Στο φως αρχείο 4,8 εκατ. απόρρητων εγγράφων για την μεγαλύτερη τράπεζα του κόσμου

Ένα αρχείο με 4,8 εκατομμύρια εμπιστευτικά έγγραφα της Industrial and Commercial Bank of China (ICBC) αποκαλύπτει στοιχεία για τη λειτουργία της μεγαλύτερης τράπεζας στον κόσμο και τις δραστηριότητές της σε μια σειρά από χώρες, σύμφωνα με διεθνή δημοσιογραφική έρευνα.

Η έρευνα «China Capital» του International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) βασίζεται σε αρχεία από το υποκατάστημα και τη θυγατρική της ICBC στο Λονδίνο και καλύπτει την περίοδο από το 2005 έως το 2024.

Στο υλικό περιλαμβάνονται εσωτερικά emails, πρακτικά συνεδριάσεων, στοιχεία για περισσότερους από 4.000 εταιρικούς πελάτες, αναφορές ύποπτων συναλλαγών, καθώς και έγγραφα από την εσωτερική κομματική επιτροπή της τράπεζας.

Confidential records reviewed by ICIJ for the #ChinaCapital investigation reveal how the Industrial and Commercial Bank of China’s London units courted high-risk clients to secure resources and alliances for Xi Jinping’s regime. https://t.co/oE4KiiUB9J

— ICIJ (@ICIJorg) September 28, 2026

Η ICBC και οι διεθνείς χρηματοδοτήσεις

Σύμφωνα με το ICIJ, τα έγγραφα καταγράφουν χρηματοδοτήσεις της ICBC London προς εταιρείες που συνδέονταν με Ρώσους και Λευκορώσους επιχειρηματίες, πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα και κρατικούς φορείς.

Η έρευνα αναφέρει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα κεντρικά γραφεία της τράπεζας στο Πεκίνο έδιναν κατευθύνσεις προς μονάδες του εξωτερικού για συμφωνίες που συνδέονταν με κινεζικές στρατηγικές προτεραιότητες.

Μεταξύ αυτών, σύμφωνα με το ICIJ, ήταν η εξασφάλιση φυσικών πόρων, η ενίσχυση πολιτικών και οικονομικών σχέσεων και η χρηματοδότηση υποδομών στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των επικοινωνιών.

Η ICBC είναι εισηγμένη στα χρηματιστήρια του Χονγκ Κονγκ και της Σαγκάης, ενώ βασικοί μέτοχοί της είναι το κινεζικό υπουργείο Οικονομικών και κρατικές οντότητες. Στο τέλος του 2025 διέθετε 410 θυγατρικές και υποκαταστήματα σε 49 χώρες και περιοχές, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας.

Οι συμφωνίες με «China rationale»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν σχεδόν 200 δανειακές συμφωνίες που η ICBC London δεσμεύτηκε να χρηματοδοτήσει την περίοδο 2010-2024.

Σύμφωνα με το ICIJ, σε εσωτερικά πιστωτικά έγγραφα εμφανιζόταν σε ορισμένες περιπτώσεις η φράση «China rationale», η οποία χρησιμοποιούνταν για να περιγραφεί ο τρόπος με τον οποίο μια χρηματοδότηση συνδεόταν με κινεζικά συμφέροντα.

Οι συμφωνίες αφορούσαν επιχειρήσεις και κρατικές οντότητες σε περίπου 30 χώρες, με τα ποσά των χρηματοδοτήσεων να κυμαίνονται από περίπου 3 έως 400 εκατ. δολάρια.

Μία από τις περιπτώσεις που εξετάζει η έρευνα αφορά τη Σιέρα Λεόνε. Το 2017, δύο κινεζικές κρατικές τράπεζες ενέκριναν δάνειο 659 εκατ. δολαρίων για την αναβάθμιση και επέκταση του λιμανιού του Φρίταουν.

Σύμφωνα με τα αρχεία, η ICBC είχε δεσμευτεί να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία συγκέντρωσης όλων των απαιτούμενων εγγράφων. Αργότερα, μετά τις αναφορές για καταγγελίες διαφθοράς σε βάρος προσώπων που συνδέονταν με την εταιρεία ανάπτυξης, η χρηματοδότηση δεν εκταμιεύθηκε.

Η περίπτωση της Ρωσίας και της Nornickel

Ξεχωριστό κεφάλαιο της έρευνας αφορά τη δραστηριότητα της ICBC στη Ρωσία.

Σύμφωνα με το ICIJ, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ICBC αύξησε την έκθεσή της στη ρωσική αγορά. Τα στοιχεία που εξετάζει η έρευνα δείχνουν ότι τα έσοδα της τράπεζας στη Ρωσία υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ 2022 και 2023, ενώ το 2024 ανήλθαν σε περίπου 370 εκατ. δολάρια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ρωσική μεταλλευτική εταιρεία Nornickel. Το 2017, στο πλαίσιο μεγαλύτερης πιστωτικής συμφωνίας, το γραφείο της ICBC στο Πεκίνο χρησιμοποίησε το υποκατάστημα του Λονδίνου για χρηματοδότηση ύψους 105 εκατ. δολαρίων προς τη ρωσική εταιρεία.

Αργότερα, στελέχη συμμόρφωσης της ICBC διαπίστωσαν ότι ο Όλεγκ Ντεριπάσκα, ο οποίος είχε έμμεση συμμετοχή στη Nornickel, είχε τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις. Η ίδια η Nornickel, ωστόσο, δεν είχε συμπεριληφθεί στις κυρώσεις.

Μετά το 2022, η Nornickel αναζήτησε νέες χρηματοδοτικές δυνατότητες στην Κίνα. Εσωτερικό υπόμνημα του 2024 ανέφερε ότι τα υποκαταστήματα της ICBC στη Μόσχα και τη Σαγκάη παρείχαν ήδη υπηρεσίες στον ρωσικό όμιλο, ενώ εξεταζόταν και νέα πιστωτική γραμμή σε γουάν.

Τα έγγραφα καταγράφουν επίσης πρόταση για την κατασκευή μονάδας τήξης στην Κίνα και την παραγωγή προϊόντων που θα χαρακτηρίζονταν κινεζικής προέλευσης. Σε εσωτερικό σημείωμα στελέχους της μονάδας πρόληψης οικονομικού εγκλήματος αναφερόταν ότι προϊόν που κατασκευάζεται στην Κίνα θα ήταν δυσκολότερο να αποτελέσει αντικείμενο κυρώσεων.

Οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν

Τα αρχεία που εξετάζει το ICIJ περιλαμβάνουν επίσης στοιχεία για τις σχέσεις της ICBC με το Αζερμπαϊτζάν.

Το 2016, οι Αρζού και Λεϊλά Αλίγιεβα, κόρες του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ, προσέγγισαν την ICBC London για το άνοιγμα λογαριασμού της Pasha Bank, στην οποία συμμετείχαν ως συνιδιοκτήτριες.

Παρά τις εσωτερικές επιφυλάξεις και δημοσιεύματα που είχαν θέσει ερωτήματα σχετικά με την προέλευση περιουσιακών στοιχείων, η Pasha Bank έγινε πελάτης της ICBC το 2017. Η ICBC αποφάσισε αργότερα να τερματίσει τη συγκεκριμένη σχέση.

Παράλληλα, η τράπεζα διατήρησε τη συνεργασία της με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία SOCAR. Το 2021 συμφώνησε να της χορηγήσει περίπου 90 εκατ. δολάρια για την αναχρηματοδότηση προηγούμενου δανείου.

Εσωτερικό έγγραφο χαρακτήριζε τη SOCAR «στρατηγικά σημαντικό πελάτη» για την ICBC σε σχέση με την κινεζική πρωτοβουλία Belt and Road.

Η απάντηση του Πεκίνου

Η κινεζική κυβέρνηση απορρίπτει τις αναφορές της έρευνας. Σύμφωνα με το ICIJ, εκπρόσωπός της χαρακτήρισε τις σχετικές αναφορές «ψευδείς αφηγήσεις».

Εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στη Ζάμπια δήλωσε ότι η κινεζική χρηματοδότηση στο εξωτερικό ακολουθεί τους κανόνες της αγοράς και τους διεθνείς κανόνες και δεν επιδιώκει πολιτικά συμφέροντα.

Η ICBC, σύμφωνα με το ICIJ, δεν απάντησε στα επανειλημμένα αιτήματα του οργανισμού για σχόλιο σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας.

Η έρευνα «China Capital» βασίζεται στα συγκεκριμένα εσωτερικά αρχεία της ICBC και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα διαχειρίστηκε διεθνείς χρηματοδοτήσεις, πελάτες και συμφωνίες, καθώς και τη σχέση των δραστηριοτήτων της με τις ευρύτερες οικονομικές προτεραιότητες της Κίνας.