- Advertisement -
Το αυριανό δημοψήφισμα στην Ισλανδία για το αν η χώρα θα επανεκκινήσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα σε μια ευρύτερη προσπάθεια της φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης να οδηγήσει το νησιωτικό κράτος προς την ΕΕ.
Η μάχη αναμένεται να είναι οριακή, καθώς οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν τους υποστηρικτές και τους πολέμιους της επανέναρξης των συνομιλιών να δίνουν μάχη στήθος με στήθος. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα αν η Ισλανδία θα ανοίξει ξανά τον δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ή αν θα επιλέξει να διατηρήσει την απόστασή της από τον ευρωπαϊκό συνασπισμό.
Είναι το δημοψήφισμα ψηφοφορία για την ένταξη στην ΕΕ;
Όχι. Οι Ισλανδοί δεν καλούνται να αποφασίσουν αύριο αν θέλουν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αν επιθυμούν να ξεκινήσουν εκ νέου οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Σε περίπτωση επικράτησης του «ναι», θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες, οι οποίες αναμένεται να διαρκέσουν τουλάχιστον δύο χρόνια. Στη συνέχεια, οι Ισλανδοί θα κληθούν εκ νέου στις κάλπες, πιθανότατα το 2028, για να αποφασίσουν αν εγκρίνουν τελικά την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.
Τι θα συμβεί αν επικρατήσει το «όχι»;
Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει τη συγκεκριμένη διαδικασία ως μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί, χαρακτηρίζοντάς την ουσιαστικά ως επιλογή «τώρα ή ποτέ».
Η πρωθυπουργός Κριστρούν Φροσταντότιρ έχει προειδοποιήσει ότι ένα «όχι» θα έβαζε τέλος στην προσπάθεια επανέναρξης της ευρωπαϊκής συζήτησης και θα έκλεινε τον δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις.
Τι θα κέρδιζε η Ισλανδία από την ένταξη;
Οι υποστηρικτές της ένταξης υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή στην ΕΕ θα μπορούσε να ενισχύσει την ισλανδική οικονομία, να προσφέρει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι σε ισχυρούς εμπορικούς εταίρους και να θωρακίσει τη χώρα απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις στην Αρκτική.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ και οι πιέσεις του για τη Γροιλανδία έχουν προκαλέσει συζητήσεις στο Ρέικιαβικ για το κατά πόσο η χώρα πρέπει να ενισχύσει τους δεσμούς της με την Ευρώπη.
Με την ένταξη στην ΕΕ, η Ισλανδία θα συμμετείχε στην τελωνειακή ένωση της Ένωσης, με κατάργηση των εσωτερικών δασμών και εφαρμογή κοινών εξωτερικών δασμών στα προϊόντα από χώρες εκτός ΕΕ.
Παράλληλα, θα μπορούσε σε μεταγενέστερο στάδιο να υιοθετήσει το ευρώ, εγκαταλείποντας την ισλανδική κορόνα. Οι υποστηρικτές της ένταξης θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθερότητα της οικονομίας, στη συγκράτηση του πληθωρισμού και στη μείωση του κόστους δανεισμού.
Η Ισλανδία θα αποκτούσε επίσης πλήρη συμμετοχή στους θεσμούς λήψης αποφάσεων της ΕΕ, μεταξύ άλλων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Ποια είναι τα επιχειρήματα κατά της ένταξης;
Οι αντίπαλοι της ένταξης υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή στην ΕΕ θα μεταφέρει σημαντικό μέρος της λήψης αποφάσεων από το Ρέικιαβικ στις Βρυξέλλες, χωρίς να προσφέρει αντίστοιχα οφέλη στην ασφάλεια της χώρας.
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται κυρίως η αλιεία, ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς κλάδους της Ισλανδίας αλλά και βασικό στοιχείο της εθνικής της ταυτότητας.
Οι αλιείς φοβούνται ότι η συμμετοχή στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα περιορίσει τον έλεγχο της Ισλανδίας επί των αλιευτικών της πόρων και θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη πρόσβαση ξένων αλιευτικών στα ισλανδικά ύδατα.
Υπάρχει επίσης το επιχείρημα υπέρ της διατήρησης της ισλανδικής κορόνας. Το εθνικό νόμισμα προσφέρει, σύμφωνα με τους ευρωσκεπτικιστές, ένα σημαντικό εργαλείο οικονομικής προσαρμογής, καθώς η ισοτιμία του μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες της οικονομίας.
Γιατί τίθεται ξανά τώρα το θέμα;
Η Ισλανδία είχε ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ το 2009, μετά τη σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση που είχε πλήξει τη χώρα.
Οι συνομιλίες προχώρησαν για αρκετά χρόνια, όμως το 2013, μετά την αλλαγή κυβέρνησης, η διαδικασία ουσιαστικά πάγωσε και τελικά εγκαταλείφθηκε.
Τα τελευταία χρόνια, η άνοδος του κόστους ζωής, οι οικονομικές πιέσεις και κυρίως η αλλαγή του γεωπολιτικού περιβάλλοντος μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αναζωπύρωσαν τη συζήτηση για τη σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο κεντροαριστερός κυβερνητικός συνασπισμός που σχηματίστηκε το 2024 συμφώνησε να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα, έπειτα από πρωτοβουλία του φιλοευρωπαϊκού κόμματος Vidreisn.
Οι Σοσιαλδημοκράτες της πρωθυπουργού Φροσταντότιρ τάσσονται υπέρ της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να έχουν αναδείξει το ζήτημα σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα. Αντίθετα, το Λαϊκό Κόμμα, που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, τάσσεται ξεκάθαρα κατά της ένταξης.
Στην αντιπολίτευση, το Κόμμα της Ανεξαρτησίας ηγείται του στρατοπέδου του «όχι».
Τι έχει να κερδίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Για την ΕΕ, η ένταξη της Ισλανδίας θα είχε σημαντική γεωπολιτική αξία, καθώς θα ενίσχυε την ευρωπαϊκή παρουσία στην Αρκτική σε μια περίοδο αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η Ισλανδία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν διαθέτει δικό της στρατό. Βρίσκεται επίσης στον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο Γροιλανδίας-Ισλανδίας-Ηνωμένου Βασιλείου (GIUK), ο οποίος θεωρείται κρίσιμος για την παρακολούθηση των ρωσικών ναυτικών κινήσεων στον Βόρειο Ατλαντικό.
Παράλληλα, η Ισλανδία θεωρείται ένας από τους πιο εύκολους υποψήφιους προς ένταξη στην ΕΕ. Η χώρα εφαρμόζει ήδη μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη ζώνη Σένγκεν.
Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με την Ουκρανία και αρκετές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, θα χρειαστεί να προχωρήσει σε λιγότερες μεταρρυθμίσεις για να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες της Ένωσης.
Για τις Βρυξέλλες, επομένως, η Ισλανδία θα μπορούσε να αποτελέσει μια σπάνια περίπτωση διεύρυνσης που θα μπορούσε να προχωρήσει σχετικά γρήγορα — εφόσον, φυσικά, οι ίδιοι οι Ισλανδοί ανοίξουν ξανά την πόρτα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Comments are closed.