Σε κλοιό ακρίβειας η Ευρώπη – Ισχυρό κύμα ανατιμήσεων λόγω πολέμου και κλιματικής αλλαγής

Δύσκολος χειμώνας περιμένει όπως όλα δείχνουν νοικοκυριά κι επιχειρήσεις, την ώρα που συνεχώς συσσωρεύονται από τις αρχές του έτους αυξήσεις στην ενέργεια και σε σειρά από τρόφιμα, γεωργικά και βιομηχανικά προϊόντα.

Βασικές αιτίες για τις αυξήσεις οι οποίες περνούν ήδη στην τσέπη των καταναλωτών είναι οι δύο πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή που έχουν εκτοξεύσει στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αλλά και βασικών τροφίμων όπως το σιτάρι. Η κλιματική αλλαγή επίσης προκαλεί μεγάλα προβλήματα στη γεωργία και όχι μόνο, με μεγάλο μέρος της παραγωγής να επηρεάζεται από τη Νότιο Αμερική έως την Ευρώπη.

Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και το περιβάλλον πιο αυξημένου πλέον κόστους δανεισμού για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, αφού οι πόλεμοι αυξάνουν τον πληθωρισμό και οδηγούν σε πιο σφιχτή νομισματική πολιτική από τις κεντρικές τράπεζες. Επίσης, από τις συνθήκες προκαλείται αύξηση στις αποδόσεις των ομολόγων.

Η ενέργεια

Οι αυξήσεις είναι αποκαλυπτικές. Στην ενέργεια, οι τιμές του αργού πετρελαίου Brent φτάνουν το 55% φέτος, ενώ αυτές του αμερικανικού αργού (WTI) ξεπερνούν το 51%. Το Brent έχει ξεπεράσει ξανά τα 94 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, από όπου πλέον παράγεται μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικού ρεύματος για τη Γηραιά Ηπειρο, έχουν καταγράψει άλμα που φτάνει ούτε λίγο ούτε πολύ το 134%. Πρόκειται για τιμές της τάξης άνω των 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ πριν από τον πόλεμο οι τιμές αυτές διαμορφώνονταν ακόμη και κάτω από τα 30 ευρώ.

Οι τιμές του λιγνίτη, επίσης, έχουν σημειώσει άνοδο άνω του 22% από τις αρχές του έτους. Ολα αυτά ανεβάζουν σημαντικά τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος που ειδικά στις μεγάλες οικονομίες καταγράφει σημαντικές αυξήσεις. Στη Γερμανία η τιμή της μεγαβατώρας (MWh) σημειώνει άνοδο 33%, στη Γαλλία 32%, στην Ιταλία σχεδόν 65% και στην Ισπανία16,5%.

Στα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα οι αυξήσεις είναι επίσης μεγάλες λόγω συνδυασμού προβλημάτων εφοδιασμού ως συνέπεια των δύο πολέμων (τρόφιμα και λιπάσματα) αλλά και εξαιτίας των έντονων καιρικών συνθηκών που καταστρέφουν σοδειές μειώνοντας την παραγωγή.

Οι τιμές στο σιτάρι εμφανίζονται αυξημένες κατά 35% φέτος. Μεγάλο μέρος των αυξήσεων έχει καταγραφεί το τελευταίο διάστημα που έχουν ενταθεί οι επιθέσεις από Ρωσία και Ουκρανία σε υποδομές και ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός σιτηρών στον κόσμο και η Ουκρανία ο πέμπτος μεγαλύτερος. Οι δύο χώρες διακινούν συνολικά υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 30% της παγκόσμιας παραγωγής. Με τις εκατέρωθεν επιθέσεις τώρα οι ποσότητες αυτές έχουν μειωθεί αρκετά.

Μεγάλες ανατιμήσεις καταγράφονται και σε σειρά από άλλα τρόφιμα στις διεθνείς αγορές (τιμές εμπορευμάτων-commodities) όπως τις παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ». Μεταξύ των οποίων σε σόγια, ρύζι, βρώμη, κριθάρι, καλαμπόκι, βούτυρο, τυρί και ρύζι. Επίσης, μεγάλες ανατιμήσεις σε γεωργικά προϊόντα όπως το βαμβάκι δημιουργούν προϋποθέσεις για αυξήσεις και σε άλλες κατηγορίες καταναλωτικών προϊόντων.

Η βιομηχανία

Από το σοκ τιμών δεν έχει ξεφύγει ούτε η βιομηχανία, με αποτέλεσμα να περνούν αυξήσεις στον καταναλωτή και σε προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Ενδεικτικά, συνεχίζεται η ανοδική πορεία στις τιμές του αλουμινίου, του κοβαλτίου, του κασσίτερου, του ψευδάργυρου και του νικέλιου. Επίσης, ράλι τιμών πάνω από 150% καταγράφει ο φώσφορος που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για την παραγωγή και λιπασμάτων. Αιτία το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από όπου διακινούνται εκτός από ενέργεια και πολλά τέτοια σημαντικά προϊόντα. Αυξήσεις καταγράφονται ακόμη στο νεοδύμιο (μαγνήτες), σε πολυπροπυλένιο και σε συνθετικό καουτσούκ.