Μοχσέν Ρεζάι: Ποιος είναι ο νέος ισχυρός άνθρωπος του Χαμενεΐ

Ηταν αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης επί 16 χρόνια, από το 1981 έως το 1997, ενώ του έχει δοθεί το παρατσούκλι «αιώνιος υποψήφιος» αφού διεκδίκησε – ανεπιτυχώς – τέσσερις φορές την προεδρία του Ιράν. Από τους έξι αντικαταστάτες υψηλόβαθμων στρατιωτικών αξιωματικών που σκοτώθηκαν από τις αμερικανικές επιθέσεις, τους οποίους διόρισε αυτή την εβδομάδα ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο πιο σημαντικός θεωρείται αυτός του Μοχσέν Ρεζάι ως νέου γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, του ανώτατου οργάνου λήψης αποφάσεων της χώρας μετά τον ηγέτη της χώρας.

Ο 71χρονος Ρεζάι, βετεράνος αξιωματικός και πολιτικός, αντικαθιστά τον Μοχάμεντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, ο οποίος αποχωρεί μόλις τέσσερις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Ο διορισμός του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας τον τοποθετεί επικεφαλής ενός οργανισμού που παίζει κεντρικό ρόλο στις αποφάσεις σχετικά με τον πόλεμο, τη διπλωματία και την αντιπαράθεση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

Οι εσωτερικές διαιρέσεις

Ο διορισμός του, σημειώνει η «El Pais», καθιστά πιο ορατές τις εσωτερικές διαιρέσεις στο Ιράν σχετικά με την πολεμική στρατηγική και τις διαπραγματεύσεις. Σε μήνυμα που μεταδόθηκε στις 18 Ιουνίου μετά την υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, ο Χαμενεΐ είχε δηλώσει για τη συμφωνία: «Κατ’ αρχάς, είχα διαφορετική γνώμη». Δύο ημέρες αργότερα, ο Ρεζάι επανέλαβε τα λόγια του ιρανού ηγέτη σε συνέντευξή του στα τοπικά μέσα ενημέρωσης και τόνισε ότι «η γνώμη του Χαμενεΐ θα ήταν πιο επιτυχημένη», εξηγώντας: «Ημουν κατά της εκεχειρίας. Ας διαπραγματευτούμε. Αλλά γιατί έπρεπε να δεχτούμε μια εκεχειρία;».

Οι δηλώσεις υποδηλώνουν ότι ο Χαμενεΐ υποστήριξε τις διαπραγματεύσεις ενώ η σύγκρουση συνεχιζόταν. Στην πράξη, ο διορισμός του Ρεζάι ερμηνεύεται ως μια μετατόπιση της ισορροπίας δυνάμεων εντός του ιρανικού πολιτικού συστήματος: από εκείνους που υποστηρίζουν τη «διαπραγμάτευση κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας» σε εκείνους που υποστηρίζουν τη «διαπραγμάτευση υπό τα πυρά του πολέμου». Πριν από ένα μήνα ο Ρεζάι τόνισε πως «ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ ήταν πιο σημαντικός από δεκάδες ατομικές βόμβες». Στην πράξη, βέβαια, η εφαρμογή του μνημονίου κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας έχει αποτύχει.

Εδώ και μισό αιώνα

Η παρουσία του Ρεζάι στις ιρανικές στρατιωτικές, ασφαλιστικές και πολιτικές δομές χρονολογείται σχεδόν μισό αιώνα πριν. Ξεκίνησε την πολιτική του δραστηριότητα πριν από την επανάσταση του 1979 στον Κύκλο Μανσουρούν, μια ένοπλη ισλαμιστική ομάδα της οποίας τα μέλη αργότερα κατέλαβαν μερικές από τις υψηλότερες θέσεις στην Ισλαμική Δημοκρατία. Πολλά από τα ονόματά τους εμφανίζονται σήμερα μεταξύ εκείνων που διορίστηκαν από τον νέο ηγέτη. Ο Ρεζάι έπαιξε ενεργό ρόλο στην εγκαθίδρυση της δομής πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης, την ηγεσία των οποίων ανέλαβε σε ηλικία μόλις 27 ετών. Τότε είχε γνωρίσει και συνδεθεί με τον 17χρονο Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Το 1997, ο Ρεζάι άφησε πίσω του τη στρατιωτική του στολή και ξεκίνησε σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης και απέκτησε διδακτορικό στα οικονομικά. Ετσι, προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από μια καριέρα που συνδεόταν σχεδόν αποκλειστικά με τον στρατό και να χτίσει ένα ευρύτερο πολιτικό και διοικητικό προφίλ.