Απατεώνας και τζέντλεμαν – Τι θα δούμε στους κινηματογράφους

Παρότι η νέα κινηματογραφική εβδομάδα προσφέρει τρεις ταινίες σε πρώτη προβολή, όλες μάλιστα γαλλικές, οι δύο από αυτές δεν παρουσιάστηκαν στους δημοσιογράφους, οπότε μια σύντομη παρουσίαση φτάνει και περισσεύει.

Ούτως ή άλλως, πολύς κόσμος δεν έχει δει ακόμη την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν που ακολουθεί θαυμάσια πορεία στα σινεμά (μέχρι χθες είχε σημειώσει περίπου 657.000 εισιτήρια σε όλη την Ελλάδα), ενώ συγχρόνως υπάρχουν και πολλές παλιές ταινίες που προβάλλονται σε επανέκδοση και αξίζουν την προσοχή. Ανάμεσά τους οι: «Μια θέση στον ήλιο» (1951) του Τζορτζ Στίβενς, «Σταυροί στο μέτωπο» (1957) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ και «Ο ταξιτζής» (1976) του Μάρτιν Σκορσέζε.

Σε ό,τι αφορά τις νέες ταινίες, «Ο παραχαράκτης» (L’affaire Bojarski, Γαλλία, 2026) του Ζαν-Πολ Σαλομέ φωτίζει την ιστορία ενός ανθρώπου που ίσως να μην είναι ευρέως γνωστός αλλά στη Γαλλία, κάποτε, θεωρούνταν θρύλος. Το όνομά του ήταν Γιαν Μπογιάρσκι και το ταλέντο του η παραχάραξη χαρτονομισμάτων αν και όχι το μόνο.

Ο Μπογιάρσκι «διέπρεψε» ως παραχαράκτης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το πορτρέτο του, έτσι όπως το «χτίζει» ο Σαλομέ σε αυτή τη ρετρό ατμοσφαιρική ταινία, είναι αρκετά πιο σύνθετο απ’ όσο κανείς περιμένει. Εχοντας καταλήξει στη Γαλλία ως πρόσφυγας από την Πολωνία, ο Μπογιάρσκι, κατ’ αρχάς αντιμετώπισε τον ρατσισμό. Το γαλλικό κράτος στάθηκε επιθετικό απέναντί του και μη αναγνωρίζοντας τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που είχε, κατά μία έννοια τον ώθησε προς την παρανομία, διότι είχε στόματα να θρέψει. Το θέμα είναι ότι ο Μπογιάρσκι δεν ήταν γεννημένος παράνομος αλλά ένας πραγματικός εφευρέτης, πολύ μπροστά από την εποχή του

. Τα χαρίσματά του θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν διαφορετικά αν δεν είχε απαξιωθεί τόσο άδικα (σε μια σκηνή της ταινίας τον βλέπουμε να προσπαθεί να πλασάρει το στιλό διαρκείας που είχε εφεύρει πριν αυτό γίνει γνωστό). Ακόμα και ως παράνομος, όμως, είχε επιτυχία. Κατάφερε να πονοκεφαλιάσει τις γαλλικές Αρχές επί 14 ολόκληρα χρόνια, διοχετεύοντας στην αγορά πλαστά χαρτονομίσματα. Και θα συνέχιζε αν δεν έπεφτε θύμα προδοσίας.

Το ενδιαφέρον της ταινίας του Σαλομέ είναι ότι ο Μπογιάρσκι που υποδύεται ο πολύ καλός γαλλοτυνήσιος ηθοποιός Ρεντά Κατέμπ («Μακριά από τους  ανθρώπους», «Τζάνγκο, ο βασιλιάς του σουίνγκ»), εκτός από τελειομανής σε κάθε τι που αναλάμβανε, προσπαθούσε συγχρόνως να ισορροπήσει πάνω σε πολύ λεπτές γραμμές, καθώς την ιδιότητά του ως παραχαράκτη την έχει αποκρύψει από την οικογένειά του. Ηταν ένας άνθρωπος που κατασκεύαζε το ψέμα αλλά συγχρόνως ζούσε μέσα στο ψέμα και αυτό προσθέτει στην ταινία μεγάλο ενδιαφέρον, όπως και σασπένς. Πέρα από κάθε τι, όμως, είναι η cool στάση του Μπογιάρσκι το δυνατό σημείο μιας ταινίας που μπορεί να μην μένει αξέχαστη, όμως κάνει καλά τη δουλειά της.

Δύο κωμωδίες

Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της εταιρείας ελληνικής διανομής της ταινίας «Αυτό που ξέρουν οι γυναίκες» (Pour le plaisir, Γαλλία, 2026) του Ρεμ Κερισί, ο Φρανσουά Κλουζέ και η Αλεξάντρα Λαμί υποδύονται ένα παντρεμένο εδώ και πολλά χρόνια ζευγάρι, που παρότι θεωρητικά ευτυχισμένο, κλονίζεται με την αποκάλυψη της συζύγου ότι δεν έχει βιώσει ποτέ οργασμό. Οπότε ο σύζυγος που είναι μηχανικός αποφασίζει να δημιουργήσει το αντικείμενο που θα φέρει «επανάσταση στη γυναικεία απόλαυση». Και ο νοών νοείτω.

Η τρίτη γαλλική ταινία, επίσης κωμωδία που δεν παρουσιάστηκε στους δημοσιογράφους είναι «Ο κλειδαράς του ενός εκατομμυρίου» (Le million, Γαλλία, 2026), στην οποία ο πάντα συμπαθής Κριστιάν Κλαβιέ (Θεέ μου τι σου κάναμε;), υποδύεται έναν αδίκως απολυμένο υπάλληλο κατασκευαστικής εταιρείας, ο οποίος για να εκδικηθεί τον διευθυντή του κλέβει 1.000.000 ευρώ από το χρηματοκιβώτιό του. Ωστόσο, όταν μαθαίνει ότι η απόλυση ήταν μια δοκιμασία για την προαγωγή που του επεφύλασσαν, ξεκινάει μια απεγνωσμένη, ξεκαρδιστική «αποστολή» να επιστρέψει κρυφά τα χρήματα πριν το καταλάβει το αφεντικό του. Την ταινία σκηνοθέτησε ο Γκρεγκουάρ Βινιερόν.

Επανέκδοση

Μόνο μια νέα επανέκδοση αυτή την εβδομάδα, η ταινία «Γνήσιο αντίγραφο» (Copie conforme, Γαλλία/Ιταλία/Βέλγιο/Ιράν, 2010) του Αμπάς Κιαροστάμι (1940-2016), σηματοδότησε την επιστροφή του ιρανού σκηνοθέτη στην Ευρώπη (όπου στην ουσία έβρισκε τα χρήματα για τις ταινίες του). Βουτηγμένη στον ήλιο και τη μελαγχολική ομορφιά της Τοσκάνης, η ταινία είναι το οδοιπορικό δύο ανθρώπων στη φύση που ταυτοχρόνως μοιάζει με πολύ παράξενο παιχνίδι με τον χρόνο. Μια γυναίκα (Μπινός) παρακολουθεί με τον γιο της (Αντριαν Μουρ) τη διάλεξη ενός συγγραφέα (Γουίλιαμ Σίμελ) για την Ιστορία της Τέχνης. O άντρας τη γνωρίζει, αρχίζουν να μιλούν. Μετά περπατούν παρέα. Επειτα μπαίνουν στο αυτοκίνητο της γυναίκας και φεύγουν μαζί. Συνομιλούν για τα πάντα. Για τον έρωτα, για τις σχέσεις, για τους ανθρώπους. Κάνουν στάσεις, τρώνε. Ωσπου κάποια στιγμή αναρωτιέσαι αν αυτή η περιήγηση στην Τοσκάνη γίνεται σε κανονικό χρόνο (την ώρα που τη βλέπουμε) ή είναι κάτι σαν μια διαδρομή της ως τώρα ζωής των δύο ανθρώπων. Γιατί στην ουσία πρόκειται για ανασκόπηση όλης της 15χρονης σχέσης τους. Φλερτ, έρωτας, αγάπη, σύμβαση, γκρίνια, καβγάς, απογοήτευση. Τρυφερή και συνάμα αληθινή, η ταινία θυμίζει μια διασταύρωση από το «Ταξίδι στην Ιταλία» του Ρομπέρτο Ροσελίνι, τις «Σκηνές από ένα γάμο» του Ινγκμαρ Μπέργκμαν και το «Πριν το ηλιοβασίλεμα» του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ, ενταγμένη στο ποιητικό περιβάλλον του ιρανού σκηνοθέτη.