Ιράν: Ποιους όρους θέτει για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ – Οι εγγυήσεις και τα ανταλλάγματα που ζητά

Το Ιράν θέτει όρους και προϋποθέσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με το Ομάν για τη διέλευση πλοίων από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό για το παγκόσμιο εμπόριο.

Σύμφωνα με το CNN, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, ανέφερε σε συνέντευξή του στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ότι η Τεχεράνη ζητά από τις ΗΠΑ να ανακαλέσουν ενέργειες που, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, παραβίασαν προηγούμενες δεσμεύσεις.

Μεταξύ των αιτημάτων του Ιράν περιλαμβάνονται ο τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η αντιμετώπιση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν εκ νέου μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, καθώς και η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της Τεχεράνης.

Παράλληλα, ο Ιρανός αξιωματούχος αναφέρθηκε στην «αποτυχία» των ΗΠΑ να διασφαλίσουν τη σταθερότητα στον Λίβανο, όπως προβλεπόταν στο μνημόνιο κατανόησης που είχε υπογραφεί με την Ουάσιγκτον τον Ιούνιο.

Ερωτηθείς αν το Ιράν εφαρμόζει το Άρθρο 5 της συμφωνίας του Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε τη δέσμευση της Τεχεράνης να καταβάλει «κάθε δυνατή προσπάθεια» για τη διασφάλιση της ασφαλούς εμπορικής διέλευσης για διάστημα 60 ημερών, ο Γκαριμπαμπαντί απάντησε αρνητικά.

Όπως δήλωσε, το συγκεκριμένο άρθρο καθόριζε μόνο κατευθυντήριες αρχές και όχι ένα τελικό επιχειρησιακό σχέδιο. Πρόσθεσε επίσης  ότι η νέα συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί ένα διαφορετικό πλαίσιο, το οποίο αντανακλά τις σημερινές συνθήκες ασφαλείας και δεν αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης ρύθμισης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα δρομολόγια ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να τροποποιηθούν, με σημαντικό μέρος της εμπορικής κίνησης να διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα και το υπόλοιπο από τα ύδατα του Ομάν.

Ο Γκαριμπαμπαντί υπογράμμισε ότι η νέα ρύθμιση εντάσσεται σε μια στρατηγική «αποτελεσματικής κυριαρχίας» του Ιράν επί των Στενών, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη δεν προτίθεται να κλείνει συστηματικά τη θαλάσσια οδό σε περιόδους ειρήνης.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Σύμφωνα με το Reuters, το ζήτημα του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια στις προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης

Σύμφωνα με πρόσφατη πρόταση, το Ιράν θα μπορούσε να παρεμβαίνει, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, στην εισερχόμενη ναυσιπλοΐα, ενώ η εξερχόμενη κυκλοφορία θα ακολουθεί διαδρομή μεταξύ Ιράν και Ομάν. Η άδεια εξόδου θα χορηγείται μέσω του Ομάν, έπειτα από ενημέρωση της Τεχεράνης, σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters.

Επιφυλάξεις από τη ναυτιλιακή βιομηχανία

Από την πλευρά τους, ναυτιλιακές ενώσεις εκφράζουν αμφιβολίες για την εφαρμογή της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές κυρώσεις και οι περιορισμοί στις ασφαλιστικές καλύψεις και τις πληρωμές ενδέχεται να δημιουργήσουν σημαντικά εμπόδια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν επιδιώκει την επιβολή τελών ύψους 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά, ενώ το Ομάν φέρεται να συζητά τέλη περίπου 3%. Αντίθετα, οι ΗΠΑ τάσσονται υπέρ της πλήρους απουσίας χρεώσεων.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν την κύρια θαλάσσια οδό για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, φυσικού αερίου και  άλλων κρίσιμων αγαθών, χωρίς την επιβολή τελών διέλευσης.

Τέλος, οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές ενώσεις παγκοσμίως προειδοποίησαν ότι η επιβολή υποχρεωτικών χρεώσεων ή τελών παροχής υπηρεσιών θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο που θα μπορούσε να υπονομεύσει το διεθνές νομικό πλαίσιο για τη ναυσιπλοΐα και τη διέλευση από διεθνή ύδατα.