Βρετανία: Νέος πρωθυπουργός ο Άντι Μπέρναμ – Έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον βασιλιά Κάρολο

Ο νέος ηγέτης του Εργατικού Κόμματος Άντι Μπέρναμ ορίσθηκε πρωθυπουργός από τον βασιλιά Κάρολο Γ’, ο οποίος του ανέθεσε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, ανακοίνωσε το Παλάτι του Μπάκιγχμαν.

Συνοδευόμενος από την ολλανδικής καταγωγής σύζυγό του Μαρί-Φρανς βαν Χέιλ, ο 56χρονος πρώην δήμαρχος του Μάντσεστερ έγινε δεκτός από τον βασιλιά πριν κατευθυνθεί προς την Ντάουνινγκ Στριτ.

Είναι ο τέταρτος πρωθυπουργός που διορίζει ο Κάρολος Γ‘ από την ανάρρησή του στον θρόνο τον Σεπτέμβριο 2022.

“Makerfield Test”: Το νέο δόγμα εξωτερικής πολιτικής του Άντι Μπέρναμ

Ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρόκληση που ίσως καθορίσει ολόκληρη τη θητεία του: να αποδείξει ότι οι διεθνείς αποφάσεις έχουν πραγματικό αντίκτυπο στις ζωές των πολιτών της χώρας του. Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία πίσω από το λεγόμενο «Makerfield Test», μια πολιτική προσέγγιση που υποστηρίζει ότι κάθε επιλογή εξωτερικής πολιτικής πρέπει να μπορεί να εξηγηθεί μέσα από το όφελος που προσφέρει σε μια τοπική κοινωνία της Βρετανίας.

Με βάση όσα έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής ο Άντι Μπέρναμ η εξωτερική του πολιτική φαίνεται να διαφοροποιείται από την παραδοσιακή βρετανική προσέγγιση, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στο πώς οι διεθνείς αποφάσεις επηρεάζουν άμεσα τους πολίτες και την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τι είναι το «Makerfield Test»;

Το όνομα προέρχεται από τη νέα εκλογική περιφέρεια του Μπέρναμ, το Makerfield. Η βασική ιδέα είναι ότι:

Κάθε απόφαση εξωτερικής πολιτικής πρέπει να αποδεικνύει ότι ενισχύει την ασφάλεια, την ευημερία και τις θέσεις εργασίας των Βρετανών πολιτών και δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική πρωτοβουλία χωρίς απτό όφελος για την κοινωνία.

Αυτό σημαίνει ότι, αντί να αντιμετωπίζει την εξωτερική πολιτική ως ξεχωριστό πεδίο, ο Μπέρναμ επιχειρεί να τη συνδέσει άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη, τη βιομηχανική ανασυγκρότηση και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.

Η ιδέα δεν είναι καινούργια, όμως αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή, οι εμπορικοί ανταγωνισμοί με την Κίνα και οι αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες επηρεάζουν άμεσα τις οικονομίες των κρατών.

Η στόχευση Μπέρναμ

Ο Μπέρναμ λοιπόν, φαίνεται να πιστεύει ότι η απάντηση βρίσκεται στη σύνδεση της διεθνούς πολιτικής με τις τοπικές οικονομίες. Αν μια εμπορική συμφωνία δημιουργεί θέσεις εργασίας στο Μάντσεστερ, αν μια ενεργειακή συνεργασία μειώνει το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος ή αν μια αμυντική επένδυση ενισχύει τη βιομηχανική παραγωγή της χώρας, τότε η εξωτερική πολιτική αποκτά άμεσο νόημα για τον πολίτη.

Η νέα βρετανική κυβέρνηση καλείται ταυτόχρονα να διαχειριστεί αυξημένες

– αμυντικές υποχρεώσεις στο ΝΑΤΟ,

– τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία,

– τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και

– την επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Την ίδια στιγμή υπόσχεται ανακούφιση από την ακρίβεια και ενίσχυση της οικονομίας. Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτής της στρατηγικής θα εξαρτηθεί από το αν οι πολίτες θα αισθανθούν ότι οι διεθνείς επιλογές της κυβέρνησης βελτιώνουν πραγματικά τη ζωή τους και δεν αποτελούν απλώς κινήσεις υψηλής διπλωματίας.

Αν δούμε τους πυλώνες των όσων έχει αναφέρει κατά καιρούς ο Αντι Μπέρναμ, μπορούμε να τα συνοψίσουμε στα παρακάτω:

· Η εξωτερική πολιτική να υπηρετεί την εγχώρια οικονομία

Κάθε διεθνής συμφωνία ή στρατηγική επιλογή θα πρέπει να αξιολογείται με βάση το αν δημιουργεί θέσεις εργασίας, προστατεύει τη βιομηχανία και ενισχύει τις τοπικές κοινωνίες.

· Στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη στην άμυνα και την ασφάλεια

Δεν προτείνει επιστροφή στην ΕΕ, αλλά επιδιώκει βαθύτερη συνεργασία σε θέματα άμυνας, τεχνολογίας και βιομηχανικής πολιτικής. Θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε πως η ευρωπαϊκή ασφάλεια απαιτεί μεγαλύτερο συντονισμό.

· Συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία & αυστηρή στάση απέναντι στο Ισραήλ για τη Γάζα

Υποστηρίζει τη συνέχιση της στρατιωτικής και πολιτικής βοήθειας προς το Κίεβο ενώ παράλληλα συνδέει τις αμυντικές δαπάνες με την ανάπτυξη της βρετανικής αμυντικής βιομηχανίας. Έχει επίσης ζητήσει μεγαλύτερη πίεση προς την ισραηλινή κυβέρνηση όσον αφορά στο ανθρωπιστικό δίκαιο. Θέλει η Βρετανία να προβάλλει περισσότερο τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα ως στοιχείο της εξωτερικής της πολιτικής.

· Βιομηχανική και τεχνολογική ασφάλεια

Συνδέει την εξωτερική πολιτική με την οικονομική ανθεκτικότητα. Στόχος είναι να μειωθεί η εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από ξένες αλυσίδες εφοδιασμού σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, ο χάλυβας, η άμυνα και οι νέες τεχνολογίες.

· Ρεαλισμός αντί ιδεολογίας

Οι συνεργάτες του περιγράφουν την προσέγγισή του ως “radical realism”: λιγότερες ιδεολογικές διακηρύξεις και περισσότερη έμφαση στο εθνικό συμφέρον, χωρίς όμως να εγκαταλείπονται οι δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Συνοψίζοντας και όπως αναφέρει και ανάλυση του πρακτορείου Reuters δεσμεύεται να τηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ στην εξωτερική πολιτική υποστηρίζει τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, την ενίσχυση της συνεργασίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους και μια πιο αυστηρή στάση απέναντι στο Ισραήλ για τον πόλεμο στη Γάζα, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μια πιο πραγματιστική σχέση με την Κίνα.

Η προσέγγιση αυτή βέβαια αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή που παρατηρείται στη Δύση.

Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζουν τη διπλωματία ως ένα απομονωμένο πεδίο. Οι διεθνείς κρίσεις επηρεάζουν την τιμή της ενέργειας, τα τρόφιμα, τις επενδύσεις, τις μεταφορές και τελικά το διαθέσιμο εισόδημα κάθε νοικοκυριού.

Ο αστάθμητος παράγοντας Τραμπ

Όπως αναφέρουν και οι Financial Times, σε αντίθεση με άλλους Βρετανούς πολιτικούς, ο Μπέρναμ δεν έχει οικοδομήσει τη δημόσια εικόνα του ούτε ως ένθερμος υποστηρικτής ούτε ως σκληρός επικριτής του Τραμπ. Η στρατηγική του φαίνεται να είναι ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ αποτελεί κρατική αναγκαιότητα και όχι προσωπική ή ιδεολογική επιλογή, θεωρώντας παράλληλα ότι οι σχέσεις Λονδίνου–Ουάσιγκτον παραμένουν στρατηγικής σημασίας, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, οι συνεργάτες του αναγνωρίζουν ότι η συνεργασία με τον Τραμπ ενδέχεται να είναι πιο απρόβλεπτη και απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς.

Από την άλλη πλευρά ο Ντόναλτ Τραμπ επαίνεσε δημόσια τον Μπέρναμ για τη στήριξή του στην επιτάχυνση της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βόρειας Θάλασσας, παρουσιάζοντάς τον ως ηγέτη που απομακρύνεται από τις πιο αυστηρές «πράσινες» πολιτικές. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι αυτή η δημόσια επιδοκιμασία μεταφράζεται σε στενότερη πολιτική σχέση.

Αυτό που διαφαίνεται λοιπόν είναι ότι ο Μπέρναμ όσον αφορά στις σχέσεις με τις ΗΠΑ θα επιδιώξει στενή συνεργασία σε θέματα άμυνας, εμπορίου και ασφάλειας, αλλά θα προσπαθήσει να διατηρήσει μεγαλύτερη αυτονομία στις αποφάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν την Ευρώπη, την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Πηγές: Reuters/ Guardian/ Observer / Financial Times