ΕΕ: Μεγάλες προσδοκίες από την προεδρία της Ιρλανδίας

Με μουσική και τον παραδοσιακό χορό Sean-nós στο κάστρο του Δουβλίνου, ξεκίνησε χθες το απόγευμα η εξάμηνη προεδρία της Ιρλανδίας στην ΕΕ, παίρνοντας τη σκυτάλη τής εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της Ενωσης από την Κύπρο. Το Δουβλίνο πρόκειται να δαπανήσει τα τριπλάσια από την Κύπρο και τη Δανία για την προεδρία, με το εκτιμώμενο κόστος να πλησιάζει τα 300 εκατ. ευρώ. Τα μισά από αυτά θα δοθούν για την αστυνόμευση και την ασφάλεια, προκειμένου να φιλοξενηθούν μια σειρά επισκέψεων και συνόδων κορυφής.

Οι χοροί πάντως στο κάστρο του Δουβλίνου δεν θα κρατήσουν πολύ. Η προσδοκία στις Βρυξέλλες είναι μεγάλη, προκειμένου να προωθηθούν κάποιες συμφωνίες και εκείνο που δείχνει πιο δύσκολο απ΄ όλα: να εξασφαλιστεί συναίνεση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ μέχρι τα Χριστούγεννα, ενόψει μιας εκλογικής χρονιάς σε όλη την Ευρώπη που θα μπορούσε να οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις σε χάος.

Πρόκειται για ένα καθήκον που φαίνεται ακόμη πιο δύσκολο, αφού οι πλούσιες χώρες απέρριψαν τη διαπραγματευτική πρόταση της Λευκωσίας τον Ιούνιο. Η πρόταση προϋπολογισμού της Επιτροπής – αξίας σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 166 δισ. ευρώ σε αποπληρωμές χρέους της εποχής του Covid – διέπει τις κεντρικές δαπάνες του μπλοκ για τα πάντα, από τη γεωργία έως την άμυνα από το 2028 έως το 2034.

Οι 27 ηγέτες της ΕΕ αγωνίζονται να οριστικοποιήσουν μια συμφωνία λίγο πριν από το τέλος της ιρλανδικής προεδρίας τον Δεκέμβριο, ενόψει των προγραμματισμένων γενικών εκλογών στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία το 2027, οι οποίες θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά την κατεύθυνση των συνομιλιών. Για παράδειγμα, σε συνέντευξή του στο Politico, o υποψήφιος της γαλλικής Ακροδεξιάς για την προεδρία Ζορντάν Μπαρντελά ανέφερε ότι θα επιδιώξει να μειώσει στο μισό τη συνεισφορά της Γαλλίας στον προϋπολογισμό της ΕΕ εάν κερδίσει τις εκλογές.

Η πίεση χρόνου αυξάνει το διακύβευμα για τους διπλωμάτες της Ιρλανδίας ώστε να οδηγήσουν τις 27 χώρες της ΕΕ κοντά σε μια συμφωνία ενόψει μιας κρίσιμης συνόδου κορυφής που έχει προγραμματιστεί για τις 17 Δεκεμβρίου, όπου, σύμφωνα με τα λόγια ενός διπλωμάτη της ΕΕ από εύπορη χώρα, «θα υπάρχει αίμα στους τοίχους», καθώς τα πιο ακανθώδη ζητήματα συνήθως δεν διευθετούνται παρά την τελευταία στιγμή. Η πρόκληση είναι να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ενός συνασπισμού 17 χωρών – γνωστών ως Φίλων της Συνοχής -, που πιέζει για περισσότερη χρηματοδότηση στη γεωργία και τις περιφέρειες, και του αντίπαλου «στρατοπέδου» πλουσιότερων χωρών, που απαιτεί δραστικές περικοπές.

Η Ιρλανδία θα πρέπει να έρθει με μια νέα πρόταση στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων μετά την πρόταση της Κύπρου στις 11 Ιουνίου, να μειωθεί το συνολικό μέγεθος της πρότασης προϋπολογισμού της Κομισιόν κατά μόλις 2%. Αυτό εξόργισε τις πλουσιότερες χώρες της ΕΕ που τάχθηκαν υπέρ μεγαλύτερης περικοπής. «Ολες οι αλλαγές πηγαίνουν προς μία κατεύθυνση. Αυτό είναι ανησυχητικό για τη δυναμική που επικρατεί», σχολίασε ευρωπαίος διπλωμάτης στο πρακτορείο Ρόιτερ. Τον Οκτώβριο, το Δουβλίνο θα παρουσιάσει ένα αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο και ένα νέο πακέτο φόρων σε ολόκληρη την ΕΕ – από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία στις διαπραγματεύσεις – για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού.

Η ιρλανδική κυβέρνηση γνωρίζει τις δυσκολίες του εγχειρήματος. «Πρόκειται για κάτι που συμβαίνει μία φορά σε μια γενιά για τους πολιτικούς, τους δημοσίους υπαλλήλους και για τη χώρα στο σύνολό της», δήλωσε ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας Τόμας Μπερν. «Οσο για τη συμφωνία για τον προϋπολογισμό, είναι κάτι που δεν σταματάμε να σκεφτόμαστε ή να συζητάμε. Πολλοί άνθρωποι θα είναι δυσαρεστημένοι με μια προεδρία όταν προετοιμάζεται μια διαπραγμάτευση. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι γι’ αυτό».

Το επείγον επεκτείνεται και σε άλλα θέματα, καθώς η αποχώρηση του Βίκτορ Ορμπαν από την εξουσία στην Ουγγαρία έχει απομακρύνει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ, δημιουργώντας νέα δυναμική σε θέματα που είχαν μείνει άλυτα επί χρόνια. Ενα από αυτά, στο οποίο έβαζε συχνά βέτο ο Ορμπαν, είναι και η Ουκρανία. Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έφθασε χθες στο Δουβλίνο και δήλωσε ότι «ελπίζουμε πλέον πως θα μπορέσουμε να επιτύχουμε απτή πρόοδο στην πορεία προς την ένταξη και να ανοίξουμε όλες τις διαπραγματευτικές ομάδες».