Πώς άλλαξε η Γιουροβίζιον μέσα σε 70 χρόνια

Οταν απόψε η Βικτόρια Σβαρόφσκι και ο Μίκαελ Οστρόφσκι θα πουν για πρώτη φορά τη φράση «Καλησπέρα, Ευρώπη», θα σημάνουν μια σημαντική επέτειο για τη Γιουροβίζιον: τα 70 χρόνια από τη γέννησή της. Ο θεσμός που γεννήθηκε το 1956 για να ενώσει τη μεταπολεμική Ευρώπη που βρισκόταν στο χείλος του Ψυχρού Πολέμου, επτά δεκαετίες αργότερα εξακολουθεί να επιτελεί τον ρόλο του, έστω και για τρεις μόνο βραδιές. Να συγκεντρώνει 170 εκατομμύρια τηλεθεατές μπροστά σε μία σκηνή γεμάτη φώτα, υπερβολή, θέαμα, ενίοτε συγκίνηση αλλά κυρίως τραγούδια που γράφουν τη δική τους ιστορία. Είναι εκείνο το τηλεοπτικό σόου, το μεγαλύτερο μουσικό σε ζωντανή μετάδοση σε ολόκληρο τον κόσμο που κάθε Μάιο, αντικατοπτρίζει τις αλλαγές της Ευρώπης, ίσως και λίγο από τον υπόλοιπο πλανήτη, τις τάσεις της ποπ κουλτούρας και τη δύναμη της μουσικής να ξεπερνάει σύνορα, γλώσσες κι εποχές.

Οσο κι αν η Γιουροβίζιον λειτουργεί σήμερα σαν μια αγαπημένη ψυχαγωγική παράδοση, σύμφωνα με τη διοργανώτρια αρχή της, την EBU, δεν σχεδιάστηκε ακριβώς έτσι. Το 1956 ξεκίνησε ως ένα τεχνικό πείραμα, ένας τρόπος για να δοκιμαστεί αν η ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση μπορούσε να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα σε πολλές χώρες και να συνδέσει το κοινό πέρα από τα σύνορα. Σύντομα, η δοκιμαστική αυτή μετάδοση, μεταμορφώθηκε σ’ ένα τηλεοπτικό φορμάτ, εξαιρετικά πρωτοποριακό. Με πρώτη ύλη σύντομες κι αυτόνομες εμφανίσεις αλλά και τραγούδια με το καθένα τη δική του ταυτότητα, ιστορία κι οπτικοποίηση, δεκαετίες πριν από την ύπαρξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έφτιαξε κατά κάποιον τρόπο περιεχόμενο ιδανικό να γίνει viral.

Στη διάρκεια των χρόνων, ο διαγωνισμός απέκτησε τη μορφή κοινωνικής πλατφόρμας, επιτρέποντας σε ευαίσθητες ομάδες που συχνά αποκλείονταν από άλλες εκδηλώσεις εδώ να εκφραστούν ελεύθερα, σ’ ένα ασφαλές πλαίσιο, κερδίζοντας την αποδοχή. Χαρακτηριστική στιγμή συμπερίληψης ήταν όταν το 1998 η Ντάνα Ιντερνάσιοναλ, τρανσέξουαλ τραγουδίστρια του Ισραήλ κέρδισε. Ή όταν το 2015, η Φινλανδία έστειλε να την εκπροσωπήσουν οι Pertti Kurikan Nimipaivat, μια πανκ μπάντα με αναπηρίες. Εκτοτε δεν είναι λίγα τα τραγούδια που θίγουν σημαντικά θέματα όπως η γυναικεία ενδυνάμωση κι ο ρατσισμός. Μαζί με αυτά, βέβαια, που μεταφέρουν κοινωνικά μηνύματα, έρχονται κι εκείνα που απλώς γνώρισαν μεγάλη επιτυχία εξαιτίας της μαζικής τους προβολής από τη σκηνή της Γιουροβίζιον. Από το εργοστάσιο των χιτ έχει κατασκευαστεί η μεγάλη φήμη μεταξύ άλλων των Σουηδών Abba και της Σελίν Ντιόν.

ΤΑ ΡΕΚΟΡ. Διατρέχοντας κανείς όλες αυτές τις δεκαετίες της Γιουροβίζιον, θα βρει μικρά και μεγάλα ρεκόρ να έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στην ιστορία της. Το μεγαλύτερο σε διάρκεια τραγούδι που παρουσιάστηκε ποτέ στον διαγωνισμό είχε διάρκεια πέντε λεπτά κι εννιά δευτερόλεπτα. Ηταν το «Corde della mia chitarra» που ερμήνευσε το 1957 ο Ιταλός Νούνζιο Γκάλο, πολύ πριν υιοθετηθεί ο κανονισμός των τρίλεπτων συνθέσεων. Αντίθετα, το πιο σύντομο τραγούδι ήταν το «Aina Mun Pitää» που ερμήνευσε το 2015 για λογαριασμό της Φινλανδίας η πανκ ροκ μπάντα Pertti Kurikan Nimipäivät. Διήρκεσε μόλις ένα λεπτό και 27 δευτερόλεπτα.

Οι πολυνίκες του θεσμού είναι η Ιρλανδία και η Σουηδία που έχουν βρεθεί στην κορυφή του επτά φορές εκάστη μέχρι σήμερα. Ως προς τους ερμηνευτές, ξεχωρίζει ο Ιρλανδός Τζόνι Λόγκαν που έχει κρατήσει το έπαθλο στα χέρια του δύο φορές και μία επιπλέον ως συνθέτης. Δύο νίκες εξασφάλισε και η σουηδή τραγουδίστρια Λορίν. Στον αντίποδα, η Νορβηγία κρατάει το ρεκόρ με της χώρας με τις περισσότερες τελευταίες θέσεις, έχοντας μείνει στον πάτο της βαθμολογίας 12 συνολικά φορές.

Αιωνίως δεύτερο μοιάζει να είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο έχει βρεθεί στη συγκεκριμένη θέση 16 φορές. Δεκαεννιά χώρες συμμετέχουν συστηματικά στη Γιουροβίζιον αλλά δεν έχουν γευτεί ποτέ τη νίκη. Αυτές είναι οι Αυστραλία, Αλβανία, Βουλγαρία, Αρμενία, Γεωργία, Ισλανδία, Κύπρος, Λιθουανία, Μάλτα, Μολδαβία, Βόρεια Μακεδονία, Πολωνία, Ρουμανία, Αγιος Μαρίνος, Σλοβακία, Σλοβενία, Κροατία, Μαυροβούνιο και Τσεχία. Την ίδια ώρα, η Γεωργία έγινε η πρώτη χώρα που αποκλείστηκε από τον διαγωνισμό. Αυτό συνέβη το 2009, γιατί οι δύο τελευταίες λέξεις του τραγουδιού της «We don’t wanna put in», ήταν παρήχηση του ονόματος του ρώσου προέδρου Πούτιν και θεωρήθηκε πολιτική δήλωση, απαγορευμένο δηλαδή περιεχόμενο.

Το σύστημα βαθμολογίας των χωρών δεν ήταν ίδιο με αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Το 1969, η διαδικασία οδήγησε σε αλλαγή αφού τέσσερις χώρες μοιράστηκαν την κορυφή. Ο πιο μικρός νικητής της Γιουροβίζιον ήταν η Σάντρα Κιμ, που εκπροσώπησε το Βέλγιο το 1986 ενώ ο πιο μεγάλος ο Ντέιβ Μπέτον, ηλικίας 50 χρόνων και τεσσάρων μηνών όταν το 2001 αναδείχθηκε πρωταθλητής του διαγωνισμού για λογαριασμό της Εσθονίας.

Ως προς τις γλώσσες που προτίμησαν να τραγουδήσουν οι νικητές, προπορεύεται, όπως είναι αναμενόμενο η αγγλική με 34 κομμάτια κι ακολουθούν τα γαλλικά με 14 και τα γερμανικά με μόλις τρία όσο και τα ιταλικά και τα εβραϊκά. Αντίθετα με τον υπόλοιπο κόσμο που δείχνει να είναι φτιαγμένος για τους άνδρες, η Γιουροβίζιον είναι για γυναίκες. Συνολικά 40 τραγουδίστριες έχουν αναδειχθεί νικήτριες, όταν οι άνδρες είναι μόλις 12 και τα ανάμεικτα συγκροτήματα 11. Αν στην εξίσωση βάλουμε τον αριθμό των ερμηνευτών, τότε οι σόλο νικητές είναι 16 και τα ντουέτα πέντε.

Ο ΑΠΟΨΙΝΟΣ ΤΕΛΙΚΟΣ. Απόψε, στη σκηνή του Wiener Stadthalle στη Βιέννη της Αυστρίας, είναι η σειρά του δικού μας, Ακύλα, με το τραγούδι του «Ferto» να διεκδικήσει την πρωτιά. Ο έλληνας εκπρόσωπος θεωρείται φαβορί μαζί με τους Φινλανδούς Linda Lampenius και Pete Parkkonen που τραγουδούν το «Liekinheitin». Τρίτο φαβορί είναι το σουηδικό «My System» της Φελίτσια, ακολουθούμενο από το ισραηλινό «Michelle» του Νόαμ Μπέταν.

Η μετάδοση του τελικού είναι προγραμματισμένη για τις 22.00 από την ΕΡΤ1 σε σχολιασμό των Γιώργου Καπουτζίδη και Μαρίας Κοζάκου. Ραδιοφωνικά, θα μεταδοθεί από το Δεύτερο Πρόγραμμα 103.7, από το ERT COSMOS και τη Φωνή της Ελλάδας. Σε πλήρη διερμηνεία στην ελληνική νοηματική και χωρίς διακοπές για διαφημίσεις, θα είναι διαθέσιμη η βραδιά στο Eurovision Channel του Ertflix. Στις 21.00 ο Μιχάλης Μαρίνος θα παρουσιάσει στην εκπομπή «Eurovision Night» όπως και μετά τη λήξη του τελικού στις 01.30 με όλο το παρασκήνιο του διαγωνισμού Νωρίτερα, στις 20.00 προγραμματίζεται να βγει στον αέρα της ΕΡΤ1 το «Ferto Promo Tour – The Movie», ένα ντοκιμαντέρ με όλα τα στιγμιότυπα από τα ταξίδια του Ακύλα στην Ευρώπη για την προώθηση της συμμετοχής του.