- Advertisement -
Η Αθήνα μετά τα μεσάνυχτα αλλάζει. Οι σκιές διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Τα πρόσωπα αποκτούν διαφορετικό βλέμμα και οι δρόμοι μοιάζουν να αποκαλύπτουν μια εναλλακτική εκδοχή του εαυτού τους.
Αυτή τη μεταβατική, σχεδόν κινηματογραφική ζώνη ανάμεσα στη νύχτα και την αυγή επιχειρεί να χαρτογραφήσει το «ATHENS:AM Extended», η νέα πολυμεσική εγκατάσταση που παρουσιάζεται στον νεοσύστατο χώρο METACOSMOI, μετατρέποντας τη νυχτερινή εμπειρία της πόλης σε ένα εμβυθιστικό περιβάλλον εικόνας, ήχου και τεχνολογίας.
Αφετηρία του εγχειρήματος αποτελεί το φωτογραφικό έργο «ATHENS:AM» του Θανάση Καρατζά. Πρόκειται για μια ενότητα 88 ασπρόμαυρων φωτογραφιών από την περίοδο 2008-2022, που καταγράφουν την υπόγεια ποίηση της αθηναϊκής νύχτας και την ιδιαίτερη κοινωνικότητα που γεννιέται τις ώρες όπου η πόλη μοιάζει να χαμηλώνει την έντασή της. Το έργο, που κυκλοφόρησε το 2024 σε λεύκωμα από τον ιταλικό εκδοτικό οίκο 89books και παρουσιάστηκε σε σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις όπως το Paris Photo, το Photo London και το Rotterdam Photo, αποκτά τώρα μια νέα, πολυδιάστατη μορφή μέσα από τη συνεργασία με τον σκηνοθέτη και δημιουργό πολυμεσικών εμπειριών Βύρωνα Νικολόπουλο.
Στην εκθεσιακή εκδοχή του, το «ATHENS:AM Extended» υπερβαίνει τα όρια της φωτογραφίας και εξελίσσεται σε μια διαδραστική αφήγηση που συνδυάζει AI, AR και VR εφαρμογές, βιντεοπροβολών και εγκαταστάσεν. Οι εικόνες ενεργοποιούνται, αποκτούν κίνηση, ήχο και νέα επίπεδα ανάγνωσης, ενώ ο θεατής καλείται όχι απλώς να παρακολουθήσει αλλά να περιηγηθεί μέσα σε έναν ζωντανό, μεταβαλλόμενο αστικό κόσμο.
Με αφορμή την έκθεση «ATHENS:AM Extended», που εγκαινιάζει τον νέο χώρο METACOSMOI στο πλαίσιο του This is Athens City Festival 2026, tanea.gr συζυτούν με τον Βύρωνα Νικολόπουλο για τη μνήμη της πόλης, τη νυχτερινή εμπειρία ως καλλιτεχνικό πεδίο, αλλά και για το πώς η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αφήγησης και διεύρυνσης του φωτογραφικού βλέμματος.
Η έκθεση μοιάζει να κινείται ανάμεσα σε δύο βλέμματα, του φωτογράφου και του σκηνοθέτη. Πότε νιώσατε ότι αυτά τα δύο πραγματικά συγχωνεύονται;
Δεν νομίζω ότι συγχωνεύονται οι οπτικές μας, θα έλεγα ότι συναντιούνται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις στο ίδιο θέμα. Οι φωτογραφίες του Θανάση είναι πλήρεις, δυνατές και αληθινές –αυτό διέκρινα στο έργο του και του πρότεινα αυτή την συνεργασία. Η θεματολογία των φωτογραφιών του Θανάση μου είναι πολύ οικεία, η μεταμεσονύχτια Αθήνα που καταγράφει η δουλειά του, είναι κάτι που ζω και απολαμβάνω σε όλη μου την ζωή. Νομίζω εκεί βρίσκεται στο σήμείο σύγκλισης των δύο βλεμάτων. Ο Θανάσης φωτογραφικά αποτύπωνε και «πάγωνε» στιγμές στον χρόνο, και εγώ σαν σκηνοθέτης storyteller– χωρίς να ξέρω το πριν και το μετά κάθε φωτογραφίας – τον «ξεπαγώνω» με τις μικρές και κάπως σουρεαλιστικές ιστοριούλες που στήνω γύρω τους, που δίνουν στην στιγμή πριν, μετά και περιβάλλον. Ο Θανάσης δεν μπορούσε να φαναταστεί και να καταλάβει τεχνικά αυτό που κάνω, αλλά τον «προκαλούσε» η ιδέα. Μου εμπιστεύτηκε εν λευκώ την δουλεία του και με άφησε ελεύθερο, σίγουρα πήρε ένα δύσκολο ρίσκο, το εκτιμώ πολύ αυτό και τον ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη του. Είμαι σίγουρος ότι πέρασε «δύσκολες στιγμές» μέχρι να δει, αν και πως, οι δύο αυτές διαφορετικές προσεγγίσεις θα λειτουργήσουν.
Υπάρχει ένα όριο στο πόσο μπορεί να «πειραχτεί» μια εικόνα πριν πάψει να ανήκει στον αρχικό δημιουργό; Στη δική σας περίπτωση πού τοποθετείτε αυτό το όριο;
Αυτό είναι ακριβώς το στοιχείο που προσπάθησα να αποφύγω, οι τεχνικές μου δεν «παρεμβαίνουν» στην αυθεντική εικόνα, και δεν είναι «υποχρεωτικές» επί αυτής. Η δική μου παρέμβαση «συνεχίζει» την ιστορία του φακού με μία «παιχνιδιάρικη» διάθεση, λόγω νύχτας, και ο θεατής επιλέγει να δει την εικόνα με την παρέμβαση. Μπορεί – και πρέπει – να την απολαύσει και χωρίς την εφαρμογή, γιατί η εικόνα ήταν (και είναι τεχνικά) αυτό που πυροδότησε την παρέμβαση. Υπό αυτή την έννοια στις τεχνικές μου υπάρχει ένας «σεβασμός» προς τον δημιουργό αλλά και προς τον θεατή, και ένα διακριτό όριο μεταξύ των δύο έργων. Ο θεατής το περνάει μόνο αν θέλει.
Πώς θα περιγράφατε το αποτέλεσμα της παρέμβασής σας στις φωτογραφίες του Θανάση Καραντζά; Πρόκειται για ένα υβρίδιο φωτογραφίας, κινηματογράφου και βιντεοπαιχνιδιού ή για κάτι που ξεφεύγει από αυτούς τους ορισμούς;
Πρόκειται για ένα νέο αυτόνομο μέσο επικοινωνίας. Η επαυξημένη πραγματικότητα έχει πάψει προ πολλού να είναι υβρίδιο, είναι μία διαδεδομένη τεχνική που εξυπηρετεί πολλαπλές ανάγκες, μεταξύ αυτών και της τέχνης. Σε αυτό το πλαίσιο είναι και πολυμεσική, ενσωματώνει πολλά διαφορετικά μέσα, εικόνες, video, τρισδιάστατα μοντέλα, animations, gaming τεχνικές και φυσικά ήχο. Για τη δική μου δουλειά σαν σκηνοθέτη, αυτές οι δυνατότητες αποτελούν ένα ακόμα μέσο για να μεταφέρω το όποιο μήνυμα, είναι σημαντικά εργαλεία επικοινωνίας. Στην έκθεση έκανα χρήση όλων αυτών των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι τεχνολογίες αυτές, υπάρχουν 15 εφαρμογές, κάποιες από τις οποίες ενσωματώνουν video, κάποιες τρισδιάστατα μοντέλα και περιβάλλοντα και κάποιες μικτές συνθέσεις. Σαν αποτέλεσμα, πιστεύω είναι μία αναπάντεχη και παιχνιδιάρικη ανάγνωση των έργων, που προσθέτει μία επιπλέον διάσταση με εντυπωσιακό τρόπο και εκπλήσσει ευχάριστα τους επισκέπτες.
Μιλάτε για μια Αθήνα που «ενεργοποιείται στα σκοτάδια». Πρόκειται για μια πόλη που αποκαλύπτεται ή μια πόλη που κατασκευάζεται εκ νέου μέσα από τη δική σας ματιά;
Η Αθήνα έχει μοναδική για τα δυτικά δεδομένα νυχτερινή ζωή, και μάλιστα αποκεντρωμένη, μετά τον covid κάθε γειτονιά στην ουσία ενεργοποιήθηκε και απέκτησε τον δικό της νυχτερινό χαρακτήρα. Μπορείς να περάσεις πάρα πολύ ωραία όποιες και να είναι οι προτιμήσεις σου, αρχίζοντας από την μουσική. Σκεφτείτε τι τεράστια ποικιλία επιλογών υπάρχει, από παγκόσμιας εμβέλειας μουσικές συναυλιακές και οπερατικές αίθουσες, Jazz clubs, δεκάδες Live καθημερινά, club, afterάδικα, ρεμπετάδικα, σκυλάδικα, τα πάντα. Στην ουσία στην έκθεση, μέσα από την ματιά του Θανάση όλη αυτή η Αθήνα αποκαλύπτεται και μέσα από την δική μου παρέμβαση επανακατασκευάζεται σε μία πιό ανάλαφρη διάσταση. Η δική μου παρέμβαση αντιστέκεται στην σοβαροφάνεια της νύχτας, «βλέπει» την νύχτα σαν ένα μαγικό πεδίο που τα πάντα μπορεί να συμβούν.
Ποια είναι η «αόρατη» πινελιά που προσθέτετε στη μεταμεσονύκτια Αθήνα που δεν μπορεί να συλλάβει ο φακός;
Σε κάθε φωτογραφία που μετέτρεψα σε AR εμπειρία, προσπάθησα να προσθέσω ανατρεπτικές συνθήκες, που στην ουσία και να υπήρχαν δεν θα μπορούσαν να απεικονίζονταν με κάποιο από τους γνωστούς τρόπους. Λειτούργησα εκμεταλευόμενος το γεγονώς ότι τόσο η νύχτα όσο και οι τεχνικές μου, ευνοούν την εξωπραγματική συνθήκη.
Για παράδειγμα, υπάρχει μία σιωπηλή λευκή, τριπλή λιμουζίνα, σε έναν ήσυχο αστικό δρόμο. Μου φαίνεται τόσο εξωπραγματικό, κακόγουστο, ξένο και εκτός αντικειμένου στην νυχτερινή Αθήνα, που έννοιωσα την ανάγκη να την «μπουγελώσω» με μια πολύχρωμη βροχή και να την μετατρέψω σε hippie mobile. Τότε έγινε στα μάτια μου πραγματικά έτοιμη να ξεκινήσει για πάρτυ – κάτι που κάνει, βάζει μπροστά και φεύγει, ενώ μία άλλη, ίδια λευκή λιμουζίνα, έρχεται από πίσω να πάρει την θέση της. Είναι εκ των πραγμάτων εκτός περιγράμματος.
Το έργο σας συχνά διαπραγματεύεται τη μετά-βαση από το στατικό στο ζωντανό. Η εταιρεία σας ονομάζεται meta–cosmoi: πώς ορίζετε αυτό το «μετά» και γιατί το θεωρείτε σήμερα αναγκαίο;
Δεν είναι θέμα αναγκαίου ή μη, το μετά είναι εδώ, το ζούμε καθημερινά, είμαστε σε μία πλήρη εξέλιξη μετάβασης από ένα πριν που καταργείται ταχύτατα. Όλα τα νέα μέσα ανατρέπουν και εξαυλώνουν τεράστιους θεσμούς σε ελάχιστο χρόνο. Σκεφτείτε για παράδειγμα τι έχει γίνει με τα μέσα ενημέρωσης και τα social media. Υπάρχει μία τεράστια μετα-στροφή στις πηγές ενημέρωσης, ζούμε μια μετα-εποχή που τα παραδοσικά μέσα για να επιβιώσουν θα πρέπει να υιοθετήσουν νέους τρόπους επικοινωνίας. Αλλά από την άλλη, αυτό το «μετά» μπορεί να είναι συγκλονιστικό, σκεφτείτε μία μετά-εφημερίδα όπου σε κάθε άρθρο με ένα απλό QR code ο αναγνώστης θα είχε στην διάθεσή του πολυμεσικές πληροφορίες σχετικές με το άρθρο– πυροδοτούμενες από την ίδια την εφημερίδα? Δεν είναι κάτι μακρυνό, το περιμένω στα επόμενα χρόνια να συμβεί κατά κόρον. Αμέσως αυτό το απτό και παρωχημένο σήμερα μέσο, μετατρέπεται σε μία πλήρη πολυμεσική εμπειρία, με τεράστια πλεονεκτήματα, ακόμα και έναντι της δισδιάστατης τηλεόρασης. Αυτό κάνουμε σαν metacosmoi (custom words), στην ουσία προσαρμόζουμε την επικονωνία των πελατών μας σε αυτό το «μετά» που για εμάς είναι, εμφανώς πλέον, «τώρα».
Πόσο χώρο αφήνετε στο απρόβλεπτο μέσα σε ένα τόσο αυστηρά τεχνολογικά δομημένο περιβάλλον; Είναι κάτι που επιδιώκετε ή κάτι που προκύπτει;
Όλοι εμπλέκόμαστε, όλο και περισσότερο, με πολλαπλές και προηγμένες τεχνικές, αυτόνομους κώδικες, αυτοματισμούς που μας ξεπερνάνε. Ζητάμε από την τεχνητή νοημοσύνη να πάρει όλο και περισσότερες αποφάσεις για εμάς, από τον δρόμο που θα ακολουθήσουμε για να πάμε κάπου, μέχρι το αν ήταν πέναλντυ ή όχι η αμφισβητούμενη φάση. Είναι μία συστηματική προσπάθειά μας να καταργήσουμε το απρόβλεπτο από την ζωή μας. Για εμένα είναι σημαντικό να μην γίνουμε οι μηχανές των μηχανών μας, το απρόβλεπτο της ανθρώπινης φύσης είναι μία από τις άμυνές μας σε αυτό. Σαν σκηνοθέτης, , ειδικά στην έκθεση αυτή, προσπαθώ ακριβώς το αντίθετο, βάζω «εμφατικά» το απρόβλεπτο στη κάδρο, το αναπάντεχο, το εκτός. Αλίμονο αν η νύχτα δεν περιέχει την έκπληξη, αυτήν ακριβώς περιμένουν και σε αυτήν ελπίζουν όσοι κυκλοφορούν για διασκέδαση στην μεταμεσονύκτια πόλη.
ΙΝFO
H έκθεση «ATHENS:AM Extended» στον χώρο METACOSMOI (Γερανίου 44) έως τις 20 Μαΐου 2026. Καθημερινά 19.00- 23.00. Είσοδος ελεύθερη
Comments are closed.