Κιρ Στάρμερ: Σε τροχιά εξόδου ο βρετανός πρωθυπουργός

Το πρόγραμμα της κυβέρνησης Στάρμερ για τη νέα κοινοβουλευτική περίοδο αναμένεται να παρουσιάσει σήμερα ενώπιον του κοινοβουλίου, όπως το θέλει η βρετανική πολιτική παράδοση, ο βασιλιάς Κάρολος Γ’. Θα είναι όμως μάλλον άβολη η στιγμή, γιατί ο Κιρ Στάρμερ είναι πια ξεκάθαρα ένας πρωθυπουργός σε τροχιά εξόδου. Ο ίδιος επαναβεβαίωσε χθες το πρωί, στη διάρκεια υπουργικού συμβουλίου, πως θέλει να συνεχίσει να κυβερνάει.

Μόνο μέσα στη διάρκεια της χθεσινής ημέρας, ωστόσο, υπέβαλαν την παραίτησή τους τέσσερις υφυπουργοί της κυβέρνησής του, πέραν των τεσσάρων βοηθών υπουργών που είχαν αποχωρήσει προχθές. Και ο αριθμός των Εργατικών βουλευτών που του ζητούσαν να παραιτηθεί, ή να παρουσιάσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης, αυξανόταν ώρα με την ώρα, πλησιάζοντας χθες το βράδυ τους 100.

Από την άλλη πλευρά, περισσότεροι από 100 βουλευτές των Εργατικών υπέγραψαν χθες επιστολή στήριξης προς τον Στάρμερ, αναγνωρίζοντας μεν ότι ήταν «εξαιρετικά δύσκολα» για το κόμμα τα εκλογικά αποτελέσματα της περασμένης εβδομάδας, εκτιμώντας δε πως τώρα είναι ώρα για δουλειά, και όχι για «διαδικασίες αμφισβήτησης της ηγεσίας». Ο διχασμός του κόμματος αντικατοπτρίζει, στην πραγματικότητα, και τον διχασμό της κοινής γνώμης: δημοσκόπηση της YouGov, που διεξήχθη τη Δευτέρα, έδειξε ότι υπέρ της αποχώρησης του Στάρμερ τάσσεται το 50% των ερωτηθέντων.

Το βέβαιο, μέσα σε αυτό το ομιχλώδες τοπίο, είναι πως, μετά τις βαριές απώλειες των Εργατικών στις τοπικές εκλογές που έγιναν την περασμένη Πέμπτη στην Αγγλία, καθώς και τις εκλογές για τα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας, ο βρετανός πρωθυπουργός βρίσκεται αντιμέτωπος με μία ταχύτατα εξελισσόμενη εσωκομματική ανταρσία, από αυτές στις οποίες αριστεύουν (και) οι Τόρις. Κανείς άλλωστε δεν έχει ξεχάσει πως το 2022, οι Συντηρητικοί άλλαξαν τρεις πρωθυπουργούς μέσα σε τέσσερις μόνο μήνες. Οι εξελίξεις, ωστόσο, επιβεβαιώνουν πόσο πιο δύσκολο είναι, στο βρετανικό πολιτικό σύστημα, να απομακρυνθεί ένας πρωθυπουργός των Εργατικών σε σχέση με έναν των Συντηρητικών.

Και αυτό για τον εξής λόγο: οι Συντηρητικοί διαθέτουν μηχανισμό μέσω του οποίου οι βουλευτές καταθέτουν ανώνυμες επιστολές δυσπιστίας προς τον ηγέτη τους και, όταν συμπληρωθεί το όριο, ενεργοποιείται εσωκομματική αναμέτρηση. Αντίθετα, οι κανόνες των Εργατικών απαιτούν τη συσπείρωση 81 βουλευτών γύρω από έναν ενιαίο εναλλακτικό υποψήφιο. Παρότι σαφώς μεγαλύτερος αριθμός βουλευτών έχει ζητήσει την αποχώρηση ή τον καθορισμό χρονοδιαγράμματος παραίτησης του Στάρμερ, δεν έχει υπάρξει ενιαία στήριξη σε διάδοχο. Αυτό ακριβώς επεσήμανε άλλωστε χθες βράδυ ο αντιπρόεδρος της βρετανικής κυβέρνησης, Ντέιβιντ Λάμι, εκφράζοντας την «πλήρη στήριξή» του στον πρωθυπουργό.

Εξού και η στάση του ίδιου του Στάρμερ: στη διάρκεια του υπουργικού συμβουλίου, ο Στάρμερ κάλεσε ουσιαστικά τους επικριτές του να κινηθούν ανοιχτά εναντίον του εφόσον διαθέτουν την απαιτούμενη στήριξη, λέγοντας στους υπουργούς πως «η χώρα περιμένει από εμάς να συνεχίσουμε να κυβερνάμε». Παράλληλα, επανέλαβε όσα είχε δηλώσει στην προχθεσινή ομιλία του προειδοποιώντας ότι η εσωκομματική αναταραχή έχει γίνει «παράγοντας αποσταθεροποίησης για την κυβέρνηση, με πραγματικό οικονομικό κόστος για τη χώρα και τα νοικοκυριά». Τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων της Βρετανίας ανήλθαν χθες σε νέο υψηλό επίπεδο, στο 5,797%, ξεπερνώντας αυτό της περασμένης εβδομάδας και έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα από το 1998.

Φήμες ήθελαν τον Στάρμερ να έχει προγραμματίσει για σήμερα το πρωί συνάντηση με τον υπουργό Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος θεωρείται ευρέως πιθανός διεκδικητής της ηγεσίας. Σύμφωνα με τους «New York Times», ο Στάρμερ έχει πλέον μπροστά του τέσσερις εναλλακτικές επιλογές, καμία από τις οποίες όμως δεν είναι πολιτικά ανώδυνη. Η πρώτη είναι να αγνοήσει, για όσο μπορεί, τις εκκλήσεις για παραίτηση: κανένας υποψήφιος διάδοχος δεν είχε δηλώσει δημόσια μέχρι χθες ότι προτίθεται να τον αμφισβητήσει, πιθανότατα από φόβο μήπως θεωρηθεί ο πρώτος που «σηκώνει το μαχαίρι». Η δεύτερη είναι να ορίσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα αποχώρησης: θα έδινε έτσι χρόνο στο κόμμα να οργανώσει τη διαδικασία διαδοχής, στην οποία ενδέχεται να συμμετάσχει και ο (δημοφιλέστατος) δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, Αντι Μπέρναμ, αφού όμως πρώτα εξασφαλίσει την απαραίτητη έδρα στη Βουλή μέσω αναπληρωματικών εκλογών. Η τρίτη επιλογή είναι να προβεί ο Στάρμερ σε παραχωρήσεις, να ανοίξει για παράδειγμα τον δρόμο για την επιστροφή του Μπέρναμ στο κοινοβούλιο, διαδικασία που μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες, ή και μήνες, κερδισμένους για τον ίδιο. Η τέταρτη και τελευταία είναι η προφανής: να παραιτηθεί.

Σχολιάζοντας χθες την πολιτική κατάσταση στη Βρετανία, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι ο Κιρ Στάρμερ «οδηγεί τη χώρα στην καταστροφή μέσω της αιολικής ενέργειας». Πρόσθεσε πάντως ότι το αν θα παραιτηθεί ή όχι είναι δική του απόφαση.