«Λευκός καπνός» από την ΕΕ για το καλώδιο

Το πόσο θα κρατήσει είναι σίγουρα ένα άλλο ερώτημα, όμως ο καπνός που βγήκε χθες στη Λευκωσία, κατά τη συνάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τον ΑΔΜΗΕ, ήταν άσπρος. Αποφασίστηκε όπως ο ΑΔΜΗΕ, ως ο διαχειριστής του έργου, υποβάλει επίσημα αίτημα χρηματοδότησης για το GSI, το περιλάλητο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας – ΕΕ και, εν συνεχεία, με το Ισραήλ, στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, τα μέρη προέταξαν τη στρατηγική σημασία του έργου Great Sea Interconnector (GSI), ιδιαίτερα στη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία, ενώ από ευρωπαϊκής πλευράς αξιολογήθηκε ως θετική εξέλιξη η κοινή επιστολή των υπουργών Παπασταύρου και Δαμιανού για τη χρηματοδότηση του έργου, κατόπιν μελέτης δέουσας επιμέλειας (due diligence).

«Νέα δυναμική»

Ο αρμόδιος επίτροπος Νταν Γιόργκενσεν, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι η υλοποίηση του έργου να αποκτήσει «νέα δυναμική», τόνισε: «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάντοτε στήριζε και συνεχίζει να στηρίζει τον GSI ως μια καίριας στρατηγικής σημασίας ενεργειακή διασύνδεση. Για να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Για να διασφαλιστεί η σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου σε ολόκληρο το νησί. Και, κυρίως, για να μειωθούν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Ομως, πέραν της Κύπρου, πρόκειται για ένα έργο που μπορεί πραγματικά να ενισχύσει την περιφερειακή ασφάλεια εφοδιασμού και την ενοποίηση της αγοράς, καθώς και να επιταχύνει την ενσωμάτωση φθηνής και βιώσιμης ανανεώσιμης ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο».

Κυβερνητική πηγή στη Λευκωσία, με την οποία μίλησαν «ΤΑ ΝΕΑ», εξήγησε πως η επιστολή των δύο υπουργών στάλθηκε από κοινού, προκειμένου να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για την απόλυτη σύμπνοια των δύο μερών ως προς την προσήλωσή τους στην υλοποίηση του έργου, όπως ακριβώς αποφάσισαν από κοινού και επαναβεβαίωσαν κατά την 3η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας – Κύπρου στην Αθήνα, τον περασμένο Νοέμβριο, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο έλληνας Πρωθυπουργός.

Σε ερώτησή μας για το ζήτημα της μελέτης δέουσας επιμέλειας, η ίδια πηγή παρέπεμψε εκ νέου στις αποφάσεις Χριστοδουλίδη – Μητσοτάκη τον Νοέμβριο, υπενθυμίζοντας ότι, πέρα από την επαναβεβαίωση για τον GSI, οι δύο ηγέτες είχαν ανακοινώσει από κοινού την άμεση επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων του καλωδίου, ώστε να μπορεί να μπει και νέος ισχυρός επενδυτής.

Εδώ, εξήγησε, προκύπτει το ζήτημα του due diligence, αφού είναι φανερό ότι από τον Οκτώβριο του 2022, όταν ανακοινώθηκε από την Κομισιόν η πρώτη κοστολόγηση του έργου, στα 1,57 δισεκατομμύρια ευρώ, με χρηματοδότηση 657 εκατομμυρίων από κοινοτικούς πόρους, το κόστος έχει μεγαλώσει και σήμερα υπολογίζεται στα 1,9 δισεκατομμύρια. Συνεπώς, εξήγησε, δεν μπορεί να υπάρξει συζήτηση χωρίς την επικαιροποίηση των εξόδων, και αυτό θα κάνει η ΕΤΕπ.

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο δεν είναι βέβαια το ίδιο το κόστος, το οποίο κανείς δεν δείχνει να υποτιμά, αλλά η πρακτική πρόοδος του σχεδίου, η οποία είναι απολύτως συνυφασμένη με το κόστος του έργου και όχι μόνο. Αυτό, άλλωστε, ήταν και το βασικό εμπόδιο – από την πλευρά της Λευκωσίας – για την εκταμίευση των 25 εκατομμυρίων ευρώ, αφού, λόγω των προκλήσεων της Αγκυρας, οι βυθομετρήσεις δεν έγιναν ποτέ, το έργο συνεχίζεται θεωρητικά μόνο και, χωρίς τις βυθομετρήσεις, δεν μπορεί να υπάρξει ακριβής υπολογισμός του.

Ως εκ τούτου, ρωτήσαμε τι πρόκειται να γίνει ως προς αυτή την παράμετρο, αφού είναι πολύ πιθανόν η Αγκυρα να επανέλθει με την πρώτη απόπειρα των όποιων εργασιών. Η απάντηση που πήραμε ήταν πως η θετική ανταπόκριση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων είναι σίγουρα μια ευοίωνη εξέλιξη και πως, αν και το πολιτικό ζήτημα παραμένει, δεδομένης της στάσης της Αγκυρας, τόσο οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης και οι τοποθετήσεις των Βρυξελλών για τη διάστασή του ως έργου μεγάλης σημασίας για την ΕΕ, όσο και η χθεσινή εξέλιξη δείχνουν πως υπάρχει ένα σαφές μήνυμα προς την Αγκυρα ως προς το πώς η ίδια η Ενωση αντιλαμβάνεται το έργο αυτό.