Συνάντηση Τραμπ-Σι Τζινπίνγκ: Τι επιδιώκουν οι ΗΠΑ – Οι προσδοκίες της Κίνας

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποιεί αυτή την εβδομάδα μια επίσκεψη υψηλού ρίσκου στην Κίνα, η οποία θεωρείται ιστορική ευκαιρία για τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους στο εμπόριο, αλλά και τον τόνο της μεταξύ τους αντιπαλότητας.

Για να επιτευχθεί αυτό, ο Τραμπ και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ καλούνται να διαχειριστούν περίπλοκες εντάσεις που αφορούν την τεχνολογία, το εμπόριο, τα κρίσιμα ορυκτά και την Ταϊβάν, μέσα σε δύο ημέρες συναντήσεων που επισκιάζονται από τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν. Η επίσκεψη αυτή είναι η πρώτη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα από το 2017, όταν ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει την προηγούμενη επίσκεψή του, αλλά αυτή τη φορά το σκηνικό είναι εντελώς διαφορετικό.

Οι δύο ηγέτες βρίσκονται πλέον σε αντίπαλες πλευρές ενός όλο και πιο κατακερματισμένου γεωπολιτικού τοπίου, καθώς η Κίνα διατηρεί στενή σχέση με το Ιράν, το οποίο συνεχίζει να αψηφά τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για τερματισμό του πολέμου. Η Κίνα έχει επίσης αλλάξει ουσιαστικά: μετά τον πρώτο γύρο του εμπορικού και τεχνολογικού πολέμου με τον Τραμπ, το Πεκίνο έχει ενισχύσει το εξαγωγικό του δυναμικό και μετατραπεί σε τεχνολογική δύναμη πρώτης γραμμής.

Ο Τραμπ θα συνομιλήσει με έναν ηγέτη που έχει ενισχύσει την εξουσία του, παρατείνοντας τη θητεία του πέρα από τα επίσημα χρονικά όρια. Από την άλλη πλευρά, ο Σι Τζινπίνγκ θα βρεθεί απέναντι σε έναν πρόεδρο που έχει προχωρήσει σε ριζική αναδιάρθρωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, υπηρετώντας τη θητεία που προβλέπει η νομοθεσία των ΗΠΑ ως τελευταία.

Η ατζέντα του Τραμπ

Για τον Τραμπ, η επίσκεψη δεν είναι ακριβώς όπως την είχε φανταστεί, αλλά είναι αυτή που του επιβάλλουν οι συνθήκες. Η συνάντηση κορυφής στη Νότια Κορέα τον περασμένο Οκτώβριο συνέβαλε στην αποκλιμάκωση των εντάσεων με τον Σι, οδηγώντας σε συμφωνίες για εμπορική συνεργασία και μείωση δασμών. Αν και η συνέχεια της συνόδου είχε προγραμματιστεί για τον Μάρτιο με επίκεντρο την οικονομία και την ασφάλεια, ο πόλεμος με το Ιράν περιέπλεξε τη στρατηγική του Τραμπ. Ο ίδιος καθυστέρησε την επίσκεψη στην Κίνα, εκτιμώντας ότι η σύγκρουση θα έληγε σε λίγες εβδομάδες, κάτι που δεν συνέβη.

Με τον πόλεμο να συνεχίζεται για τρίτο μήνα και την εκεχειρία να βρίσκεται, όπως είπε ο Τραμπ, σε «μαζική μηχανική υποστήριξη”, οι προσδοκίες για ειρηνευτική συμφωνία παραμένουν χαμηλές. Παράλληλα, το ενεργειακό σοκ παγκοσμίως δημιουργεί επιπλέον εμπόδια στα σχέδιά του. Αν και στόχος του Τραμπ είναι να συζητηθούν άλλα θέματα, ωστόσο το Ιράν αναμένεται να κυριαρχήσει στις συνομιλίες. Ο Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να έχει έναν «μακρύ διάλογο» με τον Σι για το θέμα, υπογραμμίζοντας ότι ο Κινέζος ηγέτης έχει υπάρξει «φίλος».

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει σοβαρές επιπτώσεις για την Κίνα, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα ιρανικού πετρελαίου, αλλά και για συμμάχους των ΗΠΑ στην Ασία. Ο Τραμπ αναμένεται να πιέσει τον Σι, να συμβάλει στην επαναλειτουργία του διαύλου και στην προώθηση ειρηνευτικής λύσης. Την παραμονή πάντως του ταξιδιού του Τραμπ στο Πεκίνο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε 12 πρόσωπα και εταιρείες που συμμετείχαν στην «πώληση και μεταφορά ιρανικού πετρελαίου» προς την Κίνα.

Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι ο Σι μπορεί να αξιοποιήσει το πλεονέκτημά του για να πιέσει σε ζητήματα όπως η Ταϊβάν. Ο Τραμπ αναγνώρισε, ότι ο Κινέζος ηγέτης ενδέχεται να θέσει το θέμα πιο έντονα από τον ίδιο. Η Ουάσιγκτον πάντως δεν αναμένει αλλαγές στην πολιτική της για την Ταϊβάν, η οποία βασίζεται στην αρχή της «Μίας Κίνας», αναγνωρίζοντας τη θέση του Πεκίνου, χωρίς να αποδέχεται επισήμως τις αξιώσεις του.

Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης ζητήματα εμπορίου, με τη συμμετοχή του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και του Κινέζου ομολόγου του Χε Λιφένγκ, καθώς και η παρουσία επιχειρηματικών ηγετών, όπως ο Τιμ Κουκ και ο Έλον Μασκ.

Ο Τραμπ και ο Σι αναμένεται να ανακοινώσουν συμφωνίες στους τομείς της αεροναυπηγικής, της γεωργίας και της ενέργειας, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπεύει να θέσει και το ζήτημα της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου οι δύο χώρες ανταγωνίζονται σκληρά.

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης, ότι θα αναφερθεί στις περιπτώσεις του πρώην μεγιστάνα των ΜΜΕ, του Χονγκ Κονγκ Τζίμι Λάι και του πάστορα Έζρα Τζιν, που έχουν φυλακιστεί στην Κίνα.

Η στρατηγική του Σι

Στο Πεκίνο επικρατεί η αίσθηση, ότι η Κίνα προσέρχεται στις συνομιλίες με ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Κινέζοι αξιωματούχοι βλέπουν τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν και τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές ως ευκαιρία για ενίσχυση της θέσης τους.

Προτεραιότητα της Κίνας είναι η διατήρηση της εμπορικής εκεχειρίας που επιτεύχθηκε στη Νότια Κορέα, ενώ παράλληλα θα επιδιώξει χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές τεχνολογίας και μεγαλύτερη πρόσβαση των κινεζικών επιχειρήσεων στην αμερικανική αγορά.

Το Πεκίνο αναμένεται να πιέσει για τροποποίηση της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Ταϊβάν, ζητώντας ρητή «αντίθεση» στην ανεξαρτησία της και μείωση των πωλήσεων όπλων στο νησί.

Στο εμπόριο, ο Τραμπ θεωρείται από το Πεκίνο ως πρόθυμος να παρουσιάσει συγκεκριμένα αποτελέσματα στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, όπως μεγάλες κινεζικές αγορές αμερικανικών προϊόντων, κάτι που ενδέχεται να ενισχύσει τη διαπραγματευτική ισχύ του Σι.

Η Κίνα του σήμερα είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που επισκέφθηκε ο Τραμπ πριν από σχεδόν μία δεκαετία. Έχοντας επενδύσει στη στρατηγική της αυτάρκειας, το Πεκίνο προβάλλει πλέον ως δύναμη Τεχνητής Νοημοσύνης, Πράσινης Ενέργειας και Ρομποτικής.

Για τον Σι, το ζητούμενο είναι η σταθερότητα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, κάτι που θα ενισχύσει την κινεζική άνοδο. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ Γκουό Τζιακούν «η διπλωματία σε επίπεδο αρχηγών κρατών διαδραματίζει αναντικατάστατο ρόλο στη στρατηγική καθοδήγηση των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ».

Ο πόλεμος με το Ιράν συνιστά ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία για το Πεκίνο, το οποίο επιχειρεί να εμφανιστεί ως πιθανός διαμεσολαβητής, επιδιώκοντας να κεφαλαιοποιήσει τη θέση αυτή στις συνομιλίες με τον Τραμπ.

Όπως τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος σε ραδιοφωνική συνέντευξη «υπάρχουν πολλά οφέλη στο να τα πηγαίνουμε καλά». Εάν η επίσκεψη οδηγήσει σε μεγαλύτερη σταθερότητα μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων, το Πεκίνο θα τη θεωρήσει επιτυχία.