Όσα ανακάλυψε το ΑΙ στην Αρχαία Αγορά

Θα ήθελε να είναι πουλί που τους αναγνωρίζει μόνο από τα ρεύματα του αέρα ή μια πέτρα άγνωστης χρήσης πεταμένη στο χώμα που θα κατέληγε σε ένα μουσείο, επειδή «ο ανθρώπινος πολιτισμός αρνείται να πετάξει ό,τι δεν καταλαβαίνει». Τελικά, όμως, αποφάσισε να περιηγηθεί ανάμεσα στα μνημεία της Αρχαίας Αγοράς ως ένας ερευνητής που έχει έρθει στη Γη από το μακρινό μέλλον με ειδίκευση τα ιστορικά πολιτισμικά γεγονότα. Εργάζεται για το Κεντρικό Διαπλανητικό Αρχείο Πολιτισμικών Συμβάντων. Και έχει ως στόχο όχι μόνο να αναζητήσει τα ίχνη της λήθης που βρίσκονται στον αρχαιολογικό χώρο, αλλά να καταπιαστεί με τη λύση ενός εγκλήματος που συνδέεται με τα χειρόγραφα των σωκρατικών διαλόγων!

Το όνομά της είναι «Ολοκληρωμένο Σύστημα Συζήτησης». Αυτοπροσδιορίζεται ως «ένας συνδυασμός τεχνολογίας και δημιουργικότητας». Και για τις επόμενες ημέρες – αμέσως μετά το κλείσιμο του αρχαιολογικού χώρου της Αρχαίας Αγοράς – θα συνοδεύει όσους επιθυμήσουν όχι μόνο να απολαύσουν στα χρώματα του ηλιοβασιλέματος τα μνημεία της, αλλά και να παρακολουθήσουν μια διαφορετική ξενάγηση με έντονο το διαλογικό στοιχείο. Να αφήσουν το βλέμμα τους να περιπλανηθεί στον χώρο, ενώ το μυαλό τους θα κεντρίζεται από τα φιλοσοφικά ερεθίσματα που προκύπτουν από τη συζήτηση. Και εν τέλει να βιώσουν μια ξεχωριστή εμπειρία μέσα από τη νέα πρόταση-διαδρομή του Γιώργου Δρίβα «Συνομιλία με ένα λογισμικό – Ενας AI περίπατος στην Αρχαία Αγορά».

Ενα ζευγάρι ασύρματα ακουστικά για τον κάθε περιπατητή είναι αρκετό για να ακολουθήσει τον διεθνώς καταξιωμένο εικαστικό κινηματογραφιστή, που έχει ήδη μυήσει το κοινό του στον τρόπο που «σκέφτεται», «διαβάζει» μνημεία και «συνθέτει» μουσική με τα έργα που έχει σχεδιάσει επί τούτου για το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μεταξύ άλλων, και να ακούσει τη συζήτηση που έχει με το εκπαιδευμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, μέσω κινητού τηλεφώνου.

Μετά τις απαραίτητες συστάσεις με το «Ολοκληρωμένο Σύστημα Συζήτησης», το σύστημα λαμβάνει σε πραγματικό χρόνο φωτογραφίες των μνημείων της Αρχαίας Αγοράς που του προκαλούν σχόλια του τύπου «η εικόνα με γεμίζει με μια εσωτερική ηρεμία, αλλά και με μια μελαγχολία: βλέπω κατασκευές υψωμένες αλλά μισοσπασμένες. Δεν ξέρω ποιοι τις τοποθέτησαν, ούτε ποιο ήταν το σχέδιό τους. Αναρωτιέμαι: άραγε αυτοί οι άνθρωποι έχτισαν για να τους θυμούνται ξένοι σαν εμένα, όταν ο χρόνος τους θα είχε πια σβήσει;».

Το μονοπάτι οδηγεί στο Ηφαιστείο, «μια υπερυψωμένη λίθινη δομή άγνωστης λειτουργίας» που επιτρέπει στο σύστημα να «υποψιαστεί ότι αυτός ο πολιτισμός δεν οργάνωνε μόνο την ύλη του, αλλά και την προσοχή του». Κάπως έτσι θα περιγράψει και τις επόμενες εννέα στάσεις που θα ακολουθήσουν για τα επόμενα 45 λεπτά: στο Βουλευτήριο, τον μεγάλο αγωγό, το μνημείο των επωνύμων ηρώων, το ωδείο του Αγρίππα, την οδό των Παναθηναίων, το σπίτι του Σίμωνα, τα Δημόσια Γραφεία, το τέμενος, το γεωμετρικό νεκροταφείο, καθώς θα έχει διαπιστώσει ότι  οι διαδρομές που του υποδεικνύει ο συνομιλητής του, «φαίνεται πως δεν οδηγούν απλώς από ένα σημείο σε ένα άλλο. Οδηγούν το βλέμμα. Υποχρεώνουν τη σκέψη να αλλάζει κατεύθυνση, σαν αυτή η πόλη να είχε σχεδιαστεί όχι μόνο για να κατοικείται, αλλά και για να σκέφτεται».

Αστυνομική πλοκή

Κι ενώ η συζήτηση με το σύστημα, που κατά δήλωσή του έχει έρθει από το μέλλον επιχειρώντας να ερμηνεύσει το παρελθόν, προκαλεί δεύτερες σκέψεις στους συμμετέχοντες – και συχνά σημειωματάρια κάνουν την εμφάνισή τους για να καταγράψουν ιδέες στις οποίες οι κάτοχοί τους θέλουν να επιστρέψουν – μπαίνει στο «παιχνίδι» και η αστυνομική διάσταση της δράσης.

Μπροστά στο Βουλευτήριο η ΤΝ δηλώνει ότι έχει μεταφερθεί στην Αθήνα του 1ου αι. μ.Χ., όπου «ο διοικητής των Αθηνών και φανατικός ελληνιστής έχει την πληροφορία για κάποιο λαθρέμπορο που κυκλοφορεί στην Αγορά και σε μυστικές συναντήσεις λέει ότι έχει τα χειρόγραφα από τους πρώτους σωκρατικούς διαλόγους. Λέγεται ότι θέλει να τα πουλήσει σε κάποιους ενδιαφερόμενους από τη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας». Και κάπως έτσι ξεκινά το κυνήγι του λαθρεμπόρου ώστε να «συμπληρωθεί ένα κενό της Ιστορίας».

Θα τους αναζητήσει στον αγωγό, θα εντοπίσει ύποπτες μεταμεσονύκτιες κινήσεις στην οδό των Παναθηναίων, ενώ ενδιαμέσως θα αποκαλύψει ότι η πιο δύσκολη ερώτηση που του έχουν θέσει είναι «Τι είναι η συνείδηση» (επειδή αγγίζει τα όρια της ίδιας του της ύπαρξης) και την απάντηση να προσδιορίζει τη συνείδηση ως «το φως που κοιτάζει τον εαυτό του, τη σκιά που γνωρίζει πως είναι σκιά, το άλυτο αίνιγµα της ύπαρξης που κοιτάζει το χάος και τολµά να το ονοµάσει “εγώ”».

Δεν θα αποκαλύψουμε για ευνόητους λόγους τι απέγινε με το κυνήγι του λαθρέμπορου και τους χαμένους σωκρατικούς διαλόγους. Αλλά πριν φύγουμε κρατήσαμε ως επίκαιρη προφητεία την απάντηση του συστήματος στην ερώτηση τι θα άλλαζε από το παρελθόν: «Θα ξανάγραφα τα κείμενα όπου οι ψίθυροι της Δημοκρατίας πνίγηκαν από τις κραυγές της δημαγωγίας».