Φως στο σκοτεινό μυστήριο «Χίτσκοκ» 

Μήπως ο Αλφρεντ Χίτσκοκ δεν ήταν τόσο απάνθρωπος με τους ηθοποιούς του; Μήπως η Τίπι Χέντρεν συνήλθε σε σύντομο διάστημα από την τρομακτική σκηνή καταδίωξής της στο διάσημο θρίλερ «Τα Πουλιά»; Και αν ο σκηνοθέτης των «39 σκαλοπατιών» δεν υποχρέωσε τον βοηθό σκηνικών να μείνει μία νύχτα κλειδωμένος σε μια αποθήκη δεμένος με χειροπέδες;

Ενα νέο βιβλίο με θέμα τον Αλφρεντ Χίτσκοκ και τους μύθους γύρω από τη συμπεριφορά και τις σχέσεις συνεργασίας του επανεξετάζει την προσωπικότητά του. Ο Τόνι Λι Μόραλ, συγγραφέας του «A Century of Hitchcock: The Man, the Myths, the Legacy», υποστηρίζει ότι η ζοφερή περσόνα του Χίτσκοκ είναι κατασκευή του βιογράφου Ντόναλντ Σπότο.

Ο συγγραφέας του βιβλίου που πρόκειται να κυκλοφορήσει στις 9 Ιουνίου από τον οίκο University Press of Kentucky γράφει σε άρθρο του στον «Guardian» ότι ο Ντόναλντ Σπότο βρίσκεται πίσω από μαρτυρίες, προσωπικές εντάσεις και ερμηνείες που καθιέρωσαν τη σκοτεινή δημόσια εικόνα του Αλφρεντ Χίτσκοκ. Και ότι με την πάροδο του χρόνου οι λεπτομέρειες μεγεθύνονταν. Για παράδειγμα, περιγράφεται ότι η ανάρρωση της Τίπι Χέντρεν μετά τα γυρίσματα της σκηνής της επίθεσης των πουλιών στη σοφίτα είχε διάρκεια δέκα ημέρες.

Ωστόσο η έρευνα του Τόνι Λι Μόραλ εντόπισε εσωτερικά σημειώματα που αποδεικνύουν ότι μετά από τρεις μέρες η Χέντρεν συνήλθε. Οπως επίσης στο περιστατικό των «39 σκαλοπατιών» η μαρτυρία του βοηθού κάμερας Ντάντλεϊ Λόβελ αντικρούει τον Σπότο: ο Χίτσκοκ τουλάχιστον επέτρεψε στον τεχνικό σκηνής να επιστρέψει στο σπίτι του, φορώντας ακόμα τις χειροπέδες. «Ενα δυσάρεστο επεισόδιο σίγουρα, όμως πιο ταιριαστό με το σκληρό θεατρικό χιούμορ του East End του Λονδίνου» σημειώνει ο συγγραφέας τού «A Century of Hitchcock».

Και συνεχίζει γράφοντας: «Ακόμη και οι ισχυρισμοί σχετικά με τις τελευταίες ημέρες του Χίτσκοκ έχουν υποστεί αναθεώρηση. Ο Σπότο δήλωσε ότι ο σκηνοθέτης έδιωξε έναν ιερέα που προσφερόταν να του δώσει την τελευταία ευλογία. Η μεταγενέστερη μαρτυρία του πατέρα Μαρκ Χένινγκερ δείχνει ότι στην πραγματικότητα ο Χίτσκοκ τον καλωσόρισε».

Απλοποίηση

Ο Mόραλ δεν λέει ότι όλα όσα έχουν γραφτεί είναι ψευδή. Υποστηρίζει, όμως, ότι η περίπτωση Χίτσκοκ με τα χρόνια απλοποιήθηκε. Η ίδια η Τίπι Χέντρεν το 1974 σε ένα σεμινάριο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου παραδέχτηκε ότι ο Χίτσκοκ μπορούσε να είναι σκόπιμα προκλητικός, χρησιμοποιώντας την ένταση για να αποσπάσει πιο δυνατές ερμηνείες.

Είχε εφαρμόσει παρόμοιες μεθόδους και με τη συμπρωταγωνίστρια της ταινίας «Μάρνι», Νταϊάν Μπέικερ, για να της δημιουργήσει μια αίσθηση ανησυχίας. Η Μπέικερ περιέγραψε πώς ο Χίτσκοκ σκηνοθετούσε μικρές ψυχολογικές προκλήσεις, προσποιούμενος ότι μιλούσε για εκείνη σε απόσταση που μπορούσε να τον ακούσει. Και πριν από τη λήψη ο σκηνοθέτης αρνιόταν να την κοιτάξει.

Αυτές οι τεχνικές δεν ήταν πάντα ευχάριστες, αλλά αποτελούσαν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να διαμορφωθεί η ερμηνεία με ακρίβεια. Αυτό δεν γίνεται για να δικαιολογηθούν οι μέθοδοι εργασίας του Χίτσκοκ, αλλά για να αναγνωριστεί πώς αυτές οι εντάσεις τροφοδοτούσαν το ίδιο το έργο.

Οι ταινίες του χαρακτηρίζονται από ψυχολογική ένταση, έλεγχο και ανησυχία – ποιότητες που δεν λειτουργούσαν ανεξάρτητα από τις συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκαν. Ο Τόνι Λι Μόραλ συμπεραίνει ότι η επέτειος των εκατό χρόνων από την πρώτη ταινία του Χίτσκοκ, «The Pleasure Garden», «δίνει την ευκαιρία να ξανακοιτάξουμε και να επιστρέψουμε στις πηγές των τεκμηρίων και να αποδεχτούμε ότι η αλήθεια είναι συχνά πιο περίπλοκη από τις ιστορίες που προτιμούμε να λέμε. Με αυτή την έννοια, η κληρονομιά του Χίτσκοκ δεν αφορά μόνο τις ίδιες τις ταινίες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο δημιουργός και το έργο του έχουν δεχτεί ερμηνείες με την πάροδο του χρόνου».