Το Κεμπέκ στο δρόμο της ανεξαρτησίας από τον Καναδά – «Αξίζουμε να γίνουμε χώρα, είναι ζήτημα επιβίωσης»

Στο προσκήνιο επανέρχεται το αίτημα για ανεξαρτησία της γαλλόφωνης καναδικής επαρχίας, καθώς ο ηγέτης του κινήματος υπέρ της απόσχισης διακήρυξε εκ νέου ότι η περιοχή «αξίζει» να γίνει «χώρα».

Η δήλωση αυτή ακολούθησε την ανάδειξή του ως επικεφαλής της επόμενης κυβέρνησης του Κεμπέκ, θέτοντας σε δοκιμασία το αφήγημα της εθνικής ενότητας που προβάλλει ο καναδός ομοσπονδιακός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνι, σε μια περίοδο που ο εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ βρίσκεται σε εξέλιξη.

«Ο θαρραλέος αγώνας των γαλλόφωνων στην Αμερική για να διατηρήσουν τις πολιτισμικές διαφορές τους θα δικαιωθεί όταν αυτός ο λαός να αποκτήσει δική του χώρα και την αναγνώριση που θα του φέρει. Το αξίζει, το αξίζουμε όπως και οι άλλοι λαοί που έχουν τις δικές τους χώρες και τις δικές τους δημοκρατίες», τόνισε ο Πολ Σεντ-Πιερ Πλαμοντόν απευθυνόμενος σε συγκεντρωμένους υποστηρικτές του που πανηγύριζαν στο Μόντρεαλ. «Είναι ζήτημα επιβίωσης», πρόσθεσε ο ηγέτης του Parti Québécois (PQ), επαναβεβαιώνοντας πως σκοπεύει να οργανώσει νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία.

Ο 49χρονος δικηγόρος, γνωστός και ως «PSPP», αναλαμβάνει πρωθυπουργός εν αναμονή μιας επαρχίας με πληθυσμό 9 εκατομμυρίων κατοίκων.

Το PQ, που είχε να κυβερνήσει το Κεμπέκ από το 2014, έχει δεσμευτεί να προχωρήσει σε νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Ωστόσο, όπως σημειώνει, θα αναμείνει τη λήξη της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, τον Ιανουάριο του 2029, ώστε ο διάλογος να διεξαχθεί σε «γαλήνια» ατμόσφαιρα.

Η διοργάνωση δημοψηφίσματος, σύμφωνα με τον «PSPP», αποτελεί «ευκαιρία να αποφασίσουμε οι ίδιοι. Είναι δημοκρατική χειρονομία. Δεν επαφίεται σε κανέναν άλλον πέρα από εμάς, ως λαό, να καθορίσουμε το εθνικό μας μέλλον», ενώ το ακροατήριο υποστήριζε με συνθήματα και τραγούδια υπέρ της ανεξαρτησίας.

Κυβέρνηση μειοψηφίας και προκλήσεις

Με ποσοστό περίπου 28%, σύμφωνα με τα σχεδόν οριστικά αποτελέσματα, το PQ δεν εξασφαλίζει απόλυτη πλειοψηφία. Ο ηγέτης του κάλεσε άλλες παρατάξεις να συνεργαστούν, με στόχο την εφαρμογή του προγράμματος και την υλοποίηση της υπόσχεσης για νέο δημοψήφισμα.

Η επιστροφή των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας στην εξουσία σε μία από τις πλουσιότερες και πολυπληθέστερες επαρχίες του Καναδά αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τον πρωθυπουργό Κάρνι. Η εμπορική σύγκρουση με τις ΗΠΑ παραμένει άλυτη, ενώ ενισχύονται και άλλες αποσχιστικές τάσεις, όπως στην Αλμπέρτα.

Στην πλούσια σε πετρέλαιο επαρχία του δυτικού Καναδά, έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου ψηφοφορία που θα κρίνει αν θα διεξαχθεί δημοψήφισμα ανεξαρτησίας.

«Το να οικοδομήσουμε πιο ισχυρό Κεμπέκ είναι στην καρδιά της αποστολής μας να οικοδομήσουμε πιο ισχυρό Καναδά», ανέφερε ο Κάρνι μέσω X, διαβεβαιώνοντας ότι «αδημονεί» να συνεργαστεί με τον νέο ηγέτη της επαρχίας για τη στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που πλήττονται από τους τελωνειακούς δασμούς των ΗΠΑ.

Το δημοψήφισμα επιστρέφει στο προσκήνιο

Αν τελικά πραγματοποιηθεί, το δημοψήφισμα που υπόσχεται το Parti Québécois θα είναι το τρίτο στη σειρά, μετά από αυτά του 1980 και του 1995. Στο τελευταίο, το «ναι» στην ανεξαρτησία ηττήθηκε με μικρή διαφορά.

Το ζήτημα της ανεξαρτησίας εξακολουθεί να διχάζει βαθιά το Κεμπέκ, με τους υποστηρικτές της απόσχισης να αντιπαρατίθενται στους οπαδούς της συνομοσπονδίας. Η ιδέα της οργάνωσης νέου δημοψηφίσματος επιστρέφει στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια.

Ο Φελίξ Μαρινό, 26 ετών, δηλώνει ότι τάσσεται «υπέρ του ναι (στην ανεξαρτησία) από πάντα».

«Έχουμε δικαίωμα να θέσουμε το ερώτημα (της απόσχισης από τον Καναδά) ως δημοκρατία. Για μένα, το να είσαι εναντίον του δημοψηφίσματος σημαίνει πως είσαι εναντίον της δημοκρατίας», σημειώνει.

Αντίθετα, η Αλέξια Γκόμεζ, 19 ετών, που ψήφισε για πρώτη φορά, εκφράζει την αντίθεσή της στην απόσχιση. «Αν το Κεμπέκ γινόταν ανεξάρτητο θα γινόμασταν ευάλωτοι από πολιτική, οικονομική, στρατιωτική σκοπιά», υποστηρίζει.

Παρά το γεγονός ότι το στρατόπεδο των υπέρμαχων της ανεξαρτησίας δεν περιορίζεται στο PQ, μόλις το 31% των κατοίκων δηλώνουν έτοιμοι να ψηφίσουν «ναι» στην ανεξαρτησία, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση.

Η μοναρχία στο στόχαστρο

Ένα ακόμη ζήτημα που αναμένεται να προκαλέσει αντιπαραθέσεις με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι η πρόθεση του «PSPP» να «καταργήσει τη μοναρχία» στο Κεμπέκ. Αυτό θα σημαίνει τη διακοπή των δεσμών με τον αντιπρόσωπο του βρετανικού στέμματος στην επαρχία, του οποίου ο ρόλος στην επικύρωση των νόμων κατοχυρώνεται στο καναδικό Σύνταγμα.

Ο Καναδάς παραμένει μέλος της Κοινοπολιτείας, με αρχηγό του κράτους τον Κάρολο Γ΄.

Πρόκειται για «μασκαράτα που μας κοστίζει χρήμα», καταγγέλλει ο ηγέτης των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας, προσθέτοντας ότι θα αξιοποιούσε τα σχετικά κονδύλια για τη μείωση του αριθμού των αστέγων.