Τα μετρητά παραμένουν βασικός παίκτης στις πληρωμές

Μπορεί οι ηλεκτρονικές πληρωμές μέσω κάρτας ή άμεσης μεταφοράς (π.χ. IRIS) νακερδίζουν συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια χάρη σε νέες καινοτομίες και προνόμια,όμως τα μετρητά εξακολουθούν να είναι βασικός παίκτης στο πεδίο των πληρωμών.

Σίγουρα, η χρήση των τραπεζικών καρτών (χρεωστικών και πιστωτικών) έχει εκθρονίσει τον άλλοτε βασιλιά των πληρωμών, όμως σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης ο ρόλος των μετρητών συνεχίζει να είναι κομβικός.

Σύμφωνα με έρευνα της ΕΚΤ που εξετάζει τα δεδομένα στο πεδίο των πληρωμών το 2026,περίπου μία στις πέντε επιχειρήσεις (21%) προτιμά να δέχεται μετρητά στο σύνολο της ευρωζώνης. Το 25% των επιχειρήσεων προτιμά τις χρεωστικές κάρτες, ένα ποσοστόπερίπου 13% προτιμά πιστωτικές κάρτες, το 4% προτιμά συναλλαγές μέσω τηλεφώνου(π.χ. άμεσες πληρωμές) και ποσοστό 33% δεν δηλώνει προτίμηση. Τα μετρητά είναι σχεδόν εξίσου «ευπρόσδεκτα» με τις χρεωστικές κάρτες σε μικρές επιχειρήσεις με έως 9 εργαζομένους (22% έναντι 23%), ενώ η απόκλιση γίνεται σημαντικά μεγαλύτερη υπέρ τωνκαρτών στις επιχειρήσεις με 250 ή περισσότερους εργαζομένους (17% έναντι 34%).

Προτίμηση

Στην Ελλάδα, περίπου το 25% των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων προτιμά ναπληρώνεται σε μετρητά, ενώ περίπου το 19% προτιμά τις χρεωστικές κάρτες και το 10% τιςπιστωτικές. Σχεδόν το 65% των επιχειρήσεων δεν δηλώνει κάποια προτίμηση. Το ποσοστόπροτίμησης των μετρητών είναι μεγαλύτερο σε Σλοβακία (47%), Αυστρία (44%), Σλοβενία(42%), Βουλγαρία (36%), Κροατία (29%), Ισπανία (27%), Πορτογαλία (27%) και Λετονία(26%), ενώ Ιταλία και Κύπρος βρίσκονται στα ίδια επίπεδα με τη χώρα μας.

Παράλληλα, το 92% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της ευρωζώνης λέει ότι δέχεταιπληρωμές με μετρητά, ποσοστό που κάνει τα χαρτονομίσματα τον πλέον (σχεδόν καθολικά)αποδεκτό τρόπο πληρωμής. Το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 99% στην Ελλάδα και στηνΙταλία, βάζοντας τη χώρα μας στην κορυφή της σχετικής λίστας. Μάλιστα, στα καταστήματαεστίασης και λιανικού εμπορίου η αποδοχή των μετρητών είναι πλήρης (100%).

Ωστόσο, αυτή η εικόνα φαίνεται ότι δεν θα συνεχιστεί επ’ άπειρον. Οι επιχειρήσεις τηςΕλλάδας, της Κύπρου και της Βουλγαρίας συνθέτουν το βάθρο αυτών που εκτιμούν σεμεγαλύτερο ποσοστό ότι θα σταματήσουν να αποδέχονται πληρωμές με μετρητά μέσα στηνεπόμενη πενταετία. Το μεγαλύτερο ποσοστό απαντάται στην Κύπρο, με το 51% τωνμικρομεσαίων επιχειρήσεων να απαντά ότι δεν πιστεύει ότι θα συνεχίσει να δέχεταιμετρητά σε πέντε χρόνια. Η χώρα μας βρίσκεται στη δεύτερη θέση, με το σχετικό ποσοστό ναανέρχεται σε 23%, ενώ στη Βουλγαρία υπολογίζεται σε 18%.

Δηλαδή, οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορεί σήμερα να είναι μεταξύ αυτών που αποδέχονται περισσότερο μετρητά – και σε μεγάλο βαθμό το προτιμούν –, όμως αυτό αναμένεται να αλλάξει σχετικά σύντομα. Οσον αφορά τους λόγους που θα φέρουν αυτή την αλλαγή, φαίνεται πως είναι πολλαπλοί. Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ, το σημαντικότερο κριτήριογια την αποδοχή των πληρωμών από τις επιχειρήσεις είναι η προτίμηση του καταναλωτή μεποσοστό 26%, ενώ ακολουθούν η ασφάλεια (22%), η ευκολία μεταχείρισης (15%) και ηταχύτητα (10%).

Οσον αφορά τους λόγους για τους οποίους προτιμά κανείς τα μετρητά, τα δυνατά στοιχεία του έγχαρτου χρήματος φαίνεται πως είναι η ιδιωτικότητα (το 50% λέει ότι τα μετρητάυπερέχουν υπό αυτό το πρίσμα και το 40% λέει ότι είναι εξίσου καλά), η αξιοπιστία (το 46% ταθεωρεί καλύτερα και το 38% εξίσου καλά) και η ταχύτητα των συναλλαγών (το 40% τα θεωρείκαλύτερα και το 37% εξίσου καλά). Από την άλλη, ο αυξημένος κίνδυνος λάθους στηνεπιστροφή ρέστων (32%), η μειωμένη ασφάλεια των συναλλαγών (29%) και ο κίνδυνοςαπάτης από πρόσωπα εντός της εταιρείας (20%) είναι παράγοντες που ωθούν τις εταιρείεςμακριά από τα μετρητά.

Στην Ελλάδα, πάντως, οι καταναλωτές εξακολουθούν να βασίζονται σε σημαντικό βαθμόστα μετρητά. Σύμφωνα με έρευνα της ΕΚΤ το 2024, ένας στους δύο Ελληνες προτιμά ναπληρώνει άλλους ιδιώτες με μετρητά – αν και αυτό το ποσοστό εκτιμάται ότι έχει μειωθείσημαντικά την τελευταία διετία λόγω της επέκτασης των πληρωμών μέσω IRIS καιπαρεμφερών επιλογών. Οσον αφορά το πώς αποκτούν πρόσβαση σε μετρητά οιεπιχειρήσεις, στην Ελλάδα ο συνηθέστερος τρόπος είναι η ανάληψη από ΑΤΜ σε ποσοστό76%. Το 62% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων πραγματοποιεί αναλήψεις και το 64% κάνεικαταθέσεις μετρητών στην τράπεζα.