Τα κινηματογραφικά 80s που αγαπήσαμε – Τι είπε ο Δημήτρης Κολιοδήμος στα «ΝΕΑ»

Η τελευταία έκδοση της πρόσφατης σειράς «101 ταινίες» του πολυγραφότατου και παραγωγικότατου συγγραφέα – κριτικού κινηματογράφου Δημήτρη Κολιοδήμου τιτλοφορείται «101 ταινίες της δεκαετίας του ’80» και κυκλοφορεί στο εμπόριο από τις εκδόσεις Αιγόκερως. Μετά τις εκδόσεις «101 ελληνικές ταινίες που πρέπει να πεθάνεις πριν τις δεις» (2021), «101 ελληνικές ταινίες που πρέπει να τις δεις πριν πεθάνεις» (2023) και «101 ταινίες με μυστικούς πράκτορες» (2023), ο Κολιοδήμος εστιάζει στη δεκαετία της νιότης του, στην οποία άλλωστε άρχισε και η δική του επαγγελματική σταδιοδρομία.

Οπως συμβαίνει πάντα με τον Δ. Κολιοδήμο, έτσι και εδώ, ο αναγνώστης δεν πρέπει να περιμένει μόνο τίτλους-κράχτες ταινιών που έγραψαν ιστορία στην εποχή τους (ενδεικτικά «Οι αδιάφθοροι» του Μπράιαν Ντε Πάλμα», «Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η τελευταία σταυροφορία» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, «Οργισμένο είδωλο» του Μάρτιν Σκορσέζε και «Μπλε βελούδο» του Ντέιβιντ Λιντς) αλλά και άγνωστες ή ξεχασμένες ταινίες, τις οποίες ο συγγραφέας ξαναθυμήθηκε με νέα θέαση και νέα κείμενα. Μερικά παραδείγματα τέτοιων ταινιών είναι «Οι ξεγραμμένοι» του Ντένις Χόπερ, «Οργισμένα χρόνια» του Νόρμαν Τζούισον, «Τρελός για έρωτα» του Ρόμπερτ Ολτμαν και «Η κούκλα» του Μάικλ Γκότλιμπ. Το μερίδιο του λέοντος στο βιβλίο έχουν ασφαλώς οι αμερικανικές παραγωγές, όμως δεν λείπει ο κινηματογράφος εκτός Αμερικής – κυρίως ο ευρωπαϊκός – με ταινίες όπως η «Καμίλ Κλοντέλ» (Γαλλία) του Μπρουνό Ντιμόν, ο «Ματαδόρ» (Ισπανία) του Πέδρο Αλμοδόβαρ, το «Τεντώστε τ’ αυτιά σας» (Αγγλία) του Στίβεν Φρίαρς και η «Μετάνοια» (Σοβιετική Ενωση) του Τενγκίζ Αμπουλάντζε.

Τι θυμάστε με χαρά από τον κινηματογράφο και τη σχέση σας μαζί του στη δεκαετία του ’80 και τι δεν θέλετε να θυμάστε καθόλου;

Το ότι πήγαινα να δω μία ταινία χωρίς να ξέρω τίποτα γι’ αυτήν, αλλά δεν είχα τον φόβο μήπως είναι τόσο ανιαρή που θα βαριέμαι αφόρητα και θα θέλω να φύγω πριν τελειώσει! Ορισμένες «στρατευμένες» ταινίες, που τις έφερναν λειτουργοί κινηματογράφων τέχνης κι εμείς προσπαθούσαμε να αιτιολογήσομε γιατί έπρεπε να αρέσουν.

Συνθέστε ένα ΤΟΠ 5 των για σας καλύτερων (ή πιο αγαπημένων) και χειρότερων (πιο απογοητευτικών) ταινιών της δεκαετίας του ’80, με μια πρόταση δίπλα στην κάθε μία.

Πέντε αγαπημένες:

1. «Μπλέηvτ ράvvερς: Ομάδες εξόντωσης» – Ο Ρίντλεϊ Σκοτ παντρεύει τη νουάρ μελαγχολία με την επιστημονική φαντασία (στην αρχική εκδοχή, του 1982).

2. «Μπλε βελούδο» – Ο κρυπτικός κόσμος του Ντέιβιντ Λιντς σ’ όλο του το μεγαλείο.

3. «Πολύ σκληρός για να πεθάνει» – Ο Τζον ΜακΤίρναν σκηνοθετεί μία άλλη εκδοχή του ατομιστή ήρωα που σαρώνει τους πάντες.

4. «Ms. 45: Ο άγγελος της βίας» – Μια «θηλυκή απάντηση» στην ανδρική βία, με την υπογραφή του Εϊμπελ Φεράρα.

5. «Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δυο φορές!» – Αριστοτεχνικό ριμέικ ενός κλασικού φιλμ νουάρ από τον Μπομπ Ράφελσον.

Πέντε μισητές (και ελληνικές):

1. «Δοξόμπους» – Ο Φώτος Λαμπρινός περιφρονεί τη μαγεία του σινεμά.

2. «Αλληγορία» – Ο Κώστας Σφήκας δοκιμάζει την αντοχή του θεατή.

3. «Καρκαλού» – Ερασιτεχνισμός κι αυθαιρεσία στο σινεμά, από τον Σταύρο Τορνέ.

4. «Εν πλω» – Προπαγάνδα υπέρ του ΚΚΕ με χρήματα του ΕΚΚ, από τον Σταύρο Κωνστανταράκο.

5. «Bordello» – Ο Νίκος Κούνδουρος προσπαθεί να κάνει ταινία ένα… σκηνικό.

Αν σας ζητούσα σε μια πρόταση ένα «στίγμα» των κινηματογραφικών 80s (με όποια ερμηνεία της λέξης θέλετε) τι θα μου λέγατε;

Στίβεν Σπίλμπεργκ, αλλά και Γούντι Aλεν στο Χόλιγουντ. Θόδωρος Αγγελόπουλος και Σταύρος Τορνές στην Ελλάδα. Βίντεο σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Οχι με την κακή έννοια: ξανάφερε τον κερδοσκοπικό κινηματογράφο στο προσκήνιο, συχνά με προχειρότητα ή τηλεοπτική αισθητική, αλλά και με ερωτισμό, πολλή δράση και έντονη βία σε κάποιες περιπτώσεις.

Τι από την κινηματογραφική δεκαετία του ’80 δεν θα ζήσει ποτέ ένας θεατής του παρόντος όπως και του μέλλοντος;

Τη μαγεία της αληθινής αναπαράστασης όλων όσων βλέπει στην οθόνη (τίποτα δεν ήταν… ψηφιακό, δηλαδή ψεύτικο), την απόλαυση του κινηματογραφικού θεάματος (παντός είδους) και τη βεβαιότητα για την ισχύ κάποιων (ιδεολογικών) αξιών με τις οποίες έκρινε αυτά που έβλεπε.

Εσείς, πάντα ως κριτικός, έχετε αναθεωρήσει απόψεις για κάποιες ταινίες εκείνης της εποχής που τότε είχατε υμνήσει ή απορρίψει;

Σε σχέση με τον παγκόσμιο κινηματογράφο δεν νομίζω, σε σχέση με τον ελληνικό σίγουρα «ναι», διότι με τον τελευταίο αυτό είμαστε πολύ πιο… ευμενείς. Πολλές ταινίες του λεγόμενου νέου ελληνικού κινηματογράφου θα έλεγα ότι σήμερα δεν βλέπονται, ενώ αρκετές άλλες του λεγόμενου παλαιού είναι εξαιρετικές δουλειές (αν και παλαιότερων δεκαετιών).

Στη δεκαετία του ’80 είχατε την ευθύνη των μεταμεσονύκτιων προβολών (midnight screenings), κυρίως με προβολές ταινιών τρόμου. Το εγχείρημα είχε μεγάλο σουξέ. Κατά τη γνώμη σας ένα παρόμοιο εγχείρημα σήμερα θα είχε την ίδια ανταπόκριση από το κοινό;

Οχι, δεν θα την είχε! Ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε και για μία εποχή προ-ιδιωτικής τηλεόρασης, σε μία Ελλάδα με δύο μόνο κανάλια ελάχιστων ωρών λειτουργίας. Τότε, τις ταινίες αυτές δεν ήταν εύκολο να τις δεις, σήμερα υπάρχουν σε DVD ή blu-ray, κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο. Κι όσο κι αν η ιδιωτική προβολή δεν έχει τον μυσταγωγικό χαρακτήρα της δημόσιας προβολής σε μία αίθουσα.

Ως κριτικός κινηματογράφου γαλουχηθήκατε στα eighties. Πιστεύετε ότι η κριτική κινηματογράφου στη δεκαετία του ’80 είχε μεγαλύτερη αξία απ’ όσο έχει σήμερα;

Φυσικά! Δεν έχεις παρά να θυμηθείς πόσα κινηματογραφικά περιοδικά έβγαιναν τότε στην Ελλάδα (πάνω από πέντε) και πόσα κυκλοφορούν σήμερα (κανένα).