Τέιλορ Σουίφτ: Εφτά πράγματα που άλλαξε στην ποπ κουλτούρα

Η Τέιλορ Σουίφτ εμφανίστηκε στη μουσική πριν από είκοσι χρόνια με το πρώτο της τραγούδι, το «Tim McGraw», το οποίο αφιέρωνε σε έναν από τους αγαπημένους της τραγουδιστές της κάντρι, στέλνοντας το εξής μήνυμα σε κάποιον πρώην φίλο της που την είχε εγκαταλείψει: «Οταν σκέφτεσαι τον Tim McGraw», τραγούδησε, «ελπίζω να σκέφτεσαι εμένα». Από την πρώτη της μέρα στη μουσική, η Σουίφτ έδειξε τη δύναμή της, να πλάθει την ποπ κουλτούρα σύμφωνα με τη δική της εικόνα. Δύο δεκαετίες αργότερα έχει αποδείξει ότι είναι μία από τις μεγαλύτερες ποπ σταρ της ιστορίας.

Η 36 ετών σήμερα σοουγούμαν απέχει από την επαρχιωτοπούλα με τις πυκνές μακριές μπούκλες και τις καουμπόικες μπότες. Και αυτό το πρώτο της τραγούδι εξακολουθεί να περιέχει τα συστατικά της σημερινής της επιτυχίας.  «Κανένα άλλο ποπ σταρ όνομα του 21ου αιώνα δεν έχει γράψει καλύτερα για τον έρωτα», αναφέρει στο αφιέρωμά του η «Guardian», διακρίνοντας την ικανότητά της να γράφει στίχους για τετριμμένες ιστορίες σε φεγγαρόλουστες λίμνες και φιλιά στη βροχή, αναδιαμορφώνοντας τον ρομαντικό μύθο των μικρών πόλεων του αμερικανικού Νότου.

Στο πρώτο της τραγούδι αναδιαμόρφωσε τον ρομαντικό μύθο των μικρών πόλεων του Νότου. Χρόνια αργότερα, ανέτρεψε το αρχέτυπο της «αρπακτικής γυναίκας» στο «Blank Space» και έδωσε ζωή στο φάντασμα της «τρελής» γυναίκας στο «The Last Great American Dynasty». Στο «Tim McGraw», αφού ο άντρας έχει φύγει, του γράφει ένα γράμμα που του εξηγεί πως πρέπει να σκεφτεί τον χρόνο που πέρασαν μαζί και το αφήνει στο κατώφλι του. Αυτή η Τέιλορ Σουίφτ, τολμηρή δημιουργός της δικής της μοίρας. Μπορεί εκείνος να έφυγε, αλλά με τον χαρακτηριστικό τρόπο της εκείνη έχει την τελευταία λέξη· οι εχθροί που αργότερα θα ενέπνεαν τραγούδια όπως τα «Mean», «Bad Blood» και «Look What You Made Me Do» δεν είχαν καμία ελπίδα.

Επίσης ξέρει πώς να αξιοποιήσει τον χρόνο προς όφελός της, κάνοντας ανατροπές στη χρονολογία της σχέσης τους – από αναμνήσεις του παρελθόντος στον πόνο του παρόντος και στη νοσταλγία του μέλλοντος – , για να πάρει τον πλήρη αφηγηματικό έλεγχο μιας κατάστασης. Μπορεί να ακούσεις ένα τραγούδι από το παρελθόν σου και να νιώσεις μια αόριστη, ζεστή, ασαφή αίσθηση. Η Σουίφτ δεν είναι τυχαίο φαινόμενο· και παρακάτω παρουσιάζονται οι ενδείξεις που αποδεικνύουν ότι έφτιαξε την ποπ κατά τη δική της εικόνα.

Η εφηβική μετάβαση

Οι δυσκολίες της εφηβείας υπήρξαν πάντα ένα είδος τελετουργίας μετάβασης για τις έφηβες ποπ σταρ, συνδυαστικά με την παραγωγή μεγάλου κόστους βιντεοκλίπ και την άνοδο στην πρώτη θέση της κατηγορίας των σινγκλ κομματιών. Η Σουίφτ κατάλαβε έγκαιρα ότι έπρεπε να προστατεύσει τον εαυτό της, αποφεύγοντας να τον εκθέσει και να υπερβεί τα όρια. Ηξερε ότι το να γράφει τα δικά της τραγούδια θα δημιουργούσε μια αυθεντική προσωπική σχέση με τους θαυμαστές της, σχέση που ενίσχυε επιμελώς και στην πραγματική ζωή και καμία δισκογραφική εταιρεία δεν θα τολμούσε να διαταράξει.

Από το 2008, όταν κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ της, το «Fearless», η διαχείριση της καριέρας της έγινε οικογενειακή υπόθεση. Το γεγονός ότι ήταν η εμβληματική επιτυχία μιας μικρής δισκογραφικής εταιρείας, της Big Machine, της έδωσε επίσης τη δυνατότητα να εξελιχθεί με τους δικούς της όρους. Ο επικεφαλής της εταιρείας την ενθάρρυνε μάλιστα, προτείνοντας ότι το καυστικό άλμπουμ του 2010, «Speak Now», δεν έπρεπε να το ονομάσει «Enchanted», όπως το ομώνυμο ερωτικό τραγούδι, επειδή δεν έγραφε πλέον για «παραμύθια και λύκειο».

Το 2009, ένας δημοσιογράφος τόνιζε ότι η εγκράτεια είναι μια από τις αγαπημένες λέξεις της Τέιλορ Σουίφτ. Κάτι που δεν είναι πάντα εφικτό· γι’ αυτό και στα μέσα της δεκαετίας του 2010 αντιμετωπίζει διατροφικές διαταραχές χάνοντας τον έλεγχο της εικόνας της για μερικά χρόνια. Ωστόσο, ενηλικιώθηκε χωρίς σκάνδαλα και εξεγέρσεις.

Το πολιτικό της πρόσημο

Στην περίοδο πριν από τις αμερικανικές εκλογές του 2020, ο ειδησεογραφικός κόσμος αφιέρωνε χρόνο και χώρο σε εικασίες σχετικά με το αν η Σουίφτ θα υποστήριζε κάποιον υποψήφιο για την προεδρία. Επιβεβαίωσε την υποστήριξή της προς τον Τζο Μπάιντεν και την Κάμαλα Χάρις κάπως ντροπαλά με μια φωτογραφία της στο Instagram: με έναν δίσκο σπιτικά μπισκότα. Η Σουίφτ δεν αισθάνεται ντροπή και είναι ελεύθερη, να  σκηνοθετεί μόνη της κλισέ βίντεο, να πουλάει ζακέτες και κόκκινα κασκόλ  από τα δικά της τραγούδια, ως εμπορεύματα, να διοργανώνει πάρτι για τους θαυμαστές της στο σπίτι της και, όπως σημειώνει η «Guardian», να γράφει τις χειρότερες λεζάντες στο Instagram που έχει δει η ανθρωπότητα.

Ενστικτο για μάρκετινγκ

Οσον αφορά την κατανόηση της μορφής – και του τρόπου με τον οποίο η μορφή σχετίζεται με την εμπορική κυριαρχία – η Σουίφτ βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από την εποχή της. Μεταξύ των ποπ σταρ, ήταν αυτή που έκανε δημοφιλή την πρακτική της πώλησης δίσκων βινυλίου με αποκλειστικά εξώφυλλα, με σκοπό την ενίσχυση της θέσης της στα charts, κάτι που μέχρι τότε ήταν προνόμιο μόνο των σουπερστάρ του ραπ. Τα CD του άλμπουμ της «Lover» του 2019 συνοδεύονταν από ένα αποκλειστικό σημειωματάριο που περιείχε αποσπάσματα από τα προσωπικά της ημερολόγια· αλλά οι θαυμαστές έπρεπε να αγοράσουν τέσσερα αντίτυπα, για να διαβάσουν όλες τις σελίδες.

Αντίστοιχα και τα CD του «Reputation» συνοδεύονταν από ένα από τα δύο αποκλειστικά περιοδικά, ενώ η deluxe έκδοση του «1989» συνοδευόταν από ένα τυχαίο σετ φωτογραφιών τύπου Polaroid. Ξεχωριστή υπόθεση είναι το «Taylor’s Versions» – το μνημειώδες πρότζεκτ επανηχογράφησης του άλμπουμ της, το οποίο της επέτρεψε να αναβιώσει παλαιότερα τραγούδια από τον κατάλογό της και να τα προωθήσει σε νέους θαυμαστές. Τα επανηχογραφημένα άλμπουμ περιλάμβαναν επίσης νέα και ακυκλοφόρητα τραγούδια, παρέχοντας διπλό κίνητρο στους υπάρχοντες θαυμαστές να αγοράσουν και πάλι αντίτυπα του άλμπουμ που ήδη κατείχαν.

Η μελωδική «T-drop» υπογραφή

Οι μουσικοί αναλυτές και οι θαυμαστές αναφέρονται συχνά στο «T-drop», ως ένα χαρακτηριστικό, επαναλαμβανόμενο μελωδικό άλμα στις συνθέσεις της  Τέιλορ Σουίφτ. Το μοτίβο, αυτό, περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο μοτίβο από τρεις χαμηλές νότες: η μελωδία πέφτει από την 4η νότα της κλίμακας, κατεβαίνει στην 3η και στη συνέχεια κάνει μια δραματική πτώση στην 6η νότα της χαμηλής οκτάβας. Η Σουίφτ έχει την τάση να πέφτει χωρίς προειδοποίηση στο χαμηλότερο ηχόχρωμά της, για να δώσει μια πονηρή πινελιά στο τέλος των μελωδιών της, ειδικά όταν αυτές είναι ήδη γεμάτες σαρκασμό. Ακούστε την απολαυστικά παρατεταμένη ερμηνεία της φράσης «drunk and grumbling on about how I … can’t … sing» στο τραγούδι «Mean».

Το κορίτσι του αμερικανικού ποδοσφαίρου

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2023, η Τέιλορ Σουίφτ παρακολούθησε τον πρώτο της αγώνα των Kansas City Chiefs, για να υποστηρίξει τον σύντροφό της, τον αστέρα Τράβις Κέλσι. «Είναι σαν να ενώνονται δύο πολιτιστικοί γίγαντες – το ποδόσφαιρο NFL και η Τέιλορ Σουίφτ», λέει ο Μπράιαν Γκράχαμ, αναπληρωτής αθλητικός συντάκτης της «Guardian» για τις ΗΠΑ. Η Σουίφτ δεν βρισκόταν πλέον στις κερκίδες, αλλά σταθερά στη VIP σουίτα του σταδίου, σηματοδοτώντας «ένα διαφορετικό επίπεδο διασημότητας στον αθλητισμό από αυτό που έχουμε δει μέχρι τώρα». Η είσοδος της Σουίφτ στον κόσμο του NFL μπορεί να οφείλεται στον έρωτα, αλλά σίγουρα δεν έβλαψε το γεγονός ότι συνοδεύτηκε από την ευκαιρία για επέκταση της προσωπικής της εικόνας. Ο ρομαντικός δεσμός της Σουίφτ με τον Κέλσι συνέπεσε με την άνοδό της, ως σουπερστάρ, που οφείλεται και στην εισπρακτική επιτυχία της περιοδείας της, «Eras».

Ελιγμοί στη μουσική βιομηχανία

Το 2014, η Σουίφτ απέσυρε το παλιό της ρεπερτόριο από το Spotify, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ιδέα ότι η μουσική πρέπει να είναι δωρεάν (το επανέφερε το 2017.) Εναν χρόνο αργότερα, κατάφερε να κάνει την Apple Music να υπαναχωρήσει από την άρνησή της να καταβάλει δικαιώματα για τη μουσική που ακουγόταν κατά τη διάρκεια της δωρεάν δοκιμαστικής περιόδου τριών μηνών – αν και ανεξάρτητες δισκογραφικές εταιρείες και επαγγελματικοί φορείς είχαν επίσης αρνηθεί να συνεργαστούν με τους όρους της Apple, δεν έλαβαν καμία τέτοια δημόσια αναγνώριση για τις πιέσεις που άσκησαν.

Το 2018, αποχώρησε από την Big Machine, τη δισκογραφική εταιρεία με την οποία είχε υπογράψει συμβόλαιο όταν ήταν έφηβη, και πέρασε στη Universal Music Group (UMG). Η συμφωνία τής επέτρεψε να κατέχει τα δικαιώματα των πρωτότυπων ηχογραφήσεών της· επίσης, απαίτησε ώστε, σε περίπτωση που η UMG πουλήσει τις μετοχές της στο Spotify, τα χρήματα να διανέμονται στους καλλιτέχνες της χωρίς δυνατότητα ανάκτησης – δηλαδή, χωρίς να χρησιμοποιούνται για την εξόφληση εκκρεμών χρεών (από τον Απρίλιο, οι καλλιτέχνες επωφελούνται από αυτή τη συμφωνία).

Το 2019, η Big Machine πούλησε τα δικαιώματα των πρωτότυπων ηχογραφήσεων των έξι πρώτων άλμπουμ της Σουίφτ στο στέλεχος της μουσικής βιομηχανίας, Σκούτερ Μπράουν. Λίγο αργότερα, η ίδια δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη ότι σκόπευε να επανηχογραφήσει αυτά τα έξι πρώτα άλμπουμ, για να ανακτήσει την κυριότητά τους. Οι επανηχογραφήσεις της σειράς «Taylor’s Version» σημείωσαν τεράστια επιτυχία, καταλαμβάνοντας συχνά υψηλότερες θέσεις στα charts από τα αρχικά άλμπουμ και ενέπνευσαν την περιοδεία «Eras», η οποία απέφερε έσοδα ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων. Αυτές οι επανηχογραφήσεις κατέστρεψαν εντελώς την επένδυση του Μπράουν. Ως δημιουργός αυτών των πρωτότυπων ηχογραφήσεων, η Τέιλορ Σουίφτ μπορούσε να αρνηθεί τη χρήση τους σε soundtrack και να επιμείνει, ώστε οι σκηνοθέτες να χρησιμοποιούν τις νέες της εκδόσεις, καθώς και να ενθαρρύνει τις πλατφόρμες streaming να τις προωθούν. Οι ελιγμοί της  συνέβαλαν στη μαζική ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις λεπτομέρειες στις ίντριγκες της μουσικής βιομηχανίας.

Η ιδιοκτησία των πρωτότυπων έργων είχε αποκτήσει δημοσιότητα από τότε που ο Prince διαμαρτυρήθηκε εναντίον της Warner Bros για την κατοχή των δικών του το 1995. Η Σουίφτ δημιούργησε την πιο ενημερωμένη, σε θέματα επιχειρήσεων, ομάδα θαυμαστών και καλλιτεχνών στην ιστορία και με τη σειρά της ένα προπύργιο ενάντια στην εκμετάλλευση των καλλιτεχνών. Οι τίτλοι των ειδήσεων που κάποτε περιορίζονταν σε εξειδικευμένα μουσικά περιοδικά αποτελούν πλέον κύρια είδηση.

Η διάδοση των συμφωνιών αδειοδότησης σημαίνει ότι πολλοί καλλιτέχνες ανακτούν τα δικαιώματά τους μετά από μια συγκεκριμένη περίοδο. Και τον περασμένο Μάιο, η Σουίφτ πήρε πίσω τα master της· ο Μπράουν τα είχε πουλήσει σε μια εταιρεία ιδιωτικών κεφαλαίων, η οποία τα πούλησε στη συνέχεια σε αυτήν. Η Σουίφτ  χαρακτήρισε την ιστορία, ως μοιραία σταυροφορία: «Κάθε φορά που ένας νέος καλλιτέχνης μου λέει ότι διαπραγματεύτηκε, να αποκτήσει την κυριότητα των master ηχογραφήσεών του στο δισκογραφικό του συμβόλαιο εξαιτίας αυτού του αγώνα, θυμάμαι πόσο σημαντικό ήταν να συμβούν όλα αυτά».

Στην κορυφή

Λίγες γυναίκες ποπ σταρ πρώτης γραμμής έχουν διατηρήσει μια καριέρα στην κορυφή για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα όσο η Σουίφτ. Και πολύ λιγότερες έχουν καταφέρει να ξεπεράσουν αυτό το όριο. Ακόμη και η «αυτοκρατορική» περίοδος της Madonna άρχισε να κλονίζεται λίγο μετά από 20 χρόνια. Πώς θα είναι λοιπόν, τα επόμενα 20 χρόνια της Τέιλορ Σουίφτ; Ο γάμος της με τον Κέλσι, όπως λένε, πλησιάζει. Ισως το τραγούδι της για το soundtrack του «Toy Story 5» να υποδηλώνει μια λαχτάρα για Οσκαρ – ή να τροφοδοτεί την επιθυμία των θαυμαστών της να επιστρέψει στην κάντρι μουσική. Δεν είναι πιθανό να οργανώσει ξανά σύντομα μια περιοδεία της κλίμακας του «Eras» – αλλά ίσως αυτό να δημιουργήσει ευκαιρίες για πιο χαλαρές, πιο οικείες ζωντανές εμφανίσεις.