Σύνοδος ΝΑΤΟ: Ο Τραμπ ανοίγει την πόρτα στην Αγκυρα

Ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε χθες ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις στην Τουρκία που είχαν επιβληθεί το 2020 λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών πυραύλων S-400 από την Αγκυρα και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ξεπεραστούν τα νομικά κωλύματα για την πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35, λέγοντας «θα το σκεφτούμε», τονίζοντας μάλιστα ότι η Τουρκία αποδείχθηκε «πολύ πιο στενός σύμμαχος» από άλλες χώρες.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχθηκε τον Ντόναλντ Τραμπ στο αεροδρόμιο με μια εντυπωσιακή τελετή και ο τούρκος πρόεδρος κάποια στιγμή τον έπιασε από το μπράτσο όταν εκείνος φάνηκε να χάνει τον προσανατολισμό του. Λίγο αργότερα, ιππείς συνόδευσαν την αυτοκινητοπομπή του Τραμπ στο προεδρικό μέγαρο, το λεγόμενο Λευκό Παλάτι.

Οι δύο άνδρες μίλησαν για τη «στενή φιλία» τους έξι φορές μπροστά στις κάμερες, στην πρώτη επίσκεψη στην Τουρκία προέδρου των ΗΠΑ εδώ και 11 χρόνια. Υπό τον Τραμπ, η επιδείνωση του ιστορικού της Τουρκίας στα ανθρώπινα δικαιώματα δεν υπήρξε ποτέ θέμα μεγάλης ανησυχίας για την Ουάσιγκτον.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους με τον Ερντογάν στο πλευρό του, ο Τραμπ τόνισε ότι έχει «χημεία» μαζί του και ότι η σχέση με την Αγκυρα δεν ήταν ποτέ καλύτερη. Παρά τις καλύτερες διμερείς σχέσεις σήμερα, η απόκτηση από την Τουρκία του ρωσικού συστήματος S-400 το 2019 και η επιβολή κυρώσεων από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ το 2020, καθώς και η απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, αποτελούν εδώ και καιρό ένα ευαίσθητο σημείο. «Θα άρουμε τις κυρώσεις», δήλωσε ο Τραμπ, αναφερόμενος στις κυρώσεις CΑΑTSA, τις οποίες μπορεί να παρακάμψει με προεδρικό διάταγμα.

«Ηρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις σε φίλους», πρόσθεσε, αναφέροντας ότι ο υπουργός Εξωτερικών και ο υπουργός Οικονομικών εργάζονταν πάνω στο θέμα. Πριν αναχωρήσει από την Ουάσιγκτον είχε υποσχεθεί ένα «μεγάλο δώρο» στον Ερντογάν, το οποίο θεωρείται ευρύτατα πως είναι η πώληση κινητήρων πέμπτης γενιάς για τα τουρκικά μαχητικά ΚΑΑΝ, έναντι 700 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο αμερικανός πρόεδρος υπέδειξε επίσης την πιθανή υποστήριξή του στο να επιτραπεί στην Τουρκία να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, παρότι δεν είπε πώς ακριβώς θα πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο, δεδομένων των νομικών εμποδίων και των αντιρρήσεων από το Κογκρέσο των ΗΠΑ. Λίγο αργότερα, σε συνέντευξή του στο CNN, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου τόνιζε ότι η πώληση F-35 στην Τουρκία «θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάμεων» στη Μέση Ανατολή, «επειδή η Τουρκία έχει επιθετικές βλέψεις. Απειλεί την Ελλάδα, κατέχει τη μισή Κύπρο».

Κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ, ο πρόεδρος Ερντογάν είπε ότι ελπίζει σε ένα θετικό αποτέλεσμα στην επιθυμία της Αγκυρας να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη F-35. «Το έχουμε συζητήσει αυτό στο παρελθόν με τις ΗΠΑ και μας υποσχέθηκαν πέντε αεροσκάφη», είπε. «Ξέρω ότι ο Τραμπ τηρεί πάντα τις υποσχέσεις του». Το Κογκρέσο έχει ψηφίσει νόμο που απαγορεύει οποιαδήποτε πώληση F-35 στην Τουρκία, εφόσον διατηρεί στο έδαφός της τους S-400, λέγοντας ότι το ρωσικό σύστημα αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια των, αμερικανικής κατασκευής, μαχητικών αεροσκαφών.

Δύο πηγές που γνωρίζουν το θέμα δήλωσαν στο πρακτορείο Ρόιτερ ότι ο Τραμπ αναμένεται να υποστηρίξει πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία. Μια λύση που έχει συζητηθεί είναι η αποστολή του ρωσικού συστήματος σε τρίτη χώρα, αν και δεν έχει ακόμη επιτευχθεί συμφωνία για αυτό.

Δεν ήταν σαφές εάν μια τέτοια κίνηση θα γινόταν δεκτή από τη Ρωσία, η οποία απαιτεί υποχρεώσεις τελικού χρήστη στις πωλήσεις όπλων.

Μπίζνες 50 δισ. δολαρίων για εξοπλισμούς

Συμφωνίες για όπλα αξίας 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων αποκάλυψαν χθες οι ηγέτες των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ – μια προσπάθεια από τους Ευρωπαίους να στείλουν το μήνυμα ότι λαμβάνουν υπόψη την απαίτηση των ΗΠΑ να δαπανήσουν περισσότερα σε αμυντικά προγράμματα, παρότι ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε (για άλλη μια φορά) ότι αισθάνθηκε «απογοητευμένος». Οι 32 ηγέτες συγκεντρώθηκαν για τη Σύνοδο Κορυφής στην Αγκυρα, ελπίζοντας να προβάλουν ενότητα έπειτα από μια ακόμη δύσκολη χρονιά, κατά την οποία ο πόλεμος στο Ιράν αποκάλυψε για άλλη μια φορά ρωγμές στη συμμαχία που στηρίζει τη δυτική ασφάλεια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ έχουν επανειλημμένα προσπαθήσει να δείξουν στον Τραμπ ότι αναλαμβάνουν δράση. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επανέλαβε πολλές φορές τις τελευταίες ημέρες ότι οι Ευρωπαίοι είχαν κάνει «εντυπωσιακές» αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες και χθες ανέφερε μια σειρά από πρωτοβουλίες και συμφωνίες σε φόρουμ για την αμυντική βιομηχανία, ζητώντας μια «επανάσταση» στην αμυντική βιομηχανία σε ολόκληρη τη συμμαχία, προειδοποιώντας για τις τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας, καθώς και της Κίνας, της Βόρειας Κορέας και του Ιράν. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου. Χρειαζόμαστε δυνατότητες τώρα για να διασφαλίσουμε ότι παραμένουμε έτοιμοι. Η κατάσταση ασφαλείας το απαιτεί», τόνισε ο πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας. «Το βουητό των μηχανημάτων πρέπει να γίνει βρυχηθμός». Οι συμφωνίες, που εκτιμάται ότι ανέρχονται σε τουλάχιστον 50 δισεκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με αξιωματούχο του ΝΑΤΟ, περιλαμβάνουν την αγορά drones επιτήρησης της αμερικανικής εταιρείας Northrop Grumman από ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και την αγορά αεροσκαφών της σουηδικής εταιρείας Saab από το ΝΑΤΟ.

Οι εντάσεις εντός του ΝΑΤΟ ήδη έχουν ενισχυθεί λόγω της Ουκρανίας και της επιθυμίας του Τραμπ να αποσπάσει τη Γροιλανδία από τη Δανία, ένα άλλο μέλος του ΝΑΤΟ. Χθες, ο αμερικανός πρόεδρος επανήλθε λέγοντας και πάλι πως τη Γροιλανδία «πρέπει να την ελέγχουν οι ΗΠΑ και όχι η Δανία», κάνοντας την δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, που βρίσκεται επίσης στην Αγκυρα, να τονίσει πως «η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση». Ο Τραμπ ανέφερε επίσης απογοητευμένος από τους ηγέτες της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας για ανεπαρκή υποστήριξη στη σύγκρουση με το Ιράν.