Ρουθ ΝτεΦρις στα «ΝΕΑ»: «Η πολιτική βούληση μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα»

Η ενασχόλησή της με το περιβάλλον ξεκίνησε την πρώτη Ημέρα της Γης, το μακρινό 1970. Πάνω από 55 χρόνια μετά, η καθηγήτρια Οικολογίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης, συνιδρύτρια κοσμήτορας της Σχολής Κλίματος του Πανεπιστήμιου Κολούμπια, Ρουθ ΝτεΦρις (Ruth DeFries), θα βρεθεί στην Αθήνα, για να μιλήσει σήμερα στο πλαίσιο του The Lyceum Project. «Η επιστήμη της κλιματικής αλλαγής και της βιοποικιλότητας μόλις άρχιζε να αναδεικνύεται τότε», λέει στα «ΝΕΑ», ανακαλώντας τα πρώτα βήματα της καριέρας της.

Συχνά, της αποδίδεται ο τίτλος της γεωγράφου του περιβάλλοντος. Στην πραγματικότητα, η έρευνά της επικεντρώνεται στο πώς οι παγκόσμιες ανάγκες σε τρόφιμα και άλλους πόρους αλλάζουν τη χρήση της γης σε ολόκληρη την τροπική ζώνη, μελετώντας λύσεις που θα επιτρέψουν την ευημερία των ανθρώπων και της φύσης. Για να πετύχει τα παραπάνω, χρησιμοποιεί μια συνδυαστική μέθοδο δορυφορικών εικόνων και έρευνας πεδίου, με έμφαση σε περιοχές της κεντρικής Ινδίας.

«Ο όρος “περιβαλλοντική γεωγραφία” είναι κάπως δυσνόητος. Ενας εναλλακτικός όρος θα μπορούσε να είναι “επιστήμη της βιωσιμότητας”. Η γεωγραφία είναι ο κλάδος που εξετάζει πώς οι άνθρωποι σχετίζονται με το περιβάλλον τους και αντίστροφα. Το δικό μου υπόβαθρο αφορά περισσότερο τις φυσικές επιστήμες και τις οικολογικές πτυχές αυτών των σχέσεων, στο πλαίσιο ότι η οικονομία, η πολιτική, ο πολιτισμός και άλλοι παράγοντες διαμορφώνουν το πώς οι άνθρωποι ζουν πάνω στον πλανήτη», σημειώνει.

Η έλλειψη τροφής

Από τη συζήτησή μας δεν μπορούσε να λείπει το «καυτό» ζήτημα της σπατάλης τροφίμων. Κι αυτό διότι, σύμφωνα με έρευνες, ο κάθε κάτοικος του πλανήτη πετά στα σκουπίδια 132 κιλά τροφίμων, την ίδια στιγμή που το 9% του πληθυσμού υποσιτίζεται.

Η απάντηση της ΝτεΦρις δίνει μια ενδιαφέρουσα διάσταση: «Μια λανθασμένη αντίληψη είναι ότι δεν υπάρχει αρκετή τροφή για όλους τους ανθρώπους. Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. Παράγεται υπεραρκετή τροφή, ώστε όλοι να μπορούν να σιτίζονται. Το πρόβλημα βρίσκεται στη διανομή, την πρόσβαση και την οικονομική δυνατότητα απόκτησης μιας θρεπτικής διατροφής». Μάλιστα, για την ίδια αυτή είναι μια από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις που έχουν, τόσο οι πολίτες όσο και οι πολιτικοί, για τη σχέση ανάμεσα στην παραγωγή τροφίμων και την προστασία της φύσης.

Η αποψίλωση και ο τουρισμός

Το κομμάτι της αποψίλωσης των δασών είναι βασικός πυλώνας στο ερευνητικό έργο της καθηγήτριας του Κολούμπια. Παρόλο που σύμφωνα με την Παγκόσμια Αξιολόγηση Δασικών Πόρων 2025 του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ η αποψίλωση έχει επιβραδυνθεί διεθνώς, ο τρέχων ρυθμός της υπολογίζεται στα 10,9 εκατομμύρια εκτάρια ετησίως.

Βέβαια για την ΝτεΦρις, το φαινόμενο δεν είναι κάτι καινούργιο. «Επί αιώνες, η αποψίλωση των δασών γινόταν κυρίως για να δημιουργηθούν εκτάσεις καλλιέργειας και βοσκής. Σήμερα η αποψίλωση είναι εντονότερη στις υγρές τροπικές περιοχές, όμως σε προηγούμενους αιώνες οι άνθρωποι αποψίλωσαν μεγάλα τμήματα της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης», αναφέρει στα «ΝΕΑ».

Σε μια συζήτηση για τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον, μια ίσως παραμελημένη πτυχή είναι αυτή του (υπερ)τουρισμού. Η καθηγήτρια έχει μελετήσει την επέκταση των υποδομών γύρω από πολλά καταφύγια τίγρεων στην Ινδία. Ετσι, μπορεί να δώσει και τις δύο πλευρές της ιστορίας. «Θέρετρα, ξενοδοχεία και δρόμοι περικλείουν αυτές τις μικρές προστατευόμενες περιοχές. Αυτό δημιουργεί προβλήματα, καθώς η άγρια ζωή χρειάζεται να κινείται πέρα από τα όρια των καταφυγίων, για να αναπαραχθεί και να μεταναστεύσει. Από την άλλη, αν οι άνθρωποι μπορέσουν να εκτιμήσουν τη φύση επισκεπτόμενοι τέτοια καταφύγια, μπορεί να ενισχυθεί η στήριξη για τη διατήρησή τους».

Η έμπειρη ερευνήτρια βλέπει το μέλλον του πλανήτη «συγκρατημένα αισιόδοξη». «Αν υπάρχει πολιτική βούληση, είμαι αισιόδοξη ότι μπορούμε να λύσουμε οποιοδήποτε πρόβλημα. Αυτή τη στιγμή υπάρχει έλλειψη πολιτικής βούλησης, όμως ελπίζω ότι θα ανανεωθεί στο άμεσο μέλλον», καταλήγει.

Η τρίτη διοργάνωση του The Lyceum Project θα πραγματοποιηθεί στις 19 και 20 Ιουνίου στο Ωδείο Αθηνών, με θέμα «Αλληλένδετη νοημοσύνη: Εμβια. Προγονική. Τεχνητή».