- Advertisement -
Κάθε καλοκαίρι, όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει κατακόρυφα, επαναλαμβάνεται η ίδια συμβουλή: «Φόρα λευκά, γιατί το μαύρο απορροφά τη ζέστη». Είναι όμως τόσο απλή η απάντηση; Η επιστήμη καταλήγει ότι η επιλογή του κατάλληλου ρούχου στον καύσωνα δεν εξαρτάται μόνο από το χρώμα, αλλά από έναν συνδυασμό παραγόντων: την εφαρμογή, το ύφασμα, την υγρασία του περιβάλλοντος και την ικανότητα του σώματος να αποβάλλει θερμότητα.
Το ζήτημα αυτό, σε κάθε περίπτωση, είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και κρίσιμο για την καθημερινότητά μας εν μέσω κλιματικής κρίσης. Οι καύσωνες στη χώρα μας γίνονται χρόνο με τον χρόνο ισχυρότεροι και συχνότεροι. Το αποτέλεσμα είναι η κατακόρυφη αύξηση των ημερών ισχυρού θερμικού στρες κατά 12 έως 17 ημέρες ετησίως. Προβληματική όμως είναι η εικόνα και στην υπόλοιπη Γηραιά Ηπειρο. Πάνω από το 95% της ευρωπαϊκής ηπείρου καταγράφει πλέον σταθερά θερμοκρασίες πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο, δοκιμάζοντας τις αντοχές των πολιτών σε χώρες όπου το κλιματιστικό και οι ανεμιστήρες ήταν μέχρι πρότινος αχρείαστα.
Υπό τα δεδομένα αυτά κάθε άλλο παρά έκπληξη προκαλεί πρόσφατο δημοσίευμα του BBC, το οποίο εστιάζει σε ένα παλιό αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρον επιστημονικό ερώτημα: γιατί οι Βεδουίνοι, οι άνθρωποι που ζουν σε μία από τις θερμότερες περιοχές του πλανήτη, φορούν συχνά μακριές, φαρδιές και μαύρες ενδυμασίες στην έρημο;
Η μελέτη εκείνη, που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Nature», άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τα καλοκαιρινά ρούχα. Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν τη θερμική επιβάρυνση που προκαλούν διαφορετικού χρώματος ενδύματα και διαπίστωσαν ότι, παρότι το μαύρο ύφασμα απορροφά περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία, η επιπλέον θερμότητα δεν μεταφέρεται απαραίτητα στο σώμα.
Ο λόγος; Η παραδοσιακή ενδυμασία των Βεδουίνων είναι εξαιρετικά φαρδιά. Συνεπακόλουθα, ανάμεσα στο ύφασμα και το δέρμα δημιουργείται ένα στρώμα αέρα, το οποίο λειτουργεί ως φυσικό σύστημα εξαερισμού. Με τον τρόπο αυτό, ο θερμός αέρας απομακρύνεται προς τα πάνω και διευκολύνει την απώλεια θερμότητας.
Πώς μεταφράζονται τα ευρήματα αυτά στην καθημερινή πράξη; Οπως φαίνεται, ένα φαρδύ μαύρο ρούχο μπορεί να είναι πιο δροσερό από ένα στενό λευκό.
Οι ειδικοί εντούτοις, εφιστούν την προσοχή μας καθώς το συμπέρασμα αυτό δεν αποδεικνύει ότι το χρώμα δεν παίζει κανέναν ρόλο. Δείχνει όμως ότι η εφαρμογή του ρούχου μπορεί να είναι εξίσου σημαντική – ή και σημαντικότερη.
Ο ρόλος του ιδρώτα
Ενας από τους επιστήμονες που έχουν μελετήσει σε βάθος το πώς επιδρά ο ρουχισμός στη θερμορρύθμιση είναι ο George Havenith, καθηγητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας και Εργονομίας στο Πανεπιστήμιο Loughborough της Βρετανίας.
Οπως δε, ο ίδιος εξηγεί, ο βασικός μηχανισμός ψύξης του ανθρώπινου οργανισμού δεν είναι απλώς η παραγωγή ιδρώτα, αλλά η εξάτμισή του από την επιφάνεια του δέρματος. Συνεπώς, «το πρόβλημα δεν είναι ο ιδρώτας, αλλά το αν μπορεί να εξατμιστεί», διευκρινίζει.
Οταν η ατμόσφαιρα είναι ξηρή, η εξάτμιση γίνεται εύκολα και το σώμα αποβάλλει θερμότητα. Οταν όμως η υγρασία είναι υψηλή – όπως συμβαίνει συχνά στις παραλιακές περιοχές της χώρας μας – ο αέρας περιέχει ήδη πολλούς υδρατμούς και η διαδικασία επιβραδύνεται. Το αποτέλεσμα, υπό τις δύσκολές αυτές κλιματικές συνθήκες, είναι ότι ακόμη και η έντονη εφίδρωση μπορεί να μην προσφέρει την αναμενόμενη ανακούφιση.
Σύμμαχοι στον καύσωνα
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ενός καλοκαιρινού ρούχου είναι να μην «κολλά» πάνω στο σώμα.
Και αυτό διότι τα φαρδιά ρούχα:
- επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα
- διευκολύνουν την εξάτμιση του ιδρώτα
- μειώνουν την παγίδευση θερμότητας ανάμεσα στο δέρμα και το ύφασμα.
Αντίθετα, ένα στενό ρούχο, ακόμη και αν είναι ανοιχτόχρωμο, μπορεί να δυσκολέψει την αποβολή θερμότητας.
Γι’ αυτό και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το «λευκό μπλουζάκι» δεν αποτελεί από μόνο του εγγύηση προστασίας από τον καύσωνα. Η επιλογή του υφάσματος είναι εξίσου κρίσιμη.
Πιο συγκεκριμένα, το λινό θεωρείται μία από τις πλέον κατάλληλες επιλογές που πρέπει να βρίσκεται στην πρώτη θέση της ντουλάπας μας, καθώς είναι ελαφρύ και επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα. Το βαμβάκι επίσης προσφέρει άνεση, αλλά έχει ένα μειονέκτημα: απορροφά τον ιδρώτα και μπορεί να παραμένει υγρό για αρκετή ώρα.
Τα σύγχρονα τεχνικά υφάσματα πάλι, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως από εκείνους που αθλούνται σε τακτική βάση, έχουν σχεδιαστεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μεταφέρουν την υγρασία μακριά από το δέρμα. Ωστόσο και σε αυτή την περίπτωση, η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τις συνθήκες. Σε ξηρό περιβάλλον μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, όμως, το όφελος περιορίζεται, καθώς το βασικό εμπόδιο δεν είναι πλέον η μεταφορά του ιδρώτα αλλά η ίδια η εξάτμισή του.
Τα «ψυχρά» υφάσματα
Τα τελευταία χρόνια και καθώς η κλιματική κρίση απαιτεί αλλαγές και στον ρουχισμό μας, η έρευνα στρέφεται στην ανάπτυξη νέων υλικών που θα μπορούν να βοηθούν ενεργά στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας του σώματος. Επιστήμονες μελετούν υφάσματα που αντανακλούν μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, υλικά που επιτρέπουν καλύτερη αποβολή της υπέρυθρης ακτινοβολίας και «έξυπνα» υφάσματα που προσαρμόζονται στις συνθήκες του περιβάλλοντος.
Εως ότου όμως να φτάσουν τα ρούχα της επόμενης γενιάς στα καταστήματα, οι βασικές αρχές επιβίωσης τις ζεστές ημέρες παραμένουν απλές.
Το καλύτερο καλοκαιρινό ντύσιμο είναι αυτό που:
- είναι φαρδύ και επιτρέπει στον αέρα να κυκλοφορεί
- είναι φτιαγμένο από ύφασμα ελαφρύ, που «αναπνέει»
- δεν παγιδεύει την υγρασία
- προστατεύει από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία.
Σε κάθε περίπτωση οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους, οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι έγκυοι και τα άτομα με χρόνια νοσήματα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θερμικής εξάντλησης.
Και συμπληρώνουν με νόημα ότι η σωστή ένδυση αποτελεί σημαντικό μέτρο προστασίας μαζί με την αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο τις πιο θερμές ώρες, την επαρκή ενυδάτωση και την παραμονή σε δροσερούς χώρους.
Comments are closed.