Πλασματικά έτη: Πώς θα κερδίσετε έως 7 χρόνια

Στη «χρυσή» λύση της εξαγοράς πλασματικών ετών, προκειμένου είτε να βγει στη σύνταξη είτε να διαμορφώσει υψηλότερο εισόδημα, καταφεύγει πλέον σχεδόν ένας στους δύο ασφαλισμένους. Στόχος είναι η αναγνώριση πλασματικών χρόνων για τη συμπλήρωση του ασφαλιστικού χρόνου που απαιτείται προκειμένου να εξασφαλιστεί η γρηγορότερη έξοδος προς τη σύνταξη. Η αναγνώριση πλασματικών ετών συμφέρει όταν εξυπηρετεί σαφή στόχο: είτε τη θεμελίωση/κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, είτε τη συμπλήρωση 40ετίας για έξοδο στα 62 έτη.

Οπως δείχνουν τα στοιχεία του ΕΦΚΑ εξαγοράζονται κατά μέσο 3 έως 4 χρόνια, με το κόστος να διαμορφώνεται περίπου στα 220 ευρώ μηνιαίως, αν και εξαρτάται από τις αποδοχές του υπαλλήλου, καθώς υπολογίζεται ως ποσοστό επί αυτών. Διευκρινίζεται ότι η έξοδος στη σύνταξη στο 62ο έτος της ηλικίας είναι εφικτή για όσους έχουν τουλάχιστον 33-34 έτη πραγματικής ασφάλισης και προχωρούν σε εξαγορά πλασματικών ετών ώστε να φτάσουν συνολικά τα 40 έτη. Η εξαγορά πλασματικών ετών μπορεί να μειώσει μέχρι και 7 έτη το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, «ξεκλειδώνοντας» τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος νωρίτερα.

Ειδικά για τους παλαιούς, πριν από το 1993, ασφαλισμένους η εξαγορά πλασματικών ετών καθορίζει και την ηλικία που θα πάρουν σύνταξη. Ωστόσο έχει σημαντικό οικονομικό κόστος (20% επί του μισθού) και εξαρτάται από τον μισθό και το ημερομίσθιο που λαμβάνει ο εργαζόμενος τη δεδομένη χρονική στιγμή που αποφασίζει να προχωρήσει στην εξαγορά.

Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν στους ασφαλισμένους να μην καταφεύγουν στη λύση της εξαγοράς (είτε για θεμελίωση σύνταξης πριν από τα 62 και τα 67 έτη, είτε για προσαύξηση του ποσού της ανταποδοτικής σύνταξης), παρά μόνο αν απέχουν περίπου έναν χρόνο από τη συνταξιοδότηση.

Επισημαίνεται ότι σημαντικές αλλαγές έφερε η αύξηση του κατώτατου μισθού από 1ης Απριλίου 2026 στο κόστος εξαγοράς πλασματικών ετών, επηρεάζοντας άμεσα χιλιάδες ασφαλισμένους που σχεδιάζουν να επισπεύσουν τη συνταξιοδότησή τους.

Το κόστος αυξήθηκε, λόγω κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ, με 184 ευρώ τον μήνα και 2.208 ευρώ τον χρόνο (ισχύει από 1/4/2026). Ετσι η αναγνώριση πλασματικού χρόνου έγινε πλέον ακριβότερη. Το ποσό εξαγοράς καθορίζεται στο 20% επί των μεικτών αποδοχών του μήνα που προηγείται της αίτησης.

Τι ισχύει για τα 3.600 ένσημα

Την ίδια ώρα, νέα δεδομένα για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων ασφάλισης δημιουργούν οι πρόσφατες οδηγίες του ΕΦΚΑ με τις οποίες ξεκαθαρίζεται ότι η προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης δεν αφορά το σύνολο των ασφαλισμένων. Η διευκρίνιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, αλλά και για ασφαλισμένους των οποίων αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικών ετών είχαν απορριφθεί στο παρελθόν μόνο και μόνο επειδή δεν είχαν συμπληρώσει τη συγκεκριμένη 12ετία.

Πρακτικά, αυτό που διευκρινίζεται από τον ΕΦΚΑ και έχει ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες ασφαλισμένους είναι ότι τα 3.600 ένσημα δεν αποτελούν καθολικό κατώφλι για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων. Πριν από οποιαδήποτε αίτηση εξαγοράς, χρειάζεται έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού και, κυρίως, της συγκεκριμένης κάθε φορά συνταξιοδοτικής διάταξης που εφαρμόζεται.

Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος συνταξιοδότησης και σε όσους είχαν απορριφθεί στο παρελθόν αποκλειστικά λόγω έλλειψης 3.600 ημερών. Οπως ξεκαθαρίζεται με γενικό έγγραφο του ΕΦΚΑ, και αυτοί έχουν πλέον έναν ακόμη λόγο να επανεξετάσουν την υπόθεσή τους. Εφόσον εμπίπτουν στις προβλεπόμενες κατηγορίες, μπορούν να ζητήσουν νέο έλεγχο από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.

Τι πρέπει να προσέξετε

Τονίζεται ότι οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να  προσέξουν τα παρακάτω για το ισχύον πλαίσιο εξαγοράς πλασματικών ετών :

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα εξαγοράς 5 έως 7 ετών ασφάλισης, προκειμένου με την προσθήκη πλασματικού χρόνου να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης από τον ΕΦΚΑ (εφόσον πρόκειται για παλαιούς, πριν από το 1993, ασφαλισμένους) ή να εξαγοραστούν έτη ώστε να συμπληρωθούν τα 12.000 ένσημα (40 χρόνια), λαμβάνοντας σύνταξη με τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας (νέοι ασφαλισμένοι μετά το 1993).

Οι παρακάτω οκτώ κατηγορίες ασφαλισμένων μπορούν να κάνουν χρήση των πλασματικών ετών:

• Γονείς ανηλίκων ή τρίτεκνοι στο Δημόσιο, που με την εξαγορά συμπληρώνουν αναδρομικά 25ετία το 2010, το 2011 ή το 2012 και κατοχυρώνουν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας.
• Μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ που συμπληρώνουν 5.500 ημέρες ασφάλισης το 2010 ή το 2011 και «κλειδώνουν» δικαίωμα με χαμηλότερα όρια.
• Μητέρες ανηλίκων σε ΔΕΚΟ και τράπεζες που συμπληρώνουν 25ετία το 2011 ή το 2012.
• Άνδρες και γυναίκες δημόσιοι υπάλληλοι που επιδιώκουν συμπλήρωση 35ετίας, 36ετίας ή 37ετίας.
• Άσφαλισμένοι σε πρώην ΕΤΑΑ (νομικοί, ΤΣΜΕΔΕ, ΤΣΑΥ) και ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ) που χρειάζονται 40 χρόνια ασφάλισης.
• Άσφαλισμένοι όλων των Ταμείων και του ΟΓΑ που με την εξαγορά συμπληρώνουν 40ετία και μπορούν να αποχωρήσουν στα 62 αντί για τα 67.
• Άσφαλισμένοι σε βαρέα επαγγέλματα που χρειάζονται συμπλήρωση των λοιπών χρονικών προϋποθέσεων.
• Δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν υποβάλει αίτηση πριν από τις 31/12/2016 και διατηρούν χαμηλότερο κόστος εξαγοράς.

Το ισχύον καθεστώς πλασματικών ετών φέρνει δύο ταχύτητες στη συνταξιοδότηση, δημιουργώντας εμφανείς διαφορές μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι αλλαγές αυτές δεν επηρεάζουν μόνο τον χρόνο εξόδου στη σύνταξη, αλλά και το κόστος εξαγοράς, το εύρος των δικαιωμάτων και – τελικά – το ποιοι μπορούν να «κλειδώσουν» σύνταξη νωρίτερα.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν έως και 12 πλασματικά έτη για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Στον ιδιωτικό τομέα το όριο μειώνεται στα 7 έτη, και μάλιστα με περιορισμούς, καθώς η αναγνώριση αφορά μόνο περιόδους ανεργίας ή κενά ασφάλισης.

Την ίδια ώρα που οι επικουρικές συντάξεις καταβάλλονται με μεγάλη καθυστέρηση, «κουτσουρεμένες» και χωρίς αυξήσεις από το 2010, το υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει μια νέα ρύθμιση ώστε να δώσει τη δυνατότητα για χιλιάδες ασφαλισμένους που δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν την απαιτούμενη 15ετία στην επικουρική ασφάλιση. Σύμφωνα με το σενάριο που βρίσκεται υπό επεξεργασία, θα μπορούσε να επιτραπεί η αναγνώριση πλασματικού χρόνου από 3 έως 5 έτη, δίνοντας τη δυνατότητα σε ασφαλισμένους με 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης να καλύψουν το διάστημα που τους λείπει και να θεμελιώσουν δικαίωμα σε επικουρική σύνταξη.

Τονίζεται ότι η εξαγορά πλασματικού χρόνου στην επικουρική ασφάλιση δεν προβλέπεται σήμερα για να συμπληρωθεί η 15ετία. Με το σημερινό καθεστώς, για τη χορήγηση επικουρικής σύνταξης γήρατος απαιτείται η συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ή 4.500 ημερών επικουρικής ασφάλισης.

Το μέτρο που εξετάζεται είναι να επιτραπεί η εξαγορά από 3 έως 5 πλασματικά έτη ώστε οι ασφαλισμένοι που έχουν για παράδειγμα 12 ή 10 έτη ασφάλισης στην επικουρική ασφάλιση να έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν άλλα 3 ή 5 έτη για να πάρουν επικουρική σύνταξη με 15ετία. Αν το κόστος εξαγοράς έχει ως βάση υπολογισμού την εισφορά επικουρικής ασφάλισης 6% (3% του εργαζομένου και 3% του εργοδότη) και τις αποδοχές που έχουν οι ασφαλισμένοι κατά την υποβολή της αίτησης, τότε όσοι σκοπεύουν να προβούν σε αναγνωρίσεις πλασματικού χρόνου θα πρέπει να σκεφτούν ότι ανά 100 ευρώ αποδοχών θα πρέπει να καταβάλουν 6 ευρώ για κάθε μήνα που αναγνωρίζουν.

Ποιοι θα έχουν όφελος

Από τη ρύθμιση που εξετάζεται, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν – μεταξύ άλλων – οι παρακάτω κατηγορίες ασφαλισμένων:

Ασφαλισμένοι σε Ταμεία ελευθέρων επαγγελματιών (ΤΕΒΕ, ΤΣΑ, ΤΑΕ) οι οποίοι στη συνέχεια διορίστηκαν σε δήμους ή προσλήφθηκαν ως μισθωτοί στον ιδιωτικό τομέα και άρχισαν να πληρώνουν εισφορές για επικουρική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία χωρίς να συμπληρώσουν τη 15ετία για να θεμελιώσουν δικαίωμα σε λήψη επικουρικής σύνταξης.

Αυτοαπασχολούμενοι γιατροί που διορίστηκαν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας πολύ μετά από την άσκηση του επαγγέλματός τους και άρχισαν να πληρώνουν εισφορές επικουρικής ασφάλισης μετά τον διορισμό τους, καθώς στο Ταμείο όπου ήταν ασφαλισμένοι για κύρια σύνταξη (ΤΣΑΥ) δεν είχαν επικουρική ασφάλιση. Στην ίδια κατηγορία είναι και οι γιατροί που ξεκίνησαν ως αυτοαπασχολούμενοι και ασκούν παράλληλη δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα ως μισθωτοί χωρίς να συμπληρώνουν τα «ένσημα» για επικουρική σύνταξη με 15ετία.

Εκπαιδευτικοί οι οποίοι άρχισαν να εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες σε φροντιστήρια και δεν είχαν επικουρική ασφάλιση μέχρι τον διορισμό τους στο Δημόσιο ή που εργάστηκαν κατά περιόδους ως μισθωτοί στην ιδιωτική εκπαίδευση χωρίς να φτάσουν να συμπληρώσουν 15ετία στην επικουρική ασφάλιση για να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου στο Δημόσιο οι οποίοι αμείβονται ως μισθωτοί με δελτίο παροχής υπηρεσιών χωρίς να προβλέπεται να καταβάλλουν εισφορές επικουρικής ασφάλισης.

Ως γνωστόν οι επικουρικές καταβάλλονται με καθυστέρηση έως και 3 χρόνια αλλά και «κουτσουρεμένες» λόγω του νόμου Κατρούγκαλου. Μάλιστα τα τελευταία 16 χρόνια οι επικουρικές καταβάλλονται χωρίς αυξήσεις. H μη καταβολή αυξήσεων στις επικουρικές (από το 2010), σε 1,3 εκατ. συνταξιούχους, οφείλεται στη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος που έχει επιβληθεί από το 2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και η οποία απαγορεύει να δοθούν αυξήσεις παρά μόνον όταν ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης (ΕΤΕΑΕΠ) του ΕΦΚΑ εμφανίζει πλεόνασμα.