- Advertisement -
Τον Οδυσσέα Ελύτη τον θυμόμαστε μέσα στο φως: στον ήλιο, στο Αιγαίο, στις λευκές αυλές. Κι όμως, μία από τις πιο γοητευτικές αυτοσυστάσεις του έρχεται από έναν πολύ διαφορετικό κόσμο, εκείνον των γάτων. Τον Δεκέμβριο του 1977, γράφοντας στον Νίκο Δήμου, δήλωνε «μελετητής και συνομιλητής κεραμιδόγατων».
Μια φράση που αποκτά ξεχωριστή σημασία σήμερα, 115 χρόνια από τη γέννησή του, στις 2 Νοεμβρίου 1911. Αφορμή για την επιστολή στάθηκε το «Βιβλίο των γάτων» του Δήμου. Ο Ελύτης αναγνώριζε στις σελίδες του ζώα που είχε παρατηρήσει και αγαπήσει, θαύμαζε τα «περήφανα και αυτάρκη πλάσματα» και ομολογούσε πως ζήλευε που δεν τους είχε αφιερώσει κάτι ανάλογο. Δεν ήταν μια τυπική φιλοφρόνηση ανάμεσα σε συγγραφείς. Ηταν η φωνή ενός ανθρώπου που καταλάβαινε την ανεξαρτησία τους.
Στο ποίημα «Τα γατιά», από τη συλλογή «Τα ρω του Ερωτα», αυτή η οικειότητα μετατρέπεται σε παιχνίδι. Δύο γατιά τον αγριοκοιτάζουν, φυσούν, ετοιμάζονται για καβγά. Κι εκείνος απαντά καμπουριάζοντας, βγάζοντας νύχια, νιαουρίζοντας. Δεν τα υποχρεώνει να ακολουθήσουν τη δική του γλώσσα· δοκιμάζει ο ίδιος τη δική τους. Το φεγγάρι του Γενάρη βρίσκει άνθρωπο και ζώα συμμέτοχους σε μια απρόσμενη μικρή περιπέτεια. Οι γάτες κατοικούν και στο ποιητικό σύμπαν του στενού του φίλου Ανδρέα Εμπειρίκου. Στο «Φωτιά χωρίς δαδί», από τη συλλογή «Αι γενεαί πάσαι», η εικόνα «Γάτα στη σκάλα με χλιδή» ανοίγει μια υπερρεαλιστική αλληλουχία, όπου το ζώο συναντά τη γυναικεία μορφή και τον έρωτα. Ο Εμπειρίκος αναζητεί τη μεταμόρφωση· ο Ελύτης, το παιχνίδι της συνύπαρξης. Δύο διαφορετικές ποιητικές ματιές στο ίδιο ανυπότακτο πλάσμα.
Στο «Μονόγραμμα», πάλι, μια γάτα εμφανίζεται σαν σιωπηλή μάρτυρας ενός έρωτα. Μένει στη μνήμη χωρίς να διεκδικεί το κέντρο της σκηνής. Ισως εκεί βρίσκεται το πιο όμορφο νήμα που ενώνει τον Ελύτη με τις γάτες: τις αφήνει να υπάρχουν όπως είναι. Και μας θυμίζει ότι η τρυφερότητα αρχίζει από τον σεβασμό στην ανεξαρτησία του άλλου – ακόμη κι αν αυτός περπατά στα κεραμίδια.
Comments are closed.