Ο Άνθρωπος με τη Σιδηρά Μάσκα: Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια στην Ιστορία

Για δεκαετίες έμεινε κλεισμένος στις γαλλικές φυλακές, υπό αυστηρή επιτήρηση και χωρίς κανείς να γνωρίζει το πραγματικό του όνομα. Όταν πέθανε, το 1703, στη Βαστίλλη, άφησε πίσω του ένα μυστήριο που, περισσότερους από τρεις αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να απασχολεί τους ιστορικούς.

Ήταν ο Άνθρωπος με τη Σιδηρά Μάσκα, ένας κρατούμενος για τον οποίο γράφτηκαν δεκάδες ιστορίες και διατυπώθηκαν ακόμη περισσότερες θεωρίες. Ανάμεσά τους και μία που τον ήθελε να είναι ο κρυφός δίδυμος αδελφός του Λουδοβίκου ΙΔ΄.

Η πραγματική ιστορία, ωστόσο, είναι λιγότερο ξεκάθαρη. Και ίσως γι’ αυτό παραμένει τόσο ενδιαφέρουσα.

Η αρχή του μυστηρίου

Η πρώτη σημαντική αναφορά στον μυστηριώδη κρατούμενο έρχεται το 1669, όταν ένας άνδρας παραδόθηκε στον δεσμοφύλακα Μπενίν Ντοβέρν ντε Σεν-Μαρ.

Το όνομα που συνδέθηκε αργότερα μαζί του ήταν Ευστάς Ντοζέ, αν και ακόμη και αυτό αποτελεί αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των ιστορικών.

Οι οδηγίες που δόθηκαν στον Σεν-Μαρ ήταν ιδιαίτερα αυστηρές. Ο κρατούμενος έπρεπε να παραμείνει απομονωμένος και δεν επιτρεπόταν να αποκαλύψει την ταυτότητά του.

Δεν ήταν, δηλαδή, ένας συνηθισμένος κρατούμενος.

Ο Σεν-Μαρ τον πήρε μαζί του και στις επόμενες μετακινήσεις του. Πέρασαν από διαφορετικές φυλακές και τελικά έφτασαν στη Βαστίλλη, όπου ο μυστηριώδης άνδρας πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Όσο εκείνος παρέμενε στη σκιά, τόσο μεγάλωνε η φημολογία γύρω από το πρόσωπό του.

Ήταν πράγματι σιδερένια η μάσκα;

Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις της υπόθεσης.

Η περίφημη σιδερένια μάσκα που γνωρίζουμε σήμερα δεν ανταποκρίνεται ακριβώς στις ιστορικές πηγές. Οι αναφορές της εποχής κάνουν λόγο για μαύρη βελούδινη μάσκα.

Η εικόνα ενός ανθρώπου που κυκλοφορούσε διαρκώς με μια βαριά σιδερένια μάσκα έγινε γνωστή κυρίως μέσα από μεταγενέστερες αφηγήσεις και τη λογοτεχνία.

Ο θρύλος, πάντως, είχε ήδη αρχίσει να μεγαλώνει.

Και μαζί του μεγάλωνε ένα ερώτημα: τι είχε κάνει αυτός ο άνθρωπος ώστε η ταυτότητά του να θεωρείται τόσο επικίνδυνο μυστικό;

Ο άνθρωπος που δεν έπρεπε να αναγνωριστεί

Ο μυστηριώδης κρατούμενος δεν έμεινε για λίγο στη φυλακή. Πέρασε δεκαετίες υπό κράτηση.

Ακόμη και η συμπεριφορά των ανθρώπων που τον φύλαγαν δείχνει ότι η υπόθεσή του ήταν διαφορετική από τις συνηθισμένες. Ο Σεν-Μαρ είχε συγκεκριμένες εντολές για τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να τον διαχειρίζεται και η ταυτότητά του παρέμενε κρυφή.

Το 1703, ο άνδρας πέθανε στη Βαστίλλη.

Στα επίσημα έγγραφα δεν εμφανίστηκε με το πραγματικό του όνομα. Καταγράφηκε ως «Μαρσιόλι» και θάφτηκε χωρίς να αποκαλυφθεί ποιος πραγματικά ήταν.

Και κάπου εκεί, η υπόθεση θα μπορούσε να είχε τελειώσει. Αντί γι’ αυτό, μόλις άρχιζε ο θρύλος.

Ο κρυφός αδελφός του Λουδοβίκου ΙΔ΄

Η πιο γνωστή θεωρία θέλει τον κρατούμενο να ήταν δίδυμος αδελφός του Λουδοβίκου ΙΔ΄.

Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η ύπαρξη ενός δεύτερου γιου θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα για τη γαλλική μοναρχία. Έτσι, το παιδί απομακρύνθηκε και αργότερα φυλακίστηκε, ώστε κανείς να μην μάθει ποτέ ποιος ήταν.

Η ιστορία είναι εντυπωσιακή και αποτέλεσε τη βάση για πολλές λογοτεχνικές και κινηματογραφικές εκδοχές της υπόθεσης.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει αξιόπιστη ιστορική απόδειξη πως ο Άνθρωπος με τη Σιδηρά Μάσκα ήταν δίδυμος του βασιλιά.

Η θεωρία απέκτησε τεράστια δημοτικότητα κυρίως χάρη στον Βολταίρο και αργότερα στον Αλέξανδρο Δουμά, ο οποίος χρησιμοποίησε την ιστορία στο μυθιστόρημά του «Ο Υποκόμης της Βραζελόνης».

Ποιος μπορεί να ήταν τελικά;

Ο δίδυμος αδελφός του βασιλιά δεν είναι η μόνη θεωρία.

Μία από τις σημαντικότερες υποψηφιότητες είναι ο ίδιος ο Ευστάς Ντοζέ, το όνομα που εμφανίζεται σε έγγραφα σχετικά με τη φυλάκιση του μυστηριώδους άνδρα.

Άλλη θεωρία συνδέει τον κρατούμενο με τον Ερκόλ Ματιόλι, Ιταλό διπλωμάτη και ευγενή που είχε έρθει σε σύγκρουση με τον Λουδοβίκο ΙΔ΄.

Το πρόβλημα είναι ότι ούτε αυτή η εκδοχή ταιριάζει απόλυτα με όλα τα διαθέσιμα στοιχεία. Ο Ματίολι, μάλιστα, θεωρείται ότι πέθανε το 1694, πριν από τον θάνατο του κρατούμενου στη Βαστίλλη.

Έτσι, οι θεωρίες συνεχίζονται, αλλά καμία δεν έχει δώσει την οριστική απάντηση.

Ένα μυστήριο που άντεξε τρεις αιώνες

Το πιο ενδιαφέρον στην υπόθεση είναι ότι ο Άνθρωπος με τη Σιδηρά Μάσκα δεν είναι μύθος.

Ο κρατούμενος υπήρξε. Η φυλάκισή του είναι καταγεγραμμένη. Ο Σεν-Μαρ υπήρξε. Η παρουσία του στη Βαστίλλη είναι καταγεγραμμένη. Και ο θάνατός του το 1703 είναι πραγματικό ιστορικό γεγονός.

Αυτό που χάθηκε είναι η ταυτότητά του.

Ίσως να ήταν ένας άνθρωπος που γνώριζε κάποιο επικίνδυνο μυστικό. Ίσως ένας πολιτικός αντίπαλος. Ίσως ένας ευγενής που έπρεπε να εξαφανιστεί από το προσκήνιο. Και ίσως, όπως υποστήριξε ο θρύλος, να είχε πράγματι κάποια σχέση με τη βασιλική οικογένεια.

Δεν υπάρχει, όμως, μέχρι σήμερα στοιχείο που να μπορεί να κλείσει οριστικά την υπόθεση. Ο άνθρωπος που έζησε πίσω από την ανωνυμία πήρε τελικά το μυστικό του μαζί του.

Και το μόνο που άφησε πίσω ήταν μια ιστορία που συνεχίζει, περισσότερα από 300 χρόνια μετά, να γεννά το ίδιο ερώτημα:

Ποιος ήταν πραγματικά ο Άνθρωπος με τη Σιδηρά Μάσκα;