ΟΗΕ: Ψηφοφορία για την υιοθέτηση νέου παγκόσμιου χάρτη που θα δείχνει την πραγματική κλίμακα της Αφρικής

Ο ΟΗΕ και ο χάρτης Mercator βρίσκονται στο επίκεντρο σημαντικής ψηφοφορίας που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται η πρόταση για αντικατάσταση του παραδοσιακού χάρτη Mercator με έναν χάρτη που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές διαστάσεις της Αφρικής.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο Robert Dussey, ανέφερε ότι το ψήφισμα έχει υποστηριχθεί από το Τόγκο και τις 54 άλλες χώρες μέλη της Αφρικανικής Ένωσης, χωρίς να διευκρινίσει τον συνολικό αριθμό των χωρών που το στηρίζουν.

Όπως δήλωσε ο ίδιος, «η συζήτηση αυτή δεν είναι πολιτική, αλλά επιστημονική, διότι υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις και όλοι πρέπει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα».

Αν και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν είναι δεσμευτικά, ενδεχόμενη έγκριση θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικαιροποίηση των σχολικών προγραμμάτων και της καθημερινής τεχνολογίας, καθώς η προβολή Mercator χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση.

Η χαρτογραφική προβολή Mercator εισήχθη το 1569 από τον φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator για να βοηθήσει τους ναυτικούς στην πλοήγηση. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να αποτελεί το παγκόσμιο πρότυπο.

Ωστόσο, λόγω του τρόπου απεικόνισής της, περιοχές κοντά στον ισημερινό φαίνονται πολύ μικρότερες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, ενώ οι περιοχές σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη εμφανίζονται πολύ μεγαλύτερες. Για παράδειγμα, ο χάρτης δείχνει την Αφρική σχεδόν ίση σε μέγεθος με τη Γροιλανδία, αν και η ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από το δανέζικο έδαφος.

Όπως αναφέρει σχετική αίτηση στο Change.org για την εκστρατεία #CorrectTheMap, η οποία έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 11.000 υπογραφές, «οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης θα μπορούσαν να χωρέσουν στην Αφρική και να περισσεύει και γη». Η Αφρικανική Ένωση ενέκρινε την εκστρατεία τον Αύγουστο του 2025 και ανέθεσε στο Τόγκο να ηγηθεί της υιοθέτησής της.

Ιστορικές και γεωπολιτικές διαστάσεις

Ιστορικοί και γεωγράφοι έχουν επισημάνει επί χρόνια ότι η προβολή Mercator βασίζεται σε δυτικά στερεότυπα, ενώ ακτιβιστές έχουν μιλήσει για «χαρτογραφικό αποικιοκρατισμό».

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης διαμόρφωσε διακριτικά τις διεθνείς σχέσεις ισχύος, ελαχιστοποιώντας την παρουσία του παγκόσμιου νότου και διογκώνοντας οπτικά τα κράτη του βόρειου ημισφαιρίου, ενισχύοντας έτσι προκαταλήψεις στο εμπόριο, τις αναπτυξιακές προτεραιότητες και τα εκπαιδευτικά προγράμματα.

Ένας από τους πιο γνωστούς επικριτές της προβολής Mercator υπήρξε ο Γερμανός ιστορικός Arno Peters, ο οποίος το 1973 παρουσίασε τον χάρτη Gall–Peters ως εναλλακτική επιλογή, που χρησιμοποιείται συχνά αντί του Mercator.

Η νέα πρόταση και οι προσδοκίες

Η εκστρατεία #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί τη χρήση του πιο ακριβούς σχεδίου Equal Earth του 2018, που αναπτύχθηκε από διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές θεωρούν πως η αλλαγή αυτή θα βοηθήσει στην ανατροπή των αντιλήψεων για την Αφρική και στον αποαποικισμό των παγκόσμιων σχολικών προγραμμάτων.

Αναλυτές, όπως ο JJ Enoch, senior associate στην JS Held στο Λονδίνο, συμφωνούν ότι η προβολή Mercator μειώνει οπτικά το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής. Ο ίδιος συσχετίζει την εκστρατεία με την προσπάθεια των αφρικανικών χωρών για «μεγαλύτερη επιρροή στους παγκόσμιους θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο που απεικονίζεται η ήπειρος».

Όπως σημειώνει, «η υιοθέτηση ενός χάρτη ίσης επιφάνειας θα προσέφερε πιο ακριβή βάση για την εκπαίδευση και τη δημόσια κατανόηση, στέλνοντας το μήνυμα ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν πρέπει πλέον να ερμηνεύεται με βάση παρωχημένες και παραμορφωμένες αντιλήψεις».

Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν η ψηφοφορία να έχει το ίδιο θετικό αποτέλεσμα με προηγούμενη απόφαση που υποστήριξε η Αφρικανική Ένωση στον ΟΗΕ.

Επισημαίνεται ότι, τον Μάρτιο, ψήφισμα με χορηγό τη Γκάνα για τον χαρακτηρισμό του δουλεμπορίου ως «το βαρύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, τρεις κατά και 52 αποχές.

Η επιτυχία της Γκάνας έχει ενθαρρύνει τους υποστηρικτές της αλλαγής του χάρτη. Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει εκδήλωση στη Λομέ, με τη συμμετοχή της UNESCO, της Αφρικανικής Ένωσης και τεχνολογικών εταιρειών όπως η Google Maps, το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, για τον σχεδιασμό της υλοποίησης της απόφασης.

Ο Dussey δήλωσε: «Σε όσους ρωτούν γιατί τώρα, απαντώ, γιατί όχι; Όταν κοιτάμε τον παγκόσμιο χάρτη… ήρθε η ώρα να αλλάξουμε το αφήγημα».

Τέλος συμπλήρωσε: «Ήρθε η ώρα για εμάς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε μόνοι μας».

Πηγή The Guardian