Κινηματογραφικές βιογραφίες: Χάνουν τους κριτικούς, κερδίζουν τους θεατές

Η ταινία «Michael», η βιογραφική ταινία του Αντουάν Φουκουά για τον Μάικλ Τζάκσον, είναι η πιο ακριβή μουσική βιογραφική ταινία που έχει γυριστεί με κόστος περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια. Και έκανε απόσβεση μόλις στο πρώτο τριήμερο προβολής της, καθώς κατέγραψε εισπράξεις 217 εκατ. δολαρίων παγκοσμίως (τα 97 εκατ. στις ΗΠΑ)! Πρόκειται για το καλύτερο ντεμπούτο που έχει σημειώσει ποτέ βιογραφική ταινία. Το κοινό έσπευσε μαζικά στις αίθουσες, επιβεβαιώνοντας ότι το όνομα του Μάικλ Τζάκσον εξακολουθεί να λειτουργεί ως ισχυρός μαγνήτης.

Αλλωστε, όπως αναφέρει και η βρετανική «Guardian», η ταινία είναι προορισμένη για τους θαυμαστές του Τζάκσον και όχι για τους σινεφίλ ή το κοινό των κριτικών. Και σχολιάζει ότι από τη στιγμή που η καραντίνα και η πανδημία του Covid έπληξαν τις κινηματογραφικές αίθουσες, με το κοινό να λιγοστεύει και να στρέφεται στις πλατφόρμες μένοντας σπίτι, το σινεμά χαϊδολογεί τους θεατές και δεν τους παρακινεί να βλέπουν ταινίες με κριτική ματιά.

Στην περίπτωση του «Michael» σημαίνει ότι το ένα τρίτο της ταινίας ξαναγυρίστηκε με πιο αμβλυμμένη προσέγγιση της ιστορίας ύστερα από μια νομική συμφωνία με έναν από τους άνδρες που είχε κατηγορήσει τον τραγουδιστή για σεξουαλική επίθεση. Για αυτούς τους λόγους ο βίος του Μάικλ Τζάκσον σταματά στο 1988 και η ταινία του Φουκουά εισπράττει αρνητικές κριτικές ως «απογοητευτικά ρηχή» («Guardian») και «προσβλητική τόσο για το κοινό όσο και για το θέμα της» («New York Times»).

Οχι ότι η αντικειμενικότητα, η ακεραιότητα και η αλήθεια στην αφήγηση επηρεάζουν την κρίση του κοινού για να παρακολουθήσει μια μουσική βιογραφική ταινία. Το κοινό θα προτιμά πάντα τη διασκέδαση, εξηγεί ο Στίβεν Γκέιντος, πρώην αρχισυντάκτης του «Variety»: «Οι θαυμαστές θέλουν να πάνε να δουν κάποιον να χορεύει και να ακούσουν τις μεγαλύτερες επιτυχίες. Δεν τους νοιάζει καθόλου αν η κινηματογραφική ιστορία αντιστοιχεί με την πραγματικότητα». Ενώ ο σκηνοθέτης Κέβιν ΜακΝτόναλντ (δημιουργός ταινιών για τους Μικ Τζάγκερ, Τζον Λένον, Γουίτνεϊ Χιούστον) προσθέτει: «Παραδόξως, οι κινηματογράφοι παραμένουν ανοιχτοί χάρη στο γεγονός ότι η μουσική ακούγεται υπέροχα με ήχο surround και Dolby Atmos».

Αν αυτό που θέλει ο κόσμος είναι μια απλή εμπειρία τύπου «jukebox» που να θυμίζει θεατρικές παραστάσεις όπως το «MJ: The Musical» (319 εκατομμύρια δολάρια σε πέντε χρόνια), το κύριο μέλημα των παραγωγών είναι η πρόσβαση στα επιτυχημένα τραγούδια. Χωρίς αυτά δεν μπορούν να προσδοκούν από τις ταινίες τους εισπρακτικά κέρδη. Ωστόσο, αυτά τα δικαιώματα έχουν το τίμημά τους. Οποιος ελέγχει τα τραγούδια, ελέγχει και την ιστορία. Το κοινό φαίνεται να δέχεται αυτή την ανταλλαγή. Και οι πιο διάσημοι σκηνοθέτες του Χόλιγουντ δεν έχουν πρόβλημα να συνεργαστούν με συγγενείς κληρονόμους ή τους ίδιους τους σταρ της μουσικής και να γυρίσουν εγκεκριμένες βιογραφίες.

Οπως συνέβη στα βραβευμένα ντοκιμαντέρ του Μάρτιν Σκορσέζε για τον Μπομπ Ντίλαν, στα οποία ο μουσικός απαντά σε ερωτήσεις που του θέτει ο δικός του δικηγόρος Τζεφ Ρόζεν και όχι σε συνέντευξη του Σκορσέζε. Μάλιστα ο Τζεφ Ρόζεν ήταν παραγωγός και της πρόσφατης βιογραφικής ταινίας για τον Ντίλαν «A Complete Unknown», με πρωταγωνιστή τον Τιμοτέ Σαλαμέ. «Η ταινία είναι 100% η οπτική του Μπομπ Ντίλαν για την ιστορία του Μπομπ Ντίλαν. Και από καλλιτεχνική άποψη, νομίζω ότι αυτό τη βλάπτει πάρα πολύ», σημειώνει ο Στίβεν Γκέιντος. Εμπορικά, η ταινία ήταν επιτυχής: 141 εκατομμύρια δολάρια στα ταμεία και μια επικερδής μελλοντική γνωριμία της γενιάς Ζ με τον 84χρονο Ντίλαν. Το αποτέλεσμα οδήγησε στην έγκριση της βιογραφικής ταινίας για τον Μπρους Σπρίνγκστιν «Deliver Me from Nowhere», η οποία επίσης γυρίστηκε με στενή επίβλεψη από τον Σπρίνγκστιν, αλλά δεν ήταν το ίδιο επιτυχημένη. Το θέμα της, η ηχογράφηση του άλμπουμ «Nebraska» του 1982 στο υπνοδωμάτιο του Σπρίνγκστιν, απέφερε 45 εκατομμύρια δολάρια. Δηλαδή 10 εκατομμύρια δολάρια λιγότερα από τον προϋπολογισμό παραγωγής της.

Κινηματογραφημένες συναυλίες

Στο μεταξύ, ένα νέο είδος μουσικής βιογραφίας αναδύεται με την καταγραφή των συναυλιών και των ζωντανών εμφανίσεων σε υπερθεαματικές παραγωγές. Οπως το επερχόμενο 3D υπερθέαμα του Τζέιμς Κάμερον για την Μπίλι Αϊλις, αλλά και η κινηματογραφική μεταφορά της υπερεπιτυχημένης σε πωλήσεις εισιτηρίων περιοδείας «Eras» της Τέιλορ Σουίφτ. Ετσι η κινηματογραφική βιομηχανία είναι πρόθυμη να αντλήσει κέρδη από τη μουσική βιομηχανία. Η κινηματογράφηση των μεγάλων εκδηλώσεων είναι πλέον απαραίτητη. Ακόμα κι αν η εκδήλωση δεν έχει και πολλή σχέση με τον κινηματογράφο, τη μυθοπλασία ή τα άλλα συστατικά που έκαναν το σινεμά μαγικό.