Κεραμική, όπως λέμε Ιστορία

Μπορεί ένα νησί των Κυκλάδων να «αντέξει» την ανάπτυξη του τουρισμού και ταυτόχρονα οι κάτοικοί του να διατηρήσουν ανοιχτή τη σχέση τους με τη φύση, το τοπίο και την παράδοσή τους; Η Σίφνος επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα με μια εκδήλωση κατά την οποία ιστορίες και αφηγήσεις αγγειοπλαστών θα συνδεθούν κινηματογραφικά και θα αποτελέσουν το θέμα μιας συζήτησης γύρω από την ιστορία της κεραμικής που συνεχίζει να αποτελεί ζωντανό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου.

Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λειτουργούσαν ενενήντα εργαστήρια κεραμικών στο νησί. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και τις αρχές της δεκαετίας του 1960, πολλά από αυτά είχαν πλέον κλείσει. Σήμερα λειτουργούν μόλις δεκατρία. Οι ιδιοκτήτες τους, συνεχιστές μιας οικογενειακής επιχείρησης, κατάφεραν να επιβιώσουν λόγω της αύξησης του τουρισμού από τη δεκαετία του 1980.

Χάρη στην αδιάλειπτη συνέχεια της αγγειοπλαστικής της παράδοσης η Σίφνος εντάχθηκε στο Δίκτυο Creative Cities της UNESCO, στον τομέα της Λαϊκής Τέχνης και Χειροτεχνίας, τον περασμένο Οκτώβριο. Η αναγνώριση της σιφνέικης κεραμικής είναι ο άξονας της εκδήλωσης που διοργανώνει το πολυθεματικό φεστιβάλ του νησιού Bring Your Chair – Cozy Festival σε συνεργασία με το Δίκτυο Αρχιπέλαγος και τον Δήμο Σίφνου.

Ο Τζέικομπ Μο, ιδρυτής και διευθυντής του Δικτύου Αρχιπέλαγος, όπου αναπτύσσει και συντονίζει θεματικά προγράμματα οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης με επίκεντρο τις Κυκλάδες θα συντονίσει τη συζήτηση στην οποία συμμετέχουν ο αρχαιολόγος Γιώργος Γαβαλάς, η ιστορικός αρχιτεκτονικής Ιωάννα Θεοχαροπούλου και η δήμαρχος του νησιού Μαρία Ναδάλη.

Στο δεύτερο μέρος της βραδιάς επτά ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία του Τζέικομπ Μο μας μεταφέρουν στα ενεργά σήμερα αγγειοπλαστεία και οι τεχνίτες δείχνουν τα έργα τους, αφηγούνται την ιστορία των οικογενειακών τους επιχειρήσεων και το πέρασμα της τεχνογνωσίας τους στο παρόν. «Το να μαγειρέψεις είναι διαφορετική γεύση στο πήλινο απ’ ό,τι είναι στο μεταλλικό. Το να πιεις νερό στην κούπα. Η αίσθηση που το βάζεις στα χείλη σου είναι άλλη από ένα πλαστικό ή μεταλλικό. Εχει διαφορά», θα πει στην κάμερα ο Αντώνης Ατσόνιος, υπογραμμίζοντας τη σημασία του πηλού στις μαγειρικές παραδόσεις της Σίφνου.

Κεραμικά και αρχιτεκτονική

Για τα μαγειρικά σκεύη και την ιδιαίτερη σημασία τους στην οικονομική και κοινωνική ιστορία της Σίφνου κάνει επίσης λόγο η Ιωάννα Θεοχαροπούλου μιλώντας για τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή της Σίφνου και αντλώντας στοιχεία και πληροφορίες από τη συλλογή του ζωγράφου, γλύπτη και αρχιτέκτονα Κοσμά Ξενάκη και της συζύγου του Αριάδνης: «Διακρίνουμε πολύ ενδιαφέρουσες συγγένειες ανάμεσα στα “χρηστικά” κεραμικά που χρησιμοποιούνταν ως οικιακά και μαγειρικά σκεύη και την “παραδοσιακή” ή “λαϊκή” αρχιτεκτονική της Σίφνου. Και τα δύο ήταν πλασμένα στο χέρι αποκλειστικά με ό,τι οι κάτοικοι έβρισκαν τοπικά διαθέσιμο.

Η αρχιτεκτονική – όπως και τα κεραμικά – είναι φορέας της Ιστορίας. Και όπως όλη η “λαϊκή” αρχιτεκτονική ανά τον κόσμο, οι οικισμοί της Σίφνου χτίστηκαν με τρόπους που βασίζονταν κυριολεκτικά μόνο στο χώμα του τόπου τους, προσαρμοσμένοι στο κλίμα, τον καιρό, τα υλικά και τους τρόπους ζωής που επικρατούν εδώ ανά τους αιώνες. Αυτό που καλούμαστε να κάνουμε σήμερα είναι να ενστερνιστούμε εκ νέου την τοπική γνώση, να εφαρμόσουμε πρακτικές οικονομίας, συγκρατημένης ανάπτυξης και προσαρμογής, σαν αυτές που έχουν συντηρήσει το νησί για γενιές επί γενεών».

Info{CR}{CR}Κυριακή 16 Αυγούστου, στις 21.00 στη Σχολή Δραγάτση, στον Αρτεμώνα Σίφνου