Καρκίνος: Νέο εμβόλιο mRNA μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής του μελανώματος

Μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο καρκίνος φέρνει στο προσκήνιο η πρώτη επιτυχής κλινική δοκιμή τελικού σταδίου ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού εμβολίου mRNA κατά του μελανώματος. Το εμβόλιο, που αναπτύσσουν η Moderna και η Merck, δεν προορίζεται να προλαμβάνει τον καρκίνο, αλλά να «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τα μοναδικά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς και να αποτρέπει την επιστροφή του.

Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά καθώς το πειραματικό εμβόλιο πέτυχε να αποτρέψει την επανεμφάνιση ή την εξάπλωση του καρκίνου σε μια μελέτη ασθενών υψηλού κινδύνου με μελάνωμα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια δυνητικά νέα θεραπεία που θα μπορούσε να παρατείνει τη ζωή των χιλιάδων ανθρώπων που διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με αυτόν τον θανατηφόρο καρκίνο του δέρματος.

Οπως επισημαίνουν επιστήμονες, πρόκειται για ένα σημαντικό ορόσημο για την τεχνολογία mRNA αλλά και για την εξατομικευμένη ογκολογία στην πορεία προς θεραπείες σχεδιασμένες όχι απλώς για έναν τύπο καρκίνου, αλλά για τον συγκεκριμένο όγκο κάθε ασθενούς. Η Moderna ελπίζει να έχει το εμβόλιο στην αγορά το 2027.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση των δύο εταιρειών, οι μετοχές της Moderna εκτινάχθηκαν περισσότερο από 80%, ενώ η μετοχή της Merck σημείωσε άνοδο 8%. Οπως επισημαίνει δημοσίευμα της «Wall Street Journal», επενδυτές και ερευνητές θα παρακολουθήσουν στενά το πόσο αποτελεσματικό και ανεκτό αποδεικνύεται το εμβόλιο, καθώς αυτό ενδέχεται να καθορίσει τις πιθανότητές του να εγκριθεί, αλλά και το πόσο ευρέως θα χρησιμοποιηθεί.

Πώς λειτουργεί

Για δεκαετίες, η θεραπεία του καρκίνου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην προσπάθεια να βρεθεί ένα φάρμακο αποτελεσματικό για όσο το δυνατόν περισσότερους ασθενείς με την ίδια μορφή της νόσου. Το εξατομικευμένο εμβόλιο intismeran σχεδιάζεται ειδικά για τον κάθε ασθενή, με βάση τις γενετικές μεταλλάξεις του δικού του όγκου.

Η διαδικασία αρχίζει μετά τη χειρουργική αφαίρεση ενός μελανώματος υψηλού κινδύνου. Οι επιστήμονες λαμβάνουν δείγμα του όγκου και αίμα του ασθενούς και αναλύουν το γενετικό του προφίλ. Στη συνέχεια εντοπίζουν τις μεταλλάξεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως «σημάδια» για το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι πληροφορίες αυτές κωδικοποιούνται σε mRNA και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενός εμβολίου που είναι μοναδικό για τον συγκεκριμένο ασθενή. Η όλη διαδικασία χρειάζεται περίπου έξι εβδομάδες από τη βιοψία. Στο διάστημα αυτό ο ασθενής μπορεί να λαμβάνει ανοσοθεραπεία Keytruda, ώστε να διατηρείται η νόσος υπό έλεγχο.

Ενθαρρυντικά αποτελέσματα

Η Φάση 3 της κλινικής δοκιμής συμπεριέλαβε περισσότερους από 1.000 ασθενείς με υψηλού κινδύνου ή προχωρημένο μελάνωμα, των οποίων ο ανιχνεύσιμος όγκος είχε αφαιρεθεί χειρουργικά. Οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε τον συνδυασμό του εξατομικευμένου εμβολίου με Keytruda είτε μόνο Keytruda.

Τα αποτελέσματα έρχονται να επιβεβαιώσουν προηγούμενα ευρήματα της Φάσης 2, σύμφωνα με τα οποία ο συνδυασμός είχε μειώσει κατά 49% τον κίνδυνο υποτροπής του μελανώματος ή θανάτου σε σύγκριση με τη λήψη μόνο ανοσοθεραπείας. Ωστόσο, η μελέτη συνεχίζεται και περισσότερες λεπτομέρειες αναμένεται να παρουσιαστούν σε διεθνές ιατρικό συνέδριο αργότερα μέσα στη χρονιά.

Το μελάνωμα ως πεδίο δοκιμής

Το μελάνωμα αποτελεί μόλις περίπου το 1% των καρκίνων του δέρματος, ευθύνεται όμως για τη μεγάλη πλειονότητα των θανάτων από αυτούς. Επιπλέον, η υποτροπή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς οι περισσότερες επανεμφανίσεις συμβαίνουν μέσα στα πρώτα δύο τρία χρόνια μετά την αρχική θεραπεία και την αφαίρεση του όγκου.

Το μελάνωμα επιλέχθηκε ως ένα από τα πρώτα πεδία εφαρμογής της τεχνολογίας επειδή οι όγκοι του παρουσιάζουν συνήθως μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων. Η σημασία της εξέλιξης υπερβαίνει έτσι κατά πολύ το μελάνωμα. Moderna και Merck μελετούν ήδη την ίδια προσέγγιση σε άλλες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης και ο καρκίνος των νεφρών.

Για τη Moderna, η εξέλιξη μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής μετά την υποχώρηση των εσόδων από τα εμβόλια Covid-19. Για την επιστήμη, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο: η επιτυχία αυτή μπορεί να σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις θεραπείες που σχεδιάζονται «για όλους» σε αντικαρκινικές θεραπείες που σχεδιάζονται για τον συγκεκριμένο ασθενή και τον συγκεκριμένο όγκο του. Παρά τον ενθουσιασμό, παραμένουν σημαντικά εμπόδια. Τα εξατομικευμένα εμβόλια είναι περίπλοκα και ακριβά στην παραγωγή και δεν έχει ακόμη απαντηθεί πόσο γρήγορα και οικονομικά θα μπορούν να παραχθούν για ευρεία χρήση.