Η πρόταση Μερτς – Μακρόν για τα Δυτικά Βαλκάνια: Σταδιακή ενσωμάτωση αντί για άμεση ένταξη στην ΕΕ

Το γαλλογερμανικό «non-paper» προτείνει τη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών και της Μολδαβίας σε ευρωπαϊκές συνόδους ως παρατηρητές, την πρόσβαση στην ενιαία αγορά ανά τομέα και την κατάργηση του roaming, χωρίς να επηρεάζεται ο τελικός στόχος της πλήρους ένταξης.

Μια νέα, κοινή στρατηγική για την προσέγγιση και τη σταδιακή ενσωμάτωση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της Μολδαβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέθεσαν η Γαλλία και η Γερμανία, σύμφωνα με ανεπίσημο έγγραφο (non-paper) που αποκάλυψε η κροατική εφημερίδα Jutarnji list. Το έγγραφο, το οποίο συντάχθηκε από στενούς συνεργάτες του Γερμανού Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, στάλθηκε στα υπόλοιπα κράτη-μέλη ενόψει της επερχόμενης ευρωπαϊκής συνόδου, με στόχο να αναζωογονηθεί και να επιταχυνθεί η διαδικασία διεύρυνσης.

Η κεντρική ιδέα της πρότασης βασίζεται στην αρχή της «σταδιακής ένταξης» ανάλογα με την πρόοδο κάθε χώρας. Συγκεκριμένα, προτείνεται οι υποψήφιες χώρες να προσκαλούνται συχνότερα σε ευρωπαϊκά όργανα –από υπουργικές συναντήσεις έως άτυπα Ευρωπαϊκά Συμβούλια– όπου θα συμμετέχουν ως παρατηρητές χωρίς δικαίωμα ψήφου. Επιπλέον, προβλέπεται η τομεακή ενσωμάτωσή τους στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και η συμπερίληψή τους σε κοινά προγράμματα και πολιτικές, αλλά αυστηρά και μόνο για τα διαπραγματευτικά κεφάλαια στα οποία έχουν ήδη εκπληρώσει τα απαιτούμενα κριτήρια.

Μεταξύ των πρακτικών μέτρων που προτείνονται είναι η δημιουργία «πράσινων λωρίδων» (green lines) στα συνοριακά περάσματα για τη διευκόλυνση των μετακινήσεων, καθώς και η συμμετοχή των χωρών αυτών σε συναντήσεις που αφορούν την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια. Για το τελευταίο, ωστόσο, τίθεται ως απαράβατος όρος η πλήρης εναρμόνιση με τα κριτήρια του κεφαλαίου 31 και το προσωρινό κλείσιμό του. Ως απτό παράδειγμα αυτής της σταδιακής προσέγγισης αναφέρεται η επέκταση του συστήματος δωρεάν περιαγωγής (free roaming) στα Δυτικά Βαλκάνια, μια διαδικασία για την οποία το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε ήδη την έναρξη διαπραγματεύσεων.

+++ Merz and Macron launch Western Balkans initiative

Here you will find the most important information on Germany’s foreign policy and international relations.

https://t.co/8kyJ47Fpnk#NewsDE pic.twitter.com/USD22DMyim

— All about Germany | deutschland.de (@en_germany) June 5, 2026

Το γαλλογερμανικό έγγραφο ξεκαθαρίζει ότι αυτή η ενδιάμεση φάση δεν λειτουργεί ως υποκατάστατο της πλήρους ιδιότητας του μέλους:

«Αυτό δεν θα επηρεάσει τον στόχο της πλήρους ένταξης στην ΕΕ. Ο στόχος μας δεν είναι ούτε να αντικαταστήσουμε την πλήρη ένταξη ούτε να παρατείνουμε τον δρόμο προς αυτήν, αλλά το αντίθετο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα κίνητρο που θα επιταχύνει την πρόοδο σε αυτή την πορεία».

Το Παρίσι και το Βερολίνο αναμένουν τώρα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί τις ιδέες αυτές και να παρουσιάσει επίσημες προτάσεις. Καθώς κάθε υποψήφια χώρα βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο διαπραγματεύσεων, τα οφέλη της πρότασης θα αξιοποιηθούν με διαφορετική ταχύτητα από το κάθε κράτος. Η Αλβανία ήταν από τις πρώτες χώρες που εξέφρασαν θερμό ενδιαφέρον, με τον Πρωθυπουργό Έντι Ράμα να χαιρετίζει την πρωτοβουλία κατά τη σύνοδο κορυφής στο Τίβατ, τονίζοντας ότι η χώρα του δεν υποχωρεί από τον τελικό στόχο της πλήρους ένταξης.