Η Αργολίδα «αφηγείται» την ιστορία της

Το Φεστιβάλ Ακροναυπλίας του Δήμου Ναυπλιέων, ένας από τους πλέον ξεχωριστούς εγχώριους θερινούς θεσμούς, επιστρέφει φέτος από τις 26 Αυγούστου έως τις 6 Σεπτεμβρίου. Στην τρίτη της χρονιά η διοργάνωση, εξακολουθεί να έχει στον πυρήνα της τον τόπο. Ετσι, το Ναύπλιο, το Μπούρτζι, τα Ιρια, η Πλατεία Εθνοσυνελεύσεως, οι γειτονιές και οι άνθρωποι της Αργολίδας, μετατρέπονται σε φορείς ιστοριών, μνήμης και πολιτισμού, συνθέτοντας μια ενιαία αφήγηση που ξεπερνάει τα όρια ενός συνηθισμένου φεστιβάλ. Εκεί, το παρελθόν συνομιλεί με τη σύγχρονη δημιουργία, οι τοπικές διαδρομές αποκτούν οικουμενική διάσταση και κάθε εκδήλωση μοιάζει να γεννιέται από το ίδιο το έδαφος που τη φιλοξενεί.

«Πάντα άξονάς μας είναι η ιστορία και η γεωγραφία του τόπου. Δραματουργός είναι το Ναύπλιο και η περιοχή της Αργολίδας. Θέλουμε το φεστιβάλ να έχει τη δική του ταυτότητα. Να είναι τοπικής καλλιέργειας αλλά ταυτόχρονα ν’ ανοίγεται οικουμενικό και σε άλλες περιοχές, να μην είναι περίκλειστο. Ο τόπος αυτός γίνεται ένα νήμα που ενώνει όλες τις εκδηλώσεις μας, χωρίς να κόβεται αλλά να συνεχίζεται. Κοιτώντας τον, είναι σαν τη σκαπάνη του αρχαιολόγου όπου χτυπώντας τον ανακαλύπτεις συνεχώς στρώματα της ιστορίας και της λογοτεχνίας. Δεν θέλουμε μόνο να φωτογραφίζεται αυτός ο τόπος αλλά να ομιλεί και να λέει την ιστορία του», αναφέρει στο «Νσυν» ο Θοδωρής Γκόνης, καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ.

Οι βοσκοί του Μαινάλου

Η αυλαία των εκδηλώσεων ανοίγει με την παράσταση «Ανεβοκατεβάτες – Οι παραχειμάζοντες βοσκοί της Αρκαδίας στην Αργολίδα» (26/8). Εκεί ο καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωσήφ Μπιζέλης και η διδάκτωρ ιστορικός και οικονομολόγος Ζιζή Σαλίμπα θα μιλήσουν για τους βοσκούς που κατηφόριζαν τις πλαγιές του Μαινάλου για να ξεχειμωνιάσουν με τα κοπάδια τους, ενώ ο Θωμάς Κωνσταντίνου και οι μουσικοί του θα δώσουν συναυλία με τραγούδια που ακολουθούν τον κύκλο της ζωής. «Αυτή η μετακινούμενη κτηνοτροφία έπαιξε έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην αγροτική παραγωγή κατά το μεγαλύτερο μέρος της παλιάς Ελλάδας.

Κάποιες από τις αρχές αυτής της περιόδου, παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρες τώρα με την οικολογική κρίση και γι’ αυτό ξεκινάμε το φεστιβάλ μ’ αυτήν την παράσταση. Η εξαμηνιαία κυκλική μετακίνηση των κοπαδιών, ταιριάζει με αυτό που ονομάζουμε σήμερα αειφορία. Μας μαθαίνουν οι βοσκοί να χρησιμοποιούμε τους φυσικούς πόρους και να μην τους εξαντλούμε, θεωρώντας τον άνθρωπο ότι είναι αφεντικό και κυρίαρχος. Οι παλιοί τσοπάνηδες, άφηναν τη γη να ανασάνει μέχρι να επιστρέψουν και στα βοσκοτόπια υπήρχε μια φυσική αναγέννηση, στοιχείο ζητούμενο σήμερα. Τα κοπάδια ήταν ένας φυσικός φύλακας για τις μεγάλες πυρκαγιές.

Τα αμνοερίφια ήταν φυσικές μηχανές καθαρισμού αφού τρώγοντας τα χόρτα δεν άφηναν εύφλεκτα υλικά. Παράλληλα, έκαναν και φυσική λίπανση. Οι βοσκοί είχαν μηδενικό αποτύπωμα στο περιβάλλον γιατί έφτιαχναν με αυτά που έβρισκαν τις καλύβες και τα μαντριά τους. Η δε μετακίνηση δημιουργούσε δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων, ανάμεσα σε διαφορετικές κοινότητες φτιάχνοντας κατά αναλογία με τον δρόμο του μεταξιού, τον αντίστοιχο των κοπαδιών που ήταν δρόμος πολιτισμού, ανταλλαγής και συνεργασίας», επισημαίνει ο σκηνοθέτης, ποιητής και στιχουργός.

Το πρόγραμμα θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες με τη συναυλία της Γιώτας Νέγκα (30/8) και την παράσταση «Η Αντιγόνη στην Ακροναυπλία» σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και τη Σχολή Καλών Τεχνών (2/9). Εκεί, με αφετηρία την Αντιγόνη του Σοφοκλή, διερευνάται το διαχρονικό τραύμα του εμφύλιου σπαραγμού, συνδυάζοντας στοιχεία τραγωδίας, θεάτρου-ντοκουμέντο και λογοτεχνίας. Η πιο ενδιαφέρουσα πρόταση είναι, ωστόσο, το θεατρικό αναλόγιο «Η Μάτση Χατζηλαζάρου και ο Ανδρέας Εμπειρίκος στο Δίχτυ του Αναπλιού», μια παραγγελία του φεστιβάλ στον Χρήστο Δανιήλ (4-5/9).

Εκεί, ο Δημήτρης Παπανικολάου και η Χριστίνα Μαξούρη, σε σκηνοθεσία Θοδωρή Γκόνη, ζωντανεύουν τη σχέση των δύο σπουδαίων ποιητών και το γαμήλιο ταξίδι τους στο Ναύπλιο. «Στις φωτογραφίες τους που ανακάλυψα από το Μπούρτζι, ουσιαστικά φαίνεται η Ακροναυπλία και οι φυλακές που τότε δεν είχαν γκρεμιστεί. Γοητευμένος από την ποίηση της Χατζηλαζάρου και του Εμπειρίκου και συνδυάζοντάς την με τον τόπο που πήγαινα μικρός και σκαρφάλωνα σε μια βάρκα με τους συμμαθητές μου για να βρεθούμε στο Μπούρτζι, από αυτήν τη μικρή ιδιοτέλεια, σκέφτηκα ότι θα ήταν υπέροχο να έχουμε ένα τέτοιο έργο. Μέσα σ’ αυτή την ψυχική φτώχεια που ζούμε, το να ακούς αυτές τις φωνές, αυτά τα λόγια, τις μουσικές, μόνο κέρδος είναι. Σε εγκαρδιώνουν, σου δίνουν κουράγιο να συνεχίσεις και πιστεύω ότι θα φέρει τα νεότερα παιδιά σ’ επαφή με την ποίηση. Ενα φεστιβάλ χρειάζεται να κάνει τέτοιες μπαγαποντιές στους νέους, να τους δαιμονίζει προς τα εκεί. Δαιμονίζονται με χιλιάδες άλλα πράγματα, γιατί όχι προς τα εδώ;», τονίζει ο Θοδωρής Γκόνης. Το φεστιβάλ θα ολοκληρωθεί με τη μουσική βραδιά «Οι Κανταδόρικες παρέες του Ναυπλίου: Μουσική, μνήμη και παράδοση (1920-1970)», σε συνεργασία με το Μουσικό Σχολείο Αργολίδος (6/9).