Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: Στρέφεται ξανά σε κεντρικούς τραπεζίτες

Η ΕΚΤ φαίνεται ότι επιστρέφει σε αμιγώς κεντρικούς τραπεζίτες για τη θέση του προέδρου της. Τόσο ο υποψήφιος της Ολλανδίας Κλάας Κνοτ όσο και ο υποψήφιος της Ισπανίας Πάμπλο Ερναντέζ ντε Κος έχουν διατελέσει επί σειρά πολλών ετών επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών των χωρών τους και μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ίδιας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η σημερινή πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ, αντίθετα, έχει ακολουθήσει αμιγώς πολιτική καριέρα αφού έχει διατελέσει επί σειρά ετών υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και εικάζεται ότι τώρα μπορεί να ασχοληθεί ξανά με την πολιτική, ειδικά ενόψει των εκλογών στη Γαλλία. Εχει δηλώσει ότι θα αποχωρήσει από τη θέση της στην ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου, ενώ η μη ανανεώσιμη θητεία της έληγε κανονικά τον Οκτώβριο του ίδιου έτους.

Κλάας Κνοτ: Ο ρεαλιστής από την Ολλανδία

Η Ολλανδία υποστηρίζει τον Κλάας Κνοτ για την ηγεσία της ΕΚΤ. Ο ίδιος είναι οικονομολόγος και ακαδημαϊκός με μακρά πορεία στον τομέα της χρηματοπιστωτικής εποπτείας. Γεννημένος το 1967, κατέχει ισχυρό οικονομικό υπόβαθρο με διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο του Groningen. Υστερα από αρχικές θέσεις στην ολλανδική κεντρική τράπεζα (DNB) και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ανέλαβε ανώτερους ρόλους στο ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών, για να επιστρέψει στη συνέχεια στην DNB, της οποίας ηγήθηκε από το 2011 έως το 2025. Εχει διατελέσει επίσης πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Financial Stability Board), του διεθνούς οργάνου που είναι επιφορτισμένο με την παρακολούθηση των κινδύνων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του προκατόχου της Λαγκάρντ, Μάριο Ντράγκι, ο Κνοτ υπήρξε στη θητεία του στην ΕΚΤ ένθερμος υποστηρικτής πιο αυστηρής νομισματικής πολιτικής, αμφισβητώντας δημόσια τα μέτρα τόνωσης της οικονομίας που εφάρμοζε η ΕΚΤ. Τέτοια στελέχη κεντρικών τραπεζών αποκαλούνται από τις αγορές ως «γεράκια». Ο Κνοτ θεωρείται ως περισσότερο «γεράκι» από τον αντίπαλό του για την ηγεσία της ΕΚΤ, τον Ερναντέζ ντε Κος, ο οποίος χαρακτηρίζεται περισσότερο ως «περιστέρι».

Αρμονική σχέση

Η σχέση του Κνοτ με την ηγεσία της ΕΚΤ πάντως υπήρξε πιο αρμονική επί προεδρίας Λαγκάρντ, ανέφερε για αυτόν το Politico. Στήριξε τόσο το πρόγραμμα αντιμετώπισης της κρίσης της πανδημίας (PEPP) όσο και τον Μηχανισμό Προστασίας Μετάδοσης κρίσεων (Transmission Protection Mechanism). Πρόκειται για εργαλείο ενδεχομένως πιο ισχυρό από οτιδήποτε είχε παρουσιαστεί επί Ντράγκι, επειδή επιτρέπει στην ΕΚΤ να προβαίνει σε απεριόριστες αγορές χρέους ενός μεμονωμένου κράτους-μέλους της ΕΕ.

Σε χτεσινή του συνέντευξη στους «Financial Times», ο Κνοτ δήλωσε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων για την καταπολέμηση μιας κρίσης χρέους στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων και αγορών ομολόγων μεγάλης κλίμακας εάν χρειαστεί. Αρνήθηκε να προβεί σε εικασίες σχετικά με πιθανά σενάρια, ειδικά αναφορικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Γαλλία. Προσέθεσε ωστόσο ότι η ΕΚΤ θα παρέμβει εφόσον κριθεί αναγκαίο.

Ο Κνοτ επισήμανε επίσης ότι, μέχρι στιγμής, η πρόσφατη απότομη άνοδος των αποδόσεων των κρατικών επιτοκίων 10ετούς διάρκειας στην ευρωζώνη δεν έχει προκαλέσει σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις ή ευρύτερες διαταραχές στην αποκαλούμενη μετάδοση (ισχύ) της νομισματικής πολιτικής. «Είναι γνωστό ποια εργαλεία διαθέτουμε στην «εργαλειοθήκη» μας, όπως είναι επίσης γνωστό ότι, αν και η ΕΚΤ δεν έχει ως αποστολή τη σύγκλιση των spreads, οφείλει οπωσδήποτε να παρεμβαίνει για τον περιορισμό τους όταν αυτά διευρύνονται εξαιτίας αδικαιολόγητων και άτακτων συνθηκών στις αγορές», ανέφερε. «Αυτό είναι το κριτήριο βάσει του οποίου η ΕΚΤ καλείται να εκπληρώσει την εντολή της», συμπλήρωσε.

Πάμπλο Ερναντέζ ντε Κος: Ο αποτελεσματικός από την Ισπανία

Ο Πάμπλο Ερναντέζ ντε Κος είναι ο υποψήφιος που προωθεί η κυβέρνηση της Ισπανίας για την προεδρία της ΕΚΤ. Είναι ο πρώτος ισπανός υποψήφιος στην Ιστορία για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Γεννημένος το 1971, έχει κάνει καριέρα στην κεντρική Τράπεζα της Ισπανίας, όπου διετέλεσε επικεφαλής από το 2018 έως το 2024, διάστημα κατά το οποίο συμμετείχε στη διαμόρφωση των επιτοκίων της ευρωζώνης ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ. Εκεί ήταν υπέρμαχος της επίτευξης μεγαλύτερης διαφάνειας για τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας, θέλοντας να προωθήσει μια εικόνα ότι αυτή βρίσκεται πιο κοντά στο κοινό.

Οικονομολόγος, κάτοχος διδακτορικού τίτλου από το Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, ο Ντε Κος εντάχθηκε στην Τράπεζα της Ισπανίας το 1997. Το 2004 μετακινήθηκε στη Φρανκφούρτη, αναλαμβάνοντας ρόλο συμβούλου στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, προτού επιστρέψει στην ισπανική κεντρική τράπεζα. Ανελίχθηκε στην ιεραρχία φτάνοντας στη θέση του διοικητή της. Από τη θέση αυτή, αποκατέστησε τη φήμη της Τράπεζας της Ισπανίας, έπειτα από μια σειρά λανθασμένων χειρισμών που είχαν σημειωθεί πριν και κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ανέφερε για αυτόν το «Politico».

Συνάδελφοί του τον περιγράφουν ως ιδιοφυΐα σε τεχνοκρατικά θέματα με βαθιά γνώση της κεντρικής τραπεζικής και της νομισματικής πολιτικής, ανέφερε για αυτόν το Bloomberg. «Ο Πάμπλο Ερναντέζ ντε Κος είναι ένας εξαιρετικός υποψήφιος, με αναγνωρισμένο διεθνές κύρος και μια πορεία που αποδεικνύει ηγετικές ικανότητες, ανεξαρτησία και ικανότητα για διάλογο», έγραψε για αυτόν ο ισπανός υπουργός Οικονομίας, Κάρλος Κουέρπο, στην επίσημη επιστολή υποψηφιότητάς του. Εχει χαρακτηριστεί επίσης ως πρόσωπο που συνδυάζει εξαιρετική γνώση της οικονομικής, δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής με εκτεταμένη εμπειρία στον διεθνή τραπεζικό τομέα και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Στα μέσα του 2025 ανέλαβε καθήκοντα επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) στη Βασιλεία της Ελβετίας. Πριν από τη θέση αυτή ήταν πρόεδρος της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία (Basel Committee on Banking Super­vision).

Οι θέσεις του

Ολα αυτά τα χρόνια ο κεντρικός τραπεζίτης, Ντε Κος είχε δημιουργήσει τη φήμη ότι τάσσεται υπέρ πιο επεκτατικής και χαλαρής νομισματικής πολιτικής, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις επιπτώσεις της νομισματικής πολιτικής στην οικονομική ανάπτυξη. Οι θέσεις του αυτές τον φέρνουν ουσιαστικά πιο κοντά σε αυτές των χωρών του Νότου της Ευρωζώνης, οι οποίες ζητούν συνήθως μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Παραδοσιακά τα στελέχη των κεντρικών τραπεζών που υποστηρίζουν τέτοιες πολιτικές αποκαλούνται ως «περιστέρια». Μιλώντας στην ελβετική εφημερίδα «Tagesanzeiger» ως επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών αλλά και ως επίσημος πλέον υποψήφιος για την προεδρία της ΕΚΤ, δήλωσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παγκοσμίως θα πρέπει να παραμείνουν σε εγρήγορση όσον αφορά τους κινδύνους πληθωρισμού.