Διαγωνισμός… ανθρωπισμού, διπλωματία φιλοφρονήσεων

«Είστε κι εσείς ανθρωπιστής και χαιρετίζω τη στάση σας». Με αυτή την αποστροφή προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, επέλεξε να ευχαριστήσει τον ρώσο πρόεδρο στην Αγία Πετρούπολη για την απελευθέρωση ενός 74χρονου Αμερικανού, την ώρα που η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να αναδιατάσσει τις προτεραιότητές της στον πόλεμο της Ουκρανίας, χαλαρώνοντας την πίεση προς τη Μόσχα και μεταφέροντας το βάρος των απαιτήσεων στο Κίεβο.

Με τον Ντόναλντ Τραμπ να πανηγυρίζει ότι πρόκειται για απελευθέρωση που επιτεύχθηκε χωρίς κανένα αντάλλαγμα και την προοπτική επανέναρξης τριμερών συνομιλιών να ανοίγει ένα νέο παράθυρο θετικής προοπτικής, φαίνεται πως η διπλωματία των φιλοφρονήσεων μετρά τουλάχιστον ένα απτό αποτέλεσμα, χωρίς βεβαίως τίποτα να προδικάζει ότι το Κρεμλίνο είναι έτοιμο να υποχωρήσει στις απαιτήσεις του ή ότι το Κίεβο θα αποδεχθεί μια συμφωνία που θα κρίνει ότι υπονομεύει την ασφάλειά του.

Η εμφανής αναθέρμανση της αμερικανορωσικής προσέγγισης έρχεται την ώρα που οι σχέσεις του αμερικανού προέδρου με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι δοκιμάζονται.  Στη συνάντηση σ’ ένα επιβλητικό ανάκτορο στην Αγία Πετρούπολη, ο Γουίτκοφ παρέδωσε στον Πούτιν έγγραφα με προτάσεις για μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία, ζητώντας του να εξετάσει την επανέναρξη των τριμερών συνομιλιών με τη συμμετοχή της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των ΗΠΑ.

«Πιστεύω ότι οι συνομιλίες ήταν παραγωγικές και θα ήθελα να πω ότι υπάρχει πρόοδος», ανέφερε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι έχει δημιουργηθεί η αναγκαία βάση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η επίσκεψη ήταν η ένατη του αμερικανού απεσταλμένου στη Ρωσία από τότε που ο Τραμπ τού ανέθεσε να διαπραγματευθεί τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος οδεύει προς τη συμπλήρωση πέντε ετών από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε μία μέρα μετά τις επαφές του Γουίτκοφ στο Οσλο με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στέρε, τον φινλανδό πρόεδρο Αλεξάντερ Στουμπ και ευρωπαίους αξιωματούχους, με τη συμμετοχή του Τζάρεντ Κούσνερ μέσω τηλεδιάσκεψης.

Στόχος ήταν η διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου συμφωνίας, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για συνομιλίες σε ανώτατο επίπεδο. Ο Ζελένσκι χαιρέτισε την εποικοδομητική διάθεση των επαφών, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία πρέπει να συμμετέχει σε κάθε διαπραγμάτευση που αφορά το μέλλον της.

Η Μόσχα, από την πλευρά της, εμφανίστηκε διατεθειμένη να εξετάσει τις αμερικανικές προτάσεις, χωρίς να εγκαταλείπει τις βασικές απαιτήσεις της. Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ δήλωσε ότι η Ρωσία είναι καταρχήν πρόθυμη να επαναλάβει τον επόμενο μήνα, ενδεχομένως στο Αμπου Ντάμπι, τις συνομιλίες με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν διακοπεί από τον Φεβρουάριο.

«Οδεύουμε προς το τέλος του πολέμου. Δεν γνωρίζω πόσο κοντά βρισκόμαστε, αλλά κινούμαστε προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις προοπτικές τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία. Πρόσθεσε ότι οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στις εγγυήσεις ασφαλείας και για τις δύο χώρες μετά τη λήξη της σύγκρουσης.

Ωστόσο, η ρωσική πλευρά προειδοποίησε ότι η πρόοδος εξαρτάται από τις «απαραίτητες αποφάσεις» που θα λάβει το Κίεβο, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση για την Ουκρανία θα επιδεινωθεί εάν δεν ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της Μόσχας. Το Κρεμλίνο επιμένει, μεταξύ άλλων, στον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, ενώ παραμένουν οι διαφωνίες για το καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας και την προοπτική ένταξής της στο ΝΑΤΟ.

Το χάσμα μεταξύ των διπλωματικών επαφών και της πραγματικότητας στο πεδίο αποτυπώθηκε στις νέες ρωσικές επιθέσεις. Πλήγματα με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ενεργειακές και σιδηροδρομικές υποδομές, πολυκατοικίες και εμπορικές εγκαταστάσεις είχαν ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι, σύμφωνα με τον ουκρανό πρωθυπουργό Σέρχιι Κορέτσκι. Στο Κίεβο επλήγη κτίριο 24 ορόφων, ενώ καταγράφηκαν ζημιές και σε ενεργειακές εγκαταστάσεις σε άλλες περιφέρειες.

Μια απελευθέρωση με μικρό κόστος

Οσον αφορά το διπλωματικό παρασκήνιο, η απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, 74χρονου αμερικανού συνταξιούχου εκπαιδευτικού από το Μίσιγκαν, ο οποίος βασανίστηκε, στερήθηκε κατά διαστήματα την τροφή και τοποθετήθηκε σε κοινό θάλαμο φυλακής σε μια χώρα της οποίας τη γλώσσα δεν μιλούσε, είχε μικρό κόστος για τον κ. Πούτιν, επισημαίνει δημοσίευμα των «New York Times».

Ωστόσο, η κίνηση αυτή του εξασφαλίζει την εύνοια του προέδρου Τραμπ, ο οποίος υποστηρίζει ότι είναι ο μόνος που διαθέτει την απαραίτητη σχέση με τον ρώσο ηγέτη ώστε να τον πείσει να τερματίσει τον πόλεμο. Αναλυτές τονίζουν ότι ενώ ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι είχε ζητήσει την απελευθέρωση Χάμπαρντ, μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τρίτη, δεν είχε αναφέρει ότι ο Αμερικανός κρατείτο επειδή η ρωσική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τέτοιες συλλήψεις ως μέσο άσκησης πίεσης. Την ώρα της συνάντησης Πούτιν – Γουίτκοφ, οι ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας ανακοίνωσαν τη σύλληψη ενός γερμανού πολίτη με κατηγορίες παρόμοιες με εκείνες που είχαν απαγγελθεί στον Χάμπαρντ.

Ο Χάμπαρντ κρατείτο στη Ρωσία από τον Απρίλιο του 2022 και είχε καταδικαστεί σε έξι χρόνια και δέκα μήνες φυλάκισης για μισθοφορική δράση υπέρ της Ουκρανίας, έπειτα από δίκη κεκλεισμένων των θυρών. Οι ρωσικές Αρχές υποστήριξαν ότι είχε ενταχθεί σε ουκρανική μονάδα εδαφικής άμυνας, ενώ ο ίδιος, σύμφωνα με τον αμερικανό δικηγόρο του, αρνήθηκε τις κατηγορίες.