Απόστολος Τζιτζικώστας στα «ΝΕΑ»: «Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ενεργεί με τρόπο αμερόληπτο»

Μέσα σε ένα ρευστό σκηνικό, το κινητό χτυπούσε κάθε τόσο. Αλλοτε από τα συστήματα του Μπερλεμόν, άλλες φορές από κάποιο γραφείο που συνδεόταν με εσωκομματικές ζυμώσεις. Μια διεθνής κρίση σε εξέλιξη, άλλωστε, όπως κι ένα συνέδριο που μπορεί να αποτελέσει μια προεκλογική αφετηρία, αρκούν για να κρατούν ανοικτή τη γραμμή χωρίς ματιές στο ρολόι. Αλλά η δική του αστική ευγένεια, άφησε τη φραγή κλήσεων ενεργοποιημένη, έστω κι αν η προσοχή του είναι στραμμένη την τελευταία περίοδο και στα δύο πεδία.

Οι αφορμές για τη συζήτηση, πάντως, θα μπορούσε να είναι περισσότερες, πέραν του πολέμου στον Περσικό και του Συνεδρίου της ΝΔ. Οπως ο βαρύς χειμώνας που μπορεί να δοκιμάσει την Ευρώπη, το ρήγμα με τις ΗΠΑ, το μπρα ντε φερ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας με την Αθήνα ή η τραγωδία στα Τέμπη που περνάει και από τη δική του ατζέντα στις Βρυξέλλες. Ακόμη και η σημερινή Ημέρα της Ευρώπης θα μπορούσε να παίξει τον ρόλο της.

Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, βρέθηκαν όλες οι αφορμές στο τραπέζι, αλλά για τον Απόστολο Τζιτζικώστα, μαζί του και για όλη την ηγετική ομάδα στην Κομισιόν, το μεγάλο θέμα είναι οι επιπτώσεις από όσα διαδραματίζονται από τον περασμένο Φεβρουάριο στον Περσικό. Οι λέξεις είναι μετρημένες, καθώς θέλει να αποφύγει την κινδυνολογία, αλλά πίσω από αυτές είναι ορατή μια ανησυχία.

Ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, όπως είναι ο ακριβής τίτλος του ευρωπαϊκού χαρτοφυλακίου, διαμηνύει ότι «προετοιμαζόμαστε για όλα τα ενδεχόμενα». Ακούγεται περισσότερο ως προειδοποίηση και δεν προσπαθεί να εξωραΐσει την εικόνα. «Η μόνη διέξοδος από αυτή την κρίση – λέει – είναι η επίτευξη μιας συμφωνίας που θα οδηγήσει στην ασφαλή διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό και στην επιστροφή στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Σε διαφορετική περίπτωση οι συνέπειες θα είναι μεγάλες όχι μόνο για την Ευρώπη, αλλά για την παγκόσμια οικονομία συνολικά».

Το πρωτόκολλο ασφαλείας προβλέπει επάρκεια αποθεμάτων στα καύσιμα για 90 ημέρες. Υπάρχει πραγματική ανησυχία ότι θα χρειαστεί να καταναλώσουμε από τα αποθέματα; «Αυτή τη στιγμή ελλείψεις στα καύσιμα δεν υπάρχουν. Ωστόσο, αν η κρίση παραταθεί είμαστε προετοιμασμένοι να προχωρήσουμε σε συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων για αεροδρόμια και αεροσκάφη. Παράλληλα, ενεργοποιήσαμε το Παρατηρητήριο Καυσίμων, που παρακολουθεί και συντονίζει τα αποθέματα καυσίμων στα κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ προχωρούμε και σε εισαγωγές καυσίμων από τις ΗΠΑ». Το μήνυμα είναι, εν ολίγοις, ότι οι αερομεταφορές είναι το πρώτο θύμα… «Οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν ήδη υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη της κρίσης. Αυτή η αύξηση επηρεάζει τις αεροπορικές εταιρείες, καθώς το κόστος των καυσίμων αποτελεί το 30% των λειτουργικών τους εξόδων. Αυτός είναι και ο λόγος που ορισμένες αεροπορικές εταιρείες επιλέγουν να ακυρώσουν κάποια δρομολόγιά τους. Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, οι τιμές στα καύσιμα θα υποχωρήσουν, όμως και πάλι θα χρειαστεί ένα μεγάλο διάστημα μέχρι να ομαλοποιηθούν οι τιμές», σημειώνει.

Εφόσον το αρνητικό σενάριο δεν αποφευχθεί, το ερώτημα είναι εάν θα μπορούσε η Ευρώπη να βρεθεί αντιμέτωπη με μια έκρηξη αντισυστημισμού και λαϊκισμού… «Ο κίνδυνος υπάρχει και δεν περιορίζεται στην Ευρώπη», αναφέρει. «Πρόκειται για ένα ευρύτερο παγκόσμιο φαινόμενο, που δεν μπορούμε να το εξηγήσουμε με απλουστεύσεις. Πίσω από αυτό υπάρχουν πραγματικές ανησυχίες των πολιτών: ακρίβεια, ανασφάλεια, μεταναστευτική κρίση, ανισότητες, αίσθηση απομάκρυνσης από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η απάντηση όμως σε αυτές τις ανησυχίες δεν είναι οι αφορισμοί, αλλά η ίδια η πολιτική που πρέπει να γίνει πιο αποτελεσματική, πιο γρήγορη και να είναι πιο κοντά στον πολίτη. Πρέπει να ορθώσουμε τοίχος απέναντι στον λαϊκισμό με τις πράξεις και τις πολιτικές μας». Κι ένα συνακόλουθο ερώτημα έχει να κάνει με τις αντοχές της Ελλάδας μπροστά σε μια νέα κρίση διαρκείας… «Σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον, καμία χώρα και καμία οικονομία δεν είναι άτρωτη», αποφαίνεται. «Ωστόσο, η Ελλάδα σήμερα δεν είναι πια ο αδύναμος κρίκος. Η πατρίδα μας, σε σύγκριση με το παρελθόν, τα τελευταία χρόνια έχει κάνει άλματα που καθιστούν την οικονομία της καλύτερα θωρακισμένη και πιο ανθεκτική».

Γνωρίζει κι ο ίδιος καλά ότι οι βασικές ανησυχίες στο εσωτερικό έχουν να κάνουν με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει φέτος για τον ελληνικό τουρισμό το πολεμικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή. «Μέχρι στιγμής – τονίζει – δεν φαίνονται επιπτώσεις από την κρίση στον ελληνικό τουρισμό. Η Ελλάδα παραμένει ψηλά στις προτιμήσεις των ταξιδιωτών ως ένας ιδιαίτερα ασφαλής και ελκυστικός προοριισμός. Ωστόσο, οι αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων, οι περιορισμοί στον εναέριο χώρο στη Μέση Ανατολή και η αναστολή πτήσεων εφόσον συνεχιστούν, μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τον τουρισμό και στη χώρα μας».

Ας πάμε λίγο στο άλλο πολεμικό μέτωπο, το Ουκρανικό. Ο Τζιτζικώστας έχει κεντρικό ρόλο σε μια νέα χαρτογράφηση της Ευρώπης, ώστε να διαμορφωθούν δίοδοι για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού… «Είναι ένα σύνθετο και κρίσιμο εγχείρημα που απαιτεί επενδύσεις, συντονισμό και άρση γραφειοκρατίας. Δεν αφορά όμως μόνο στην άμυνα της Ευρώπης, αλλά και στην ποιότητα ζωής των πολιτών. Από τα έργα αναβάθμισης των υποδομών και των μεταφορών, ωφελημένοι θα είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα οι συμπολίτες μας, γιατί τα έργα αυτά είναι διπλής χρήσης, και για τους πολίτες και για τις ένοπλες δυνάμεις», λέει. Αν έχω καταγράψει σωστά τους αριθμούς, προωθεί ήδη έναν σχεδιασμό 500 σημείων, με κόστος 100 δισ. ευρώ μέχρι το 2030. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ δεν μπορεί σήμερα να μετακινήσει ταχέως δυνάμεις και να τις υποστηρίξει σε επίπεδο διοικητικής μέριμνας, του επισημαίνω. Η Ευρώπη, δηλαδή, είναι σήμερα απροετοίμαστη για έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας; «Η Ευρώπη θωρακίζεται και ενισχύει την αποτρεπτική της ικανότητα. Προχωρούμε σε έργα υποδομών, όπως ενίσχυση οδικών αρτηριών και γεφυρών, επέκταση λιμανιών, αεροδρομίων και σιδηροδρομικών γραμμών. Παράλληλα, δημιουργούμε ένα θεσμικό πλαίσιο ταχείας μετακίνησης στρατευμάτων, τη λεγόμενη «Στρατιωτική Σένγκεν» με στόχο να μειωθούν οι καθυστερήσεις. Δημιουργούμε επίσης ένα στρατιωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης που θα αφορά κάθε χώρα και κάθε απειλή στη λογική 27 χώρες – 360 μοίρες…», σημειώνει. Εδώ το ερώτημα είναι μάλλον αναπόφευκτο. Υπάρχει πράγματι φόβος για μια μελλοντική πολεμική σύγκρουση της Ευρώπης με τη Ρωσία; «Δεν λειτουργούμε με βάση τον φόβο, αλλά με βάση την αποτροπή κάθε απειλής ή κινδύνου», αρκείται να απαντήσει.

Οι δρόμοι της Ευρώπης και της Αμερικής κάποια στιγμή θα χωρίσουν; Εκτιμά και από την πλευρά του ότι η ατζέντα Τραμπ νομοτελειακά οδηγεί εκεί; «Οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ είναι βαθιές και στρατηγικές, παρά τις επιμέρους διαφωνίες. Το αμοιβαίο όφελος επιβάλλει μια ισορροπημένη και ισχυρή συνεργασία. Η Ευρώπη χρειάζεται την Αμερική όσο και η Αμερική χρειάζεται την Ευρώπη», είναι η δική του απάντηση – που μάλλον αποτελεί μανιέρα όλων των ευρωπαίων επιτρόπων αυτή την περίοδο.

Τέμπη και ΟΠΕΚΕΠΕ

Στο Φόρουμ των Δελφών είχε προκαλέσει αίσθηση η αναφορά του ότι τα Τέμπη θα παραμένουν «ανοιχτή πληγή» όσο θα παραμένει ανοιχτή η παραβίαση των ευρωπαϊκών κανονισμών από την Ελλάδα. Αντιλαμβάνομαι ότι δεν αποδίδει την τραγωδία στην κακιά στιγμή, είναι το δικό μου σχόλιο… «Η τραγωδία των Τεμπών ήταν αποτέλεσμα σοβαρών, διαχρονικών και συστημικών ελλείψεων δεκαετιών στον ελληνικό σιδηρόδρομο. Ακριβώς για αυτούς τους λόγους ξεκίνησα τη διαδικασία παραβίασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας από την Ελλάδα, το ανώτατο και πιο αυστηρό μέτρο, που μπορεί να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή», λέει.

Τι συζητείται, άραγε, στο Μπερλεμόν για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Υπάρχει η εικόνα ότι μας έπιασαν «με τη γίδα στην πλάτη», τον ρωτάω, ή συμβιβάζονται με τα επιχειρήματα περί διαχρονικής παθογένειας; «Είναι ξεκάθαρο – αναφέρει – ότι υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια ένα σύστημα αδιαφάνειας που καταχράστηκε ευρωπαϊκούς πόρους. Η υπόθεση πρέπει να διαλευκανθεί, να αποδοθούν οι ευθύνες στους πραγματικούς ενόχους, να επιστραφούν τα χρήματα και το κυριότερο να διασφαλίσει η πολιτεία ότι κάτι τέτοιο δεν θα επαναληφθεί και ότι από εδώ και πέρα οι ευρωπαϊκοί πόροι θα διοχετεύονται για να στηρίξουν τους πραγματικούς αγρότες που μοχθούν καθημερινά…».

Τι θα συμβούλευε τα κυβερνητικά στελέχη που ξιφουλκούν κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας; «Ο κίνδυνος για την Ελλάδα – λέει – δεν είναι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αλλά οι χρόνιες παθογένειες και οι παρανομίες. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν στοχοποιεί κράτη. Είναι ένας κρίσιμος κρίκος του ευρωπαϊκού θεσμικού οικοδομήματος και ενεργεί ως οφείλει με τρόπο αμερόληπτο, αντικειμενικό και αποτελεσματικό. Δεν είναι μόνο η Ελλάδα πεδίο ερευνών, αλλά και πολλά κράτη – μέλη για διάφορες υποθέσεις. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει σήμερα περισσότερες από 2.500 ενεργές έρευνες. Και συγκεκριμένα τώρα για την Ελλάδα, η κυβέρνηση συνεργάζεται πλήρως και αποδοτικά με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία».

Καθ’ οδόν προς το Συνέδριο της ΝΔ, για το οποίο προετοιμάζει τη δική του ομιλία, είναι προφανές ότι ακόμη κι αν ήθελε, προτιμά να μην ανοίξει θέματα. Το Συνέδριο, άραγε, θα αποτελέσει την πρώτη πράξη στον δρόμο προς τις εκλογές; «Είναι μια σημαντική ευκαιρία να συζητήσει η παράταξη όλα όσα απασχολούν τους πολίτες, για το εισόδημα, το δημογραφικό, το στεγαστικό, την ασφάλεια, την περιφέρεια, τις υποδομές, την κοινωνική συνοχή. Και θα το κάνουμε αυτό στη βάση όχι μόνο των επόμενων εκλογών, αλλά των επόμενων δεκαετιών», σχολιάζει. Σε μια προσπάθεια να τον μετακινήσω από τη ζώνη ασφαλείας, τον ρωτάω αν η συζήτηση που έχει ανοίξει από καραμανλικούς και σαμαρικούς περί «μετάλλαξης του DNA» της παράταξης τον απασχολεί και σε τι βαθμό; «Η ΝΔ ήταν πάντα ένα πολυσυλλεκτικό κόμμα», λέει. «Αυτό δεν είναι ένδειξη «μετάλλαξης», αλλά στοιχείο της ταυτότητάς της. Ταυτόχρονα όμως, αυτό που διαχρονικά χαρακτηρίζει την παράταξή μας είναι η ικανότητά της να εξελίσσεται χωρίς να χάνει τον πυρήνα των αρχών της: ευρωπαϊκός προσανατολισμός, θεσμική σταθερότητα, οικονομική ελευθερία, κοινωνική συνοχή, άμυνα και ασφάλεια, πατριωτισμός».

Για ένα στέλεχος που μια δεκαετία νωρίτερα είχε διεκδικήσει την κομματική ηγεσία και σήμερα κατέχει μια κομβική θέση, η απόφαση να μείνει μακριά από ρήξεις και τριβές είναι κατανοητή. «Διακινήθηκε ότι σας προτρέπουν να επιστρέψετε στην εγχώρια πολιτική σκηνή για να ενισχύσετε την προσπάθεια της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη. Το συζητάτε;», ήταν το τελευταίο ερώτημα. «Πρόκειται για ευφάνταστα σενάρια τα οποία δεν έχουν καμία βάση. Απαντώ λοιπόν ευθέως ότι θα ολοκληρώσω το σημαντικό έργο που έχω αναλάβει, έχοντας την ευθύνη των υποδομών, των μεταφορών, της ναυτιλίας, του τουρισμού και της στρατιωτικής κινητικότητας για όλη την Ευρώπη», ήταν η τελευταία απάντηση.