Ανησυχία για την ανεξέλεγκτη χρήση ηλεκτρικών πατινιών στις ελληνικές πόλεις

Τον κώδωνα του κινδύνου για την αυξανόμενη και συχνά ανεξέλεγκτη χρήση ηλεκτρικών πατινιών στις ελληνικές πόλεις κρούει ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ), ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις σε επίπεδο ελέγχων, εκπαίδευσης και υποδομών.

Με αφορμή τα αυξανόμενα τροχαία περιστατικά με εμπλοκή Ελαφρών Προσωπικών Ηλεκτροκίνητων Οχημάτων (ΕΠΗΟ), ο ΣΕΣ προειδοποιεί ότι η κατάσταση έχει πλέον λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, ιδίως για τους ανήλικους χρήστες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Σύλλογος, το 2025 καταγράφηκαν 109 τροχαία ατυχήματα με ηλεκτρικά πατίνια, εκ των οποίων δύο ήταν θανατηφόρα. Παράλληλα, η ΠΟΕΔΗΝ αναφέρει ότι περισσότεροι από 400 ανήλικοι χρειάστηκαν νοσηλεία έπειτα από ατυχήματα με ΕΠΗΟ, ενώ τα μισά περιστατικά αφορούσαν τα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας.

Ο ΣΕΣ επισημαίνει ότι τα περιστατικά αυτά πιθανόν να υποεκτιμούν την πραγματική εικόνα, καθώς πολλά ατυχήματα δεν δηλώνονται επίσημα.

Όπως υπογραμμίζεται, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη των ηλεκτρικών πατινιών ως μέσου μετακίνησης, αλλά η συστηματική παραβίαση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και η έλλειψη οδικής παιδείας.

«Το πατίνι δεν είναι παιχνίδι»

Οι συγκοινωνιολόγοι τονίζουν ότι το ηλεκτρικό πατίνι αποτελεί ένα σύγχρονο και φιλικό προς το περιβάλλον μέσο μεταφοράς, το οποίο μπορεί να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά μικρές αστικές μετακινήσεις και τη σύνδεση με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ιδιαίτερα στο λεγόμενο «τελευταίο μίλι».

Ωστόσο, η χρήση του σε δρόμους υψηλής ταχύτητας ή για μεγάλες αποστάσεις, θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη. «Το ηλεκτρικό πατίνι δεν σχεδιάστηκε για τέτοιες συνθήκες κυκλοφορίας», σημειώνει ο ΣΕΣ, επισημαίνοντας ότι οι χρήστες παραμένουν πλήρως εκτεθειμένοι σε περίπτωση σύγκρουσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ευρύτερη εικόνα της οδικής ασφάλειας στις πόλεις. Όπως αναφέρεται, οι περισσότεροι νεκροί και τραυματίες στα αστικά κέντρα είναι ευάλωτοι χρήστες του δρόμου – πεζοί, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές – γεγονός που αποκαλύπτει βαθύτερα προβλήματα κυκλοφοριακής κουλτούρας.

Το ισχύον πλαίσιο και τα προβλήματα εφαρμογής

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που θέσπισαν κανονιστικό πλαίσιο για τα ηλεκτρικά πατίνια ήδη από το 2021, ενώ ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) του 2025 ενίσχυσε περαιτέρω τις σχετικές διατάξεις.

Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:

• ελάχιστο όριο ηλικίας τα 15 έτη,
• μέγιστη ταχύτητα 25 χλμ./ώρα,
• υποχρεωτική χρήση κράνους,
• απαγόρευση χρήσης κινητού και ακουστικών,
• κυκλοφορία κυρίως σε ποδηλατόδρομους ή δρόμους με όριο έως 50 χλμ./ώρα.

Παρά το υπάρχον πλαίσιο, οι παραβάσεις παραμένουν εκτεταμένες. Ο ΣΕΣ καταγράφει συχνή χρήση πατινιών από παιδιά κάτω των 15 ετών, κίνηση χωρίς κράνος, ανάπτυξη υπερβολικών ταχυτήτων και κυκλοφορία σε δρόμους υψηλής ταχύτητας ή ακόμη και σε οδικούς άξονες ταχείας κυκλοφορίας.

Γιατί τα ηλεκτρικά πατίνια θεωρούνται επικίνδυνα

Οι συγκοινωνιολόγοι αναφέρονται και στα τεχνικά χαρακτηριστικά που αυξάνουν την επικινδυνότητα των ΕΠΗΟ:

– οι μικροί τροχοί που δυσκολεύουν τη σταθερότητα,

– το υψηλό κέντρο βάρους,

– η απουσία παθητικής προστασίας,

– η δυσκολία έγκαιρης ορατότητας από άλλους οδηγούς,

– η μεγάλη επιτάχυνση σε συνδυασμό με το μικρό βάρος του οχήματος.

Παράλληλα, ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η άγνοια βασικών κανόνων κυκλοφορίας από πολλούς χρήστες, κυρίως ανηλίκους, αλλά και η αντιμετώπιση του πατινιού ως «παιχνιδιού» και όχι ως κανονικού οχήματος.

Οι βασικές προτάσεις του ΣΕΣ

Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων προτείνει άμεσα μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και τη σωστή ενσωμάτωση των ΕΠΗΟ στις πόλεις.

Μεταξύ των βασικών προτάσεων περιλαμβάνονται:

– εντατικοποίηση των ελέγχων από την Τροχαία,

– αυστηρότερη εποπτεία της αγοράς για πατίνια που αναπτύσσουν υπερβολικές ταχύτητες,

– υποχρεωτική ασφάλιση και ταυτοποίηση των οχημάτων,

– χρήση τεχνολογιών geofencing στα κοινόχρηστα πατίνια,

– απαγόρευση κυκλοφορίας σε δρόμους με όριο άνω των 30 χλμ./ώρα,

– πλήρης απαγόρευση χρήσης ΕΠΗΟ από παιδιά κάτω των 15 ετών,

– δημιουργία συστήματος πιστοποίησης και εκπαίδευσης χρηστών,

– ένταξη μαθημάτων οδικής ασφάλειας στα σχολεία,

– ενεργότερος ρόλος των Δήμων στην αδειοδότηση κοινόχρηστων συστημάτων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανάγκη βελτίωσης των αστικών υποδομών, με περισσότερους ποδηλατόδρομους, ασφαλείς χώρους στάθμευσης και παρεμβάσεις ήπιας κυκλοφορίας που θα μειώνουν πρακτικά τις ταχύτητες μέσα στις γειτονιές.

«Η βιώσιμη κινητικότητα χρειάζεται ασφάλεια»

Καταλήγοντας, ο ΣΕΣ τονίζει ότι τα ηλεκτρικά πατίνια μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο βιώσιμης κινητικότητας, συμβάλλοντας στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και των ρύπων. Ωστόσο, η ασφαλής ένταξή τους στον αστικό ιστό απαιτεί συντονισμένη δράση από την Πολιτεία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το εκπαιδευτικό σύστημα.

Όπως επισημαίνεται, η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην ατομική ευθύνη, αλλά προϋποθέτει σαφείς κανόνες, ουσιαστικούς ελέγχους και πόλεις σχεδιασμένες για όλους τους χρήστες του δρόμου.