Αλιεία: Μάχη στην ΕΕ για τα κονδύλια – Στο επίκεντρο η ανανέωση του στόλου

Σε μια κρίσιμη διαπραγμάτευση για το μέλλον της ευρωπαϊκής αλιείας εξελίσσεται η συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, καθώς από τη μία πλευρά βρίσκεται στο τραπέζι μια δραστική μείωση των διαθέσιμων πόρων και από την άλλη ανοίγει πλέον ο δρόμος για τη χρηματοδότηση της ανανέωσης του γερασμένου αλιευτικού στόλου.

Οι αποφάσεις αφορούν άμεσα χιλιάδες αλιείς σε ολόκληρη την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία ο κλάδος βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με αυξημένο λειτουργικό κόστος και, σύμφωνα με τον τομέα, νέες πιέσεις από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

Το σημερινό Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ/FEMPA) διαθέτει περίπου 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα συμβεί μετά το 2027.

Από τα 6 δισ. στα 2 δισ. ευρώ;

Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον προϋπολογισμό 2028-2034 προβλέπει την ενσωμάτωση των κονδυλίων της αλιείας σε ένα ευρύτερο ταμείο που θα καλύπτει πολλές διαφορετικές πολιτικές.

Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, η αρχική πρόβλεψη για την αλιεία περιορίζει τους διαθέσιμους πόρους στα 2 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 67% χαμηλότερα από τη σημερινή χρηματοδότηση.

Στο Συμβούλιο της ΕΕ έχουν συζητηθεί, σύμφωνα με εκπροσώπους του κλάδου, προτάσεις που ανεβάζουν το ποσό κοντά στα 4 δισ. ευρώ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, υποστηρίζοντας χρηματοδότηση ακόμη μεγαλύτερη από τη σημερινή, στα 7,3 δισ. ευρώ για την επταετία 2028-2034.

Η απόσταση μεταξύ των τριών προσεγγίσεων είναι επομένως τεράστια και προμηνύει δύσκολη διαπραγμάτευση.

Χρήματα και για την αγορά νέων σκαφών

Παράλληλα με τη μάχη για τον προϋπολογισμό, βρίσκεται σε εξέλιξη και η συζήτηση για την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Εδώ καταγράφηκε μια σημαντική εξέλιξη.

Το Συμβούλιο, που εκπροσωπεί τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, διαμόρφωσε θέση που προβλέπει τη δυνατότητα παροχής ενισχύσεων για την ανανέωση αλιευτικών σκαφών, κάτι που σήμερα δεν χρηματοδοτείται με τον ίδιο τρόπο.

Δώδεκα κράτη-μέλη έχουν ζητήσει να αρθούν τα εμπόδια που δυσκολεύουν τη χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού του στόλου.

Η αλλαγή, πάντως, συνοδεύεται από περιορισμούς: οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις δεν θα πρέπει να οδηγούν σε αύξηση της αλιευτικής ικανότητας και κατά συνέπεια σε μεγαλύτερη πίεση στα ιχθυαποθέματα.

Ένας στόλος που γερνάει

Το πρόβλημα γίνεται πιο πιεστικό λόγω της ηλικίας των ευρωπαϊκών αλιευτικών σκαφών. Σημαντικό μέρος του στόλου είναι πλέον άνω των 30 ετών.

Η ΕΕ διαθέτει συνολικά περίπου 70.000 αλιευτικά σκάφη.

Για τον κλάδο, η ανανέωση δεν αφορά μόνο την παραγωγικότητα. Συνδέεται με τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων, την ενεργειακή αποδοτικότητα, την ασφάλεια και τις συνθήκες εργασίας πάνω στα σκάφη.

Υπάρχει επίσης το μεγάλο πρόβλημα της ανανέωσης των γενεών. Ο αλιευτικός κλάδος δυσκολεύεται να προσελκύσει νέους εργαζομένους και οι εκπρόσωποί του υποστηρίζουν ότι ένας στόλος δεκαετιών, με δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, κάνει το επάγγελμα ακόμη λιγότερο ελκυστικό.

Φόβοι για πάγωμα επενδύσεων

Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες με μεγάλη εξάρτηση από την αλιεία προειδοποιούν ήδη ότι μια μεγάλη περικοπή των κονδυλίων μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή ή ακύρωση επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό του κλάδου.

Αντίστοιχη ανησυχία εκφράζουν οι Ομάδες Τοπικής Δράσης Αλιείας, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, οργανώσεις αλιέων και φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Ζητούν να διατηρηθεί ειδική και σαφώς προσδιορισμένη χρηματοδότηση για τις αλιευτικές κοινότητες, χωρίς περικοπές.

Η τελική μάχη θα δοθεί στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το δίλημμα είναι πλέον σαφές: η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι χρειάζεται νεότερα, ασφαλέστερα και ενεργειακά αποδοτικότερα αλιευτικά σκάφη, την ίδια στιγμή που εξετάζει σημαντική μείωση των χρημάτων που διαθέτει για την αλιεία.

Για χώρες με μεγάλη παράκτια και νησιωτική οικονομία, όπως η Ελλάδα, το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης για την περίοδο 2028-2034 αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία.