ΑΔΜΗΕ: Ηλεκτρικές διασυνδέσεις αλλάζουν τον ενεργειακό χάρτη

^«Τρέχει» τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό ο ΑΔΜΗΕ, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Ηδη, για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, GSI (Great Sea Interconnector), υποβλήθηκε από τον ΑΔΜΗΕ το αίτημα επένδυσης προς τις ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών (Κύπρου και Ισραήλ), ενώ εντείνονται οι διαβουλεύσεις και σε πολιτικό επίπεδο, με συνεχή επικοινωνία των εμπλεκόμενων μερών. Την ίδια ώρα, επί ελληνικού εδάφους, δόθηκε το «πράσινο» φως για τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων, καθώς ολοκληρώθηκε η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων της διασύνδεσης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Πρόκειται για έργο 2 δισ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να περιορίσει σημαντικά το κόστος ηλεκτροδότησης των νησιών, με σταδιακή παύση των πετρελαϊκών μονάδων παραγωγής και αξιοποίηση του δυναμικού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην περιοχή.

«Ηλεκτρική λεωφόρος»

Το θέμα των διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της ελληνικής κυβέρνησης. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, το εμβληματικό έργο για μια νέα «ηλεκτρική λεωφόρο» στην Ανατολική Μεσόγειο ξεκίνησε να σχεδιάζεται ήδη από το 2012 και αποτελεί το μεγαλύτερο χρηματοδοτούμενο έργο στην Ευρώπη, με 658 εκατ. ευρώ. Ο Great Sea Interconnector εκτιμάται ότι θα θωρακίσει την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, δίνοντάς της τη δυνατότητα να μειώσει αισθητά το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές και φέρνοντας σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Παράλληλα, θα ανοίξει τον δρόμο ώστε η Κύπρος να εξελιχθεί σε μείζονα ενεργειακό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου, μέσα από εξαγωγές «καθαρής» ηλεκτρικής ενέργειας, που θα παράγεται από το εγχώριο δυναμικό ΑΠΕ, προς την Ευρώπη και το Ισραήλ.

Η είσοδος της γαλλικής Meridiam, στις αρχές Αυγούστου, δημιουργεί νέα δεδομένα στην υλοποίηση του έργου, λόγω της εμπειρίας της σε μεγάλα και σύνθετα έργα υποδομών, μεταξύ των οποίων και η ηλεκτρική διασύνδεση Ηνωμένου Βασιλείου-Γερμανίας. Ηδη, ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης του έργου Great Sea Interconnector (GSI), υπέβαλε στους ρυθμιστές των δύο χωρών (Κύπρου και Ισραήλ) το αίτημα για έγκριση της επένδυσης, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου, επιταχύνοντας τις διαδικασίες για την υλοποίηση του έργου. Το επενδυτικό αίτημα αποτελεί το απαραίτητο επόμενο βήμα, σε συνέχεια της ολοκλήρωσης των απαιτούμενων μελετών κόστους-οφέλους και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους.

Μάλιστα, κατά την εκπόνηση των μελετών πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη διαδικασία διαβούλευσης με τους αρμόδιους φορείς των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων των υπουργείων Ενέργειας, του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και του Διαχειριστή Συστήματος του Ισραήλ (NOGA), ενώ τα αποτελέσματα των μελετών επιβεβαίωσαν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου. Η υποβολή του αιτήματος αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης, προκειμένου να ληφθεί κοινή απόφαση σχετικά με την κατανομή του κόστους ανάμεσα στις δύο χώρες. Μετά τη συμφωνία των χωρών, θα ακολουθήσει η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης, η οποία θα σημάνει την έναρξη των διαδικασιών για τη χρηματοδότησή του.

1.208 χιλιόμετρα καλώδιο

Στόχος του ΑΔΜΗΕ είναι η προσέλκυση επιπλέον επενδυτών και για τη διασύνδεση μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, όπως ήδη συνέβη και στο πρώτο σκέλος του έργου (διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου), με την είσοδο της Meridiam στο επενδυτικό σχήμα στις αρχές Αυγούστου. Ο GSI, που αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ενωσης, θα έχει ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW και θα αποτελείται από διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος (HVDC), τάσης 500 kV. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το σημείο σύνδεσης του καλωδιακού συστήματος στην πλευρά της Κύπρου θα είναι ο σταθμός μετατροπής που θα αναπτυχθεί στην Κοφίνου, ενώ στην πλευρά του Ισραήλ ο σταθμός μετατροπής θα κατασκευαστεί στην περιοχή της Hadera. Το σκέλος της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ θα έχει υπεράκτιο μήκος περίπου 324 χλμ., με το βάθος πόντισης να κυμαίνεται μεταξύ 2.200 και 2.400 μ. Η διασύνδεση θα παρέχει τη δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας και την αντιστροφή της κατεύθυνσης ροής ισχύος.

Παράλληλα, σε επίπεδο διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων, εξελίσσεται και το έργο για τη νέα ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας. Για την υλοποίηση της διασύνδεσης υπάρχουν εντατικές επαφές με τον ιταλό διαχειριστή και το έργο έχει ήδη εισέλθει σε τροχιά υλοποίησης, με στόχο την ολοκλήρωσή του το 2033.

Οι διασυνδέσεις με τα νησιά

Την ίδια ώρα, και ενώ εντείνονται οι προσπάθειες για μεγαλύτερο εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος, τόσο σε ευρωπαϊκή όσο και σε παγκόσμια κλίμακα, στη ΝΑ Ευρώπη η Ελλάδα διαδραματίζει κομβικό ρόλο, καθώς ολοκληρώνει μέχρι το 2029 την ηλεκτρική διασύνδεση του συνόλου του νησιωτικού χώρου με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ παράλληλα «τρέχει» την κατασκευή μεγάλων υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων, όπως του Great Sea Interconnector (GSI), που θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο και το Ισραήλ.

Εντός του Αυγούστου πραγματοποιήθηκε ένα από τα σημαντικότερα βήματα για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης των Δωδεκανήσων, με την ολοκλήρωση της έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων της ηλεκτρικής διασύνδεσης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το συγκεκριμένο έργο, προϋπολογισμού της τάξης των 2 δισ. ευρώ, εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά το κόστος ηλεκτροδότησης των νησιών, θα επιτρέψει τη σταδιακή παύση των πετρελαϊκών μονάδων παραγωγής και, παράλληλα, θα δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια αξιοποίησης του δυναμικού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην περιοχή. Μάλιστα, ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη δρομολογήσει τις διαγωνιστικές διαδικασίες για την προμήθεια των καλωδίων και του υπόλοιπου εξοπλισμού, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση των προσφορών.

Το βασικό οικονομικό όφελος του έργου αφορά τους καταναλωτές σε ολόκληρη τη χώρα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διαχειριστή, η λειτουργία της διασύνδεσης μπορεί να εξασφαλίσει εξοικονόμηση από 2,8 έως 3,6 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2029-2053. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η Κως, η Ρόδος και η Κάρπαθος θα συνδεθούν με το ηπειρωτικό σύστημα μέσω Κορίνθου, σε δύο διακριτές φάσεις. Η αφετηρία του έργου θα βρίσκεται στο κέντρο υπερυψηλής τάσης Κορίνθου και το καλωδιακό σύστημα υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος έως την Κω θα είναι συνολικού μήκους περίπου 430 χιλιομέτρων, με το μεγαλύτερο μέρος του να είναι υποβρύχιο (418 χιλιόμετρα). Από την Κω, μέσω τριών υποβρύχιων καλωδίων εναλλασσόμενου ρεύματος, μήκους περίπου 102 χιλιομέτρων, θα γίνεται η σύνδεση με τη Ρόδο, ενώ προβλέπεται και η σύνδεση Ρόδου-Καρπάθου, επίσης με υποβρύχιο καλώδιο 88 χιλιομέτρων. Ηδη βρίσκεται σε εξέλιξη ο διαγωνισμός για τους σταθμούς μετατροπής, ενώ προχωρά και ο διαγωνισμός για το υποβρύχιο καλωδιακό σύστημα. Μάλιστα, το σύστημα θα υποστηρίζει αμφίδρομη ροή ηλεκτρικής ενέργειας και θα διαθέτει συνολική μεταφορική ικανότητα 1.000 MW, έτσι ώστε να είναι εφικτή η κάλυψη των αναγκών των νησιών αλλά, παράλληλα, και η μεταφορά προς το ηπειρωτικό σύστημα ενέργειας που θα παράγεται από έργα ΑΠΕ στα Δωδεκάνησα.

Κυκλάδες και Βόρειο Αιγαίο

Επίσης, στα τέλη Ιουλίου ολοκληρώθηκε η κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης των νοτίων Κυκλάδων, που ενσωματώνει τα νησιά Σαντορίνη, Φολέγανδρο, Μήλο και Σέριφο στο ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, μέσω Αττικής. Πρόκειται για την τέταρτη και τελευταία φάση του ευρύτερου έργου της διασύνδεσης των Κυκλάδων που υλοποίησε ο ΑΔΜΗΕ, μέσω του οποίου, από το 2018, έχουν επίσης διασυνδεθεί άμεσα στην υψηλή τάση τα νησιά Πάρος, Μύκονος, Σύρος και Νάξος και έχουν αναβαθμιστεί οι υποβρύχιες καλωδιακές συνδέσεις Εύβοιας-Ανδρου και Ανδρου-Τήνου. Η διασύνδεση των νοτίων Κυκλάδων πραγματοποιήθηκε με υποβρύχια και υπόγεια καλώδια υψηλής τάσης 150 kV, μήκους περίπου 294 χλμ., τα οποία ποντίστηκαν σε μέγιστο βάθος άνω των 500 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας.

Την ίδια στιγμή, προχωρούν και οι διαδικασίες για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών του Βορείου Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα, με αναμενόμενη ολοκλήρωση του έργου το 2030, ενώ έχει ήδη ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των προσφορών για τα καλωδιακά έργα των διασυνδέσεων Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου.

Να σημειωθεί ότι στα 3,7 δισ. ευρώ υπολογίζεται η ελάφρυνση των καταναλωτών για την περίοδο 2026-2034 από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις του ΑΔΜΗΕ των μη διασυνδεδεμένων νησιών με την ηπειρωτική χώρα. Με την πλήρη διασύνδεση των Κυκλάδων και τη διπλή διασύνδεση της Κρήτης, με την Αττική και την Πελοπόννησο, η εξοικονόμηση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) από το 2026 έως το 2030 εκτιμάται μεσοσταθμικά στα 550 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο.

Επιπλέον, με την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου στο ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα από το 2031, η ετήσια εξοικονόμηση από τις χρεώσεις ΥΚΩ αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί, στο 1 δισ. ευρώ.