Άντι Μπέρναμ: Πρώτη κίνηση, το φθηνότερο ρεύμα

Από την πρώτη κιόλας μέρα της πρωθυπουργίας του, ο Άντι Μπέρναμ επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η αλλαγή κυβέρνησης στη Βρετανία δεν θα περιοριστεί σε μια αλλαγή προσώπων στην Ντάουνινγκ Στριτ.

Η κατάργηση του ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα, με στόχο να εξοικονομήσει κάθε νοικοκυριό γύρω στις 45 στερλίνες μέσα στη χρονιά, αποτέλεσε τη συμβολική αλλά και απολύτως συγκεκριμένη πρώτη κίνηση του νέου πρωθυπουργού απέναντι στην κρίση του κόστους ζωής.

Με την υπόσχεση να «δώσει στους ανθρώπους λίγο χώρο να αναπνεύσουν», ο Μπέρναμ θέλησε να δείξει ότι η νέα κυβέρνηση θα κινηθεί γρήγορα, χωρίς ωστόσο να αγνοεί τη λεπτή γραμμή που χωρίζει την αποφασιστικότητα από τη δημοσιονομική απερισκεψία, κόντρα στις κατηγορίες που διατυπώνουν οι πολιτικοί του αντίπαλοι.

Η κατάργηση του φόρου στο ηλεκτρικό ρεύμα χρηματοδοτείται, σύμφωνα με την κυβέρνηση, από την εγκατάλειψη του σχεδίου του Κιρ Στάρμερ για τη δημιουργία εθνικής ψηφιακής ταυτότητας, η οποία θα εξοικονομήσει περίπου 1,8 δισ. στερλίνες.

Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο Μπέρναμ δεν επιδιώκει απλώς να μειώσει έναν λογαριασμό για τα νοικοκυριά, αλλά να σηματοδοτήσει την απομάκρυνση από ορισμένες βασικές επιλογές του προκατόχου του. Παράλληλα, όμως, η αντιπολίτευση ήδη ζητά να αποσαφηνιστεί πώς θα χρηματοδοτηθούν συνολικά οι νέες πολιτικές της κυβέρνησης, καθώς ο νέος πρωθυπουργός καλείται να συνδυάσει την αντιμετώπιση του πληθωρισμού με την ανάγκη να μην επιβαρύνει περαιτέρω το δημόσιο χρέος.

Ο Μπέρναμ έκανε σημαντικές αλλαγές σε κορυφαία υπουργεία, απομακρύνοντας αρκετούς από τους στενότερους συνεργάτες του προκατόχου του, ενώ διατήρησε ορισμένα έμπειρα στελέχη σε καίριες θέσεις, επιδιώκοντας να συνδυάσει την ανανέωση με τη διοικητική συνέχεια, σημειώνουν οι αναλυτές. Εχει, άλλωστε, πλήρη επίγνωση ότι οι αγορές θα παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή κάθε του κίνηση.

Η επιλογή του Τζον Χίλι για το υπουργείο Οικονομικών αποτέλεσε από αυτή την άποψη μια κίνηση καθησυχασμού. Ενας έμπειρος πολιτικός, χαμηλών τόνων και μακριά από τις ίντριγκες ή τα σκάνδαλα του Ουέστμινστερ με θητεία στο υπουργείο Οικονομικών και εικόνα ανθρώπου που προσφέρει σταθερότητα, ο Χίλι καλείται να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τις επενδύσεις στις υποδομές, το πρόγραμμα κατασκευής δημοτικών κατοικιών και, ενδεχομένως, το κόστος της επιστροφής επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας υπό δημόσιο έλεγχο.

Η εστίαση στην εφαρμογή της ατζέντας που παρουσίασε ο πρωθυπουργός κατά την ανάληψη των καθηκόντων του είναι εμφανής, αν και αναλυτές εκτιμούν ότι το κατά πόσο η νέα ομάδα θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες θα αποτελέσει το πρώτο μεγάλο τεστ για την κυβέρνηση Μπέρναμ τις επόμενες εβδομάδες.

Οπως επισημαίνει το «Politico», εν τω μεταξύ, ο βρετανός πρωθυπουργός δεν έχασε χρόνο να δείξει ότι διαθέτει κι άλλα χαρακτηριστικά πέραν της εικόνας που έχει καλλιεργήσει δημοσίως, με ένα κύκλο απομακρύνσεων από το υπουργικό του συμβούλιο –που έγιναν τηλεφωνικά – των στενότερων συμμάχων του Κιρ Στάρμερ. Η συγκρότηση μιας ομάδας που καλύπτει τις κύριες τάσεις του κόμματος δικαιώνει σύμφωνα με ορισμένους τον χαρακτηρισμό του ως πολιτικού ερπετού.

Την ίδια ώρα, η σύνθεση του νέου υπουργικού συμβουλίου επιβεβαίωσε ότι ο Μπέρναμ δεν επιδιώκει να κυβερνήσει μόνο με τον στενό πολιτικό του κύκλο. Ο Εντ Μίλιμπαντ αναλαμβάνει το υπουργείο Εξωτερικών, η Σαμπάνα Μαχμούντ παραμένει στο υπουργείο Εσωτερικών, ενώ ο Γουές Στρίτινγκ μετακινείται στην Αμυνα. Η Λούσι Πάουελ, η Αντζελα Ρέινερ και η Λούις Χέιγκ, πρόσωπα που συνδέονται με διαφορετικές τάσεις των Εργατικών και είχαν βρεθεί σε σύγκρουση με τον Στάρμερ, επιστρέφουν ή αναβαθμίζονται.

Σχόλια διατυπώνονται ήδη για το ότι το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν ο Μπέρναμ θα μπορέσει να μετατρέψει την ταχύτητα των πρώτων ημερών σε συνεκτική κυβερνητική πολιτική.

Εκπλήξεις και ερωτήματα για το νέο υπουργικό συμβούλιο

1. Ποια ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη στο νέο υπουργικό συμβούλιο;

Η επιλογή του Τζον Χίλι για το υπουργείο Οικονομικών. Η απόφαση έδειξε ότι ο Μπέρναμ έδωσε προτεραιότητα στην εμπειρία και την αξιοπιστία των αγορών, σε μια περίοδο κατά την οποία η νέα κυβέρνηση θέλει να προωθήσει σημαντικές δαπάνες.

2. Ποιοι άλλοι διορισμοί ξεχώρισαν;

Ο Εντ Μίλιμπαντ ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών, ενώ ο Γουές Στρίτινγκ μετακινήθηκε στην άμυνα. Η απομάκρυνση του Μίλιμπαντ από τον τομέα της ενέργειας μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για να κάνει η Βρετανία λίγο περισσότερες εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα. Ωστόσο, τα διαπιστευτήριά του ως υπερασπιστή του περιβάλλοντος είναι απίθανο να τον κάνουν αρεστό στον Ντόναλντ Τραμπ. Η Σαμπάνα Μαχμούντ παρέμεινε στο υπουργείο Εσωτερικών, γεγονός που δείχνει ότι ο Μπέρναμ στηρίζει τη σκληρή γραμμή της στο μεταναστευτικό. Μίλιμπαντ και Μαχμούντ ανέβηκαν δίπλα-δίπλα στην Ντάουνινγκ Στριτ, σε μια σύμπτωση που έμοιαζε παράξενη: Παρατηρητές του Γουέστμινστερ θεωρούσαν και τους δύο βέβαιους υποψηφίους για τη θέση του υπουργού Οικονομικών τις τελευταίες εβδομάδες.

3. Ποιο είναι το βασικό ερώτημα για

την οικονομική πολιτική της νέας κυβέρνησης;

Πώς θα χρηματοδοτήσει το σύνολο των δεσμεύσεών της. Η μείωση του φόρου στο ηλεκτρικό ρεύμα έχει συνδεθεί με την κατάργηση της ψηφιακής ταυτότητας, όμως παραμένει ασαφές πώς θα καλυφθούν οι ανάγκες για την άμυνα, τη στέγαση, τις υποδομές και πιθανές κρατικοποιήσεις.

4. Τι άλλο παραμένει ασαφές;

Το ακριβές εύρος της αλλαγής στην ενεργειακή πολιτική, η έκταση της δημόσιας ιδιοκτησίας σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστεί η υπόσχεση για «ανάσα» στους πολίτες. Ο Μπέρναμ έχει δώσει σαφή πολιτική κατεύθυνση, αλλά οι λεπτομέρειες – και κυρίως το κόστος – δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.