Yesteryear: Το παρελθόν, μια άλλη χώρα

«Εκδοτικό φαινόμενο», «ένα από τα πιο δυναμικά μυθιστορήματα της χρονιάς», «ένα ξεκαρδιστικό σατιρικό ντεμπούτο». Αυτή είναι μόνο μια γεύση από τις εκθειαστικές κριτικές που έλαβε το «Yesteryear» (πέρυσι, τα προηγούμενα χρόνια, ή το παρελθόν), το πρώτο μυθιστόρημα της Κάρο Κλερ Μπερκ, αφότου εκδόθηκε στις ΗΠΑ, τον Απρίλιο του 2026.

Το βιβλίο δεν έκανε απλώς επιτυχία αυτοστιγμεί, αλλά επιπλέον η αμερικανίδα συγγραφέας είχε καταφέρει να πουλήσει τα δικαιώματά του όταν ήταν ακόμη χειρόγραφο στην Amazon MGM για να γυριστεί ταινία με την Αν Χάθαγουεϊ. Σήμερα, έχει πουλήσει περισσότερα από 1,4 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως και έχει βρεθεί στο νούμερο ένα των μπεστ σέλερ της εφημερίδας «New York Times», για 18 συνεχόμενους μήνες.

Ποιο είναι το μυστικό; Η Μπερκ διέκρινε προφανώς τις τάσεις της εποχής και τις ακολούθησε. Αποτέλεσμα, ένα ευφυές page turner, ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα που φλερτάρει με το θρίλερ, το οποίο διαβάζεται απνευστί, ανεξάρτητα από τις ενστάσεις που ενδεχομένως να εγείρει.

Παράδοση με κοινωνική δικτύωση

Το βιβλίο, που θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση Μυρσίνης Γκανά, εστιάζει στην ανερχόμενη «κάστα» των «tradwives» (traditional wives), των γυναικών που αναβιώνουν τα αμερικανικά ιδεώδη, με έμφαση στο τρίπτυχο πατρίς – θρησκεία – οικογένεια και όσα αυτό συνεπάγεται: υποταγή στον σύζυγο, μεγάλωμα των παιδιών μακριά από τους «πειρασμούς», υγιεινή διατροφή, καρό φουστάνια και καθημερινή προσευχή.

Πρωταγωνίστρια η 35χρονη Νάταλι Χέλερ Μιλς, η οποία ζει σε ένα απομονωμένο αγρόκτημα στο Αϊνταχο με τον σύζυγό της Κέιλεμπ και τα πέντε (και σύντομα έξι) παιδιά της. Η Νάταλι είναι ιδιαίτερα δραστήρια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανεβάζει καθημερινά βίντεο να ζυμώνει ψωμί, να αρμέγει τις αγελάδες της, ακόμη και να κεντάει, ενώ βλέπει τους ακόλουθούς της να αυξάνονται με φρενήρεις ρυθμούς (όπως και τα χρήματα στον τραπεζικό της λογαριασμό).

Προς τα έξω είναι η άσπιλη μητέρα και σύζυγος, που κηρύττει τις χριστιανικές αξίες, την επιστροφή στην παράδοση και στους κλασικούς ρόλους των φύλων. Κάτι σαν μια σύγχρονη βερσιόν της Κάρολ Ινγκαλς, της μητέρας στο «Μικρό σπίτι στο λιβάδι», το απόλυτο MAGA είδωλο, δηλαδή.

Μέχρι που, ξαφνικά, ξυπνάει στο 1855 και το όνειρο γίνεται εφιάλτης. Βρίσκεται ακόμη στο σπίτι της – που όμως δεν είναι ακριβώς το σπίτι της· ζει με την οικογένειά της – που όμως δεν είναι ακριβώς η οικογένειά της. Από εκείνο το σημείο και πέρα η αφήγηση αλλάζει.

Ο ρυθμός γίνεται καταιγιστικός, το (πραγματικό) παρελθόν εναλλάσσεται με το παρόν, τα στοιχεία θρίλερ είναι έντονα. Σκηνές από την παιδική ηλικία της Νάταλι και τις σπουδές της στο Χάρβαρντ, μέχρι τη φάση του επιμελούς χτισίματος της περσόνας της, ανακατεύονται με τις δυσμενείς συνθήκες που αντιμετωπίζει, χωρίς τις ανέσεις και την ασφάλεια της προηγούμενης ζωής της, ενώ η ψυχική της κατάσταση δείχνει να επιδεινώνεται ραγδαία.

Οι ανατροπές είναι διαρκείς, όπως και η αγωνία. Το κομμάτι του παρελθόντος, που είναι ουσιαστικά ο κορμός του μυθιστορήματος (57 από τα 60 συνολικά κεφάλαια), κρατά τους αναγνώστες σε εγρήγορση, γεννώντας ταυτόχρονα εύλογες απορίες σχετικά με αυτή την τόσο απρόσμενη εξέλιξη.

Με δυο λόγια, μένουμε, μέχρι ένα σημείο τουλάχιστον, το ίδιο σαστισμένοι όπως και η Νάταλι. Μέσα σε λίγες σελίδες μεταφερόμαστε από το «Μικρό σπίτι στο λιβάδι» στο «Σκοτεινό χωριό» του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν, ή καλύτερα στο «Εξ Αίματος» της Οκτάβια Μπάτλερ, όπου η ηρωίδα από το σύγχρονο Λος Αντζελες βρίσκεται σκλάβα στον αμερικανικό Νότο του 1815.

Νάταλι, μια ηρωίδα χωρίς όρια

Η Μπερκ δεν είχε εξαρχής σαφή στόχο για την ηρωίδα της. Παρότι γνώριζε  πού θα κατέληγε το μυθιστόρημά της, ο χαρακτήρας της εξελίχθηκε στην πορεία. Η Νάταλι, είχε πει η ίδια σε μια συνέντευξη, «έχει μια συναλλακτική σχέση με τη μητρότητα, τη γυναικεία φύση και την πνευματικότητα, η οποία ταυτόχρονα είναι αρκετά παιδιάστικη. Νιώθει συνεχώς απογοητευμένη, σοκαρισμένη ή/και εξοργισμένη από τον τρόπο που τα διαφορετικά στοιχεία της ταυτότητάς της καθορίζουν την ενήλικη ζωή της.

Εξίσου περιορισμένη είναι και η αντίληψή της για τις υπόλοιπες γυναίκες. Εχει μια σχεδόν παθολογική ικανότητα να παρεξηγεί αυτό που σκέφτεται ή αισθάνεται ένας τρίτος, φτάνοντας να ζει σε έναν κόσμο παραλογισμού. Δεν σκόπευα να τη γράψω με αυτόν τον τρόπο, απλώς συνέβη. Κάθε σκηνή που περιλαμβάνει τη Νάταλι γίνεται υστερική, μυστηριώδης ή τρομακτική».

Το «Yesteryear», όμως, πάει πέρα από την ιστορία της ανόδου και της πτώσης μιας tradwife. Διερευνά ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με την αυθεντικότητα, τη φιλοδοξία, την ταυτότητα και τη σύγχρονη θηλυκότητα. Ανοίγει την κουβέντα, δεν προσφέρει λύσεις.

Η Μπερκ, ωστόσο, αποφεύγει οποιαδήποτε συγκεκριμένη αναφορά στο πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαδραματίζεται το βιβλίο. Και παρ’ όλο που οι υπαινιγμοί και οι αναλογίες είναι εκεί, φαίνεται να έχει εν γνώσει της κρατήσει μια απόσταση, στοχεύοντας πιθανόν σε ένα ευρύτερο αμερικανικό κοινό, που δύσκολα θα δεχόταν μια πιο ανοιχτή κριτική.

Εδώ, στην Ευρώπη, θα μας επιτρέψει να διατηρούμε τις επιφυλάξεις μας. Η ίδια άλλωστε έχει αποδείξει ότι μπορεί η πένα της να είναι πιο αιχμηρή: αξίζει να αναφερθεί ότι η απόφασή της να ασχοληθεί με τις νεο-παραδοσιακές συζύγους ξεκίνησε από τη δημοσιογραφική της ενασχόληση με το θέμα στο πλαίσιο της σειράς πόντκαστ «Diabolical Lies» που παρουσιάζει με τη δημοσιογράφο Κέιτι Γκάτι Τάσιν.

Μέσα από τα ρεπορτάζ τους, οι Μπερκ και Τάσιν ανέδειξαν τη συγκεκριμένη τάση, η οποία οδήγησε τελικά στη συγγραφή του «Yesteryear». Οπως εξομολογήθηκε η Μπερκ στην εκπομπή «Late Night with Seth Meyers», σε μια κρίσιμη καμπή στην καριέρα της και ενώ είχε χάσει κάθε ελπίδα ότι θα μπορούσε να εκδώσει τη δουλειά της, μπήκε στο TikTok. Εκεί ανακάλυψε τον θαυμαστό καινούργιο κόσμο των influencer, οι οποίες τη «μύησαν» στη νέα αυτή κουλτούρα, ανοίγοντάς της τον δρόμο για την επιτυχία.

Info: Caro Claire Burke, Yesteryear, Εκδ HarperCollins, 2026

Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση Μυρσίνης Γκανά