- Advertisement -
Το «πεθαίνοντας μόνος στην Αθήνα» και η όλη διαδικασία ταφής δεν είναι μια απλή υπόθεση ούτε καν στο γραφειοκρατικό της σκέλος.
Είναι με μια έννοια μια είδους αποτύπωση του βαθμού αποτελεσματικότητας του κράτους πρόνοιας, του τι έχει συντελεστεί στον κοινωνικό ιστό, του πώς εργάζονται οι υπηρεσίες ακόμη και όψη της σημερινής οικονομικής συνθήκης που υπάρχουν οικογένειες οι οποίες δεν έχουν τα λεφτά να θάψουν συγγενή τους. Σήμερα τα πράγματα έχουν βέβαια – στο τεχνικό σκέλος – βελτιωθεί σε σχέση με παλαιότερα.
Πιο πρόσφατα είναι δύο παραδείγματα που ανοίγουν τη συζήτηση εκ νέου για τους «ορφανούς νεκρούς». Στις 8 Νοεμβρίου του 2026 βρέθηκε σορός νεαρής γυναίκας σε βαλίτσα στη συμβολή των οδών Αλκαμένους και Χαρίσσης στον Άγιο Παντελεήμονα. Αφορούσε 24χρονη από την Μπουρκίνα Φάσο.
Η εξαφάνιση είχε δηλωθεί στο ΑΤ Κυψέλης. Το δεύτερο περιστατικό, πιο πρόσφατο, αφορά έναν παλιό ηθοποιό, τον Λεωνίδα Νικολαΐδη, που ενώ είχε πεθάνει ημέρες στο σπίτι του, δεν τον είχε αναζητήσει κάποιος. Το κοινοποίησε την περασμένη εβδομάδα ο Σπύρος Μπιμπίλας στα κοινωνικά δίκτυα.
Η πρώτη περίπτωση εφάπτεται με το θέμα των ροών των προσφύγων και μεταναστών και τα μέτρα ελέγχου. Αν ο θάνατος έχει αιτιώδη σχέση με εγκληματική δράση – όπως η εξέλιξη της υπόθεσης αυτής φέρει – αναλαμβάνει βέβαια η αστυνομία και μιλάμε για άλλη διαδικασία εν συνόλω.
Για θάνατο από φυσικά αίτια, η πρεσβεία (ανάλογα την εθνικότητα) ενημερώνεται, αναζητείται ταυτοποίηση μέσω συγγενών, ακολουθούν ιατροδικαστής και νεκροτομή και η ταφή προχωρά είτε εντόπια, είτε με επαναπατρισμό και εξουσιοδότηση της οικογένειας. Παράλληλα, για εργαζόμενο μετανάστη έχουν ενημέρωση και το υπουργείο Εργασίας και οι υπηρεσίες του.
Η δεύτερη περίπτωση, των μοναχικών θανάτων απόρων ανθρώπων είναι εξίσου ακανθώδης. Μπορεί για παράδειγμα για τους ανθρώπους που ζουν εντός των τειχών με συγγενείς ή με οικογένειες – ακόμη και εκείνους που δεν έχουν παιδιά ή κληρονόμους αλλά δεν είναι απόλυτα αόρατοι – να είναι σχετικά προφανές ότι η ταυτοποίηση ενός θανάτου ακολουθεί μία κανονική οδό.
Δεν είναι όμως το ίδιο για εκείνους που είναι απολύτως μόνοι όπως συχνά οι ανέστιοι ή οι παντελώς άποροι. Ποιος προσέρχεται για ταυτοποίηση και τι διαδικασίες ακολουθούνται για ένα πρόσωπο που δεν έχει κανέναν εδώ γύρω και πεθαίνει μόνο στην Αθήνα; Να το δώσουμε με ένα πιο απλό παράδειγμα.
Υπάρχει ένας άστεγος στην Ακαδημίας. Δεν έχει κανέναν και ζει σε χαρτόκουτα ή με τη βοήθεια των περαστικών. Ένα μεσημέρι πεθαίνει. Τι ακολουθείται ως νόμιμος οδικός χάρτης; Πέραν της αστυνομίας, των κοινωνικών υπηρεσιών, του νοσοκομείου, του ιατροδικαστή και της αναγκαίας ταυτοποίησης που περιγράψαμε και για τους μετανάστες, παράτυπους ή μη, υπάρχουν συμβάσεις με συγκεκριμένα γραφεία τελετών που μετά την εισαγγελική εντολή και την ταυτοποίηση του θύματος ακολουθούν όλες τις νόμιμες διαδικασίες.
Στα… «αζήτητα»
Οι περιπτώσεις ανθρώπων για τους οποίους δεν υπάρχει αναγνώριση μέσα σε δέκα ημέρες βάσει του νόμου του 1968, εγγράφονται στα λεγόμενα «αζήτητα».
Τα τελευταία είναι δύο κατηγοριών, όπως λέει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» εκπρόσωπος του οίκου τελετών Δρένης, συμβεβλημένο γραφείο για αυτή τη διαδικασία και με μακρά πείρα στο θέμα. «Αυτοί που έχουν πεθάνει σε νοσοκομείο. Και εκείνοι που έχουν πεθάνει σε σπίτι ή στον δρόμο. Οι πρώτοι θάβονται στο Τρίτο Νεκροταφείο Αθηνών. Οι δεύτεροι στο Σχιστό. Τα έξοδα από πέρυσι τα αναλαμβάνει το υπουργείο Δικαιοσύνης βγάζοντας βέβαια ένα συνολικό κονδύλι για όλο το οικονομικό έτος».
Η αστυνομία μετά την ταυτοποίηση ειδοποιεί το εκάστοτε γραφείο τελετών, ενώ το κάθε «αζήτητο» έχει κόστος 700 ευρώ για την ταφή. Για δεκαετίες η καταβολή των εξόδων στους οίκους καθυστερούσε και αφορούσε μικρά ποσά αποζημίωσης.
Ο Δήμος της Αθήνας για χρόνια προέβλεπε και σήμερα προβλέπει έναν δικό του χώρο στο Τρίτο Νεκροταφείο Αθηνών για τις «ορφανές ταφές». Κι εδώ έρχεται η σκληρή σελίδα των «αζήτητων».
Τα γραφεία τελετών που έχουν επιφορτιστεί με την παραπάνω άχαρη και απρόσωπη διαδικασία – όπως λέει βετεράνος των κηδειών αζήτητων – «παρκάρουν» συχνά πολλούς σορούς στα ψυγεία των θαλάμων στα νεκροταφεία μέχρι να πληρωθούν το τέλος της ταφής (σήμερα φυλάσσονται σε θαλάμους στο νεκροταφείο του Σχιστού).
Σήμερα ευτυχώς, σύμφωνα με πληροφορίες, οι διαδικασίες δεν κρατούν μακρά. «Παλιότερα όμως υπήρχε περίπτωση ανθρώπου που πέθανε και ετάφη μετά περίπου δέκα χρόνια. Κι αυτό αφού δεν προσκομίζονταν ενυπόγραφα έγγραφα από εγγύτερο συγγενή του τεθνεώτος», λέει ο κ. Δρένης.
Εξάλλου, για να προχωρήσει η διαδικασία ταφής ενός αζήτητου νεκρού από τον δήμο ή την αρμόδια υπηρεσία, απαιτείται έγγραφη τεκμηρίωση ότι αναζητήθηκαν συγγενείς και δη χωρίς αποτέλεσμα. Συχνά δεν προσέρχεται κανείς.
Η παραμονή ενός νεκρού στον θάλαμο ενός νοσοκομείου και οι διαδικασίες ταυτοποίησής του συχνά πάνε μακριά λόγω του αναγκαίου συντονισμού που πρέπει να επιδείξουν μια σειρά φορείς από δήμους μέχρι ιατροδικαστή υπηρεσία.
Οι εκταφές επίσης έχουν γίνει πιο βραχύβιες, είναι στα τρία χρόνια σήμερα, για ευνόητο λόγο. Τη στενότητα του χώρου της ταφής.
Στα «αζήτητα», δε, πολλές φορές εντάσσονται τυπικά και οι νεκροί που οι συγγενείς τους δεν είναι σε θέση να αναλάβουν την οικονομική συνδρομή μιας ταφής ή γιατί έχουν προβεί σε αποποίηση κληρονομιάς και υπογράφουν επίσημη υπεύθυνη δήλωση.
Comments are closed.