CNN: Πώς το Ιράν φαίνεται να κερδίζει τον Τραμπ στο δικό του παιχνίδι – Το αδιέξοδο με το Ορμούζ και το Μνημόνιο που κατέρρευσε

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να εξελίσσεται σε ένα περίπλοκο παιχνίδι ισχύος, στο οποίο η Τεχεράνη δείχνει να κινείται με τους όρους του Ντόναλντ Τραμπ – και, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, να βγαίνει προς το παρόν κερδισμένη.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξέφρασε τη Δευτέρα παράπονα ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν τηρεί τις δεσμεύσεις της, επικρίνοντας τους ηγέτες της για συμπεριφορά που θυμίζει τις δικές του πρακτικές.

«Ήταν τελειωμένη υπόθεση, και μετά την αθέτησαν. Πάντα την αθετούν», δήλωσε στο Fox News, αναφερόμενος στο Μνημόνιο Κατανόησης που είχε αναστείλει προσωρινά τον πόλεμο. Ο Τραμπ, όπως σημειώνει το CNN, δεν φάνηκε να αντιλαμβάνεται την ειρωνεία της κριτικής του, δεδομένης της συνήθειάς του να αποχωρεί από διεθνείς συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.

Πολλοί αναλυτές αποδίδουν τη σημερινή δύσκολη θέση των ΗΠΑ στην απόφαση του Τραμπ, κατά την πρώτη του θητεία, να καταργήσει τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Την ίδια ημέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος υποσχέθηκε να επιβάλει τέλος στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν, με σαρκασμό, απάντησε με «καλύτερη προσφορά» από τον συγγραφέα του *Art of the Deal*, όπως σχολίασε το CNN.

«Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο», έγραψε στο X ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ νομιμοποίησε τη θέση της Τεχεράνης για την επιβολή τελών στη διέλευση από τη στρατηγική θαλάσσια οδό. «Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι», πρόσθεσε ειρωνικά.

Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα Ιράν που διαπραγματεύεται σκληρά, χωρίς να έχει εξηγήσει στους Αμερικανούς γιατί αναζωπύρωσε έναν πόλεμο που είχε δηλώσει ότι είχε ήδη κερδίσει. Λίγες εβδομάδες μετά τη δήλωσή του πως το Μνημόνιο Κατανόησης σήμαινε το τέλος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την «ειρήνη στη Μέση Ανατολή για πρώτη φορά μετά από 3.000 χρόνια», ανακάλεσε. Σε ραδιοφωνική συνέντευξη τη Δευτέρα, χαρακτήρισε τη συμφωνία «δοκιμασία» στην οποία το Ιράν απέτυχε και «δεν σήμαινε και πολλά».

Κάποτε, οι υποστηρικτές του Τραμπ θεωρούσαν τις αντιφάσεις του ένδειξη στρατηγικής ευφυΐας. Πλέον, όπως εκτιμά το CNN, βρίσκεται σε αδιέξοδο.

Η πραγματικότητα του πολέμου και το Μνημόνιο Κατανόησης

Το Μνημόνιο Κατανόησης κατέρρευσε όταν το Ιράν κινήθηκε για να υπερασπιστεί τη σημαντικότερη νίκη του – τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Αυτό ανέδειξε μια σκληρή αλήθεια για τις ΗΠΑ: παρά τη στρατιωτική ισχύ και τις απειλές του Τραμπ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να καθορίζει τη δυναμική της σύγκρουσης.

Η αποτυχία της συμφωνίας αποδίδεται εν μέρει στη βιασύνη της αμερικανικής κυβέρνησης να διαπραγματευτεί ένα κείμενο με ασαφείς διατυπώσεις. Η ομάδα του Τραμπ, υπό τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, φαίνεται να υποτίμησε ότι το Ιράν θα αξιοποιούσε τη συμφωνία για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση.

Η συμφωνία ζητούσε από την Τεχεράνη να «λάβει μέτρα» για την ασφαλή διέλευση πλοίων για 60 ημέρες και να συνεργαστεί με το Ομάν για τη «μελλοντική διαχείριση» των Στενών — όροι που, όπως φαίνεται, άνοιξαν περιθώρια διαφορετικών ερμηνειών.

Το αδιέξοδο της Ουάσιγκτον

Επιφανειακά, το Μνημόνιο εξασφάλιζε την ομαλή λειτουργία των Στενών, όμως το Ιράν το αντιλαμβάνεται ως επιβεβαίωση του δικού του ελέγχου. Έτσι, αγωνίζεται να διαμορφώσει το νέο status quo.

Η αποτυχία κατανόησης των ιρανικών κινήτρων καθιστά το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών για πλήρη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού ζητήματος, μη ρεαλιστικό. Οι προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να πιέσει το Ιράν εγείρουν ερωτήματα για το αν η επαναφορά στρατιωτικών επιχειρήσεων θα αλλάξει πραγματικά τους υπολογισμούς της Τεχεράνης.

Το CNN διερωτάται αν οι νέες επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους και ο ναυτικός αποκλεισμός μπορούν να αποδώσουν περισσότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν, δεδομένου ότι το Ιράν χρειάστηκε μόλις λίγους πυραύλους και drones για να κλείσει ξανά τα Στενά.

Προοπτικές αποκλιμάκωσης

Παρά την ένταση, υπάρχει περιθώριο ελπίδας. Οι συγκρούσεις μπορεί να αποτυπώνουν προσπάθεια και των δύο πλευρών να εδραιώσουν τη δική τους ερμηνεία του Μνημονίου, προετοιμάζοντας το έδαφος για μελλοντική διπλωματία.

Ο Τραμπ δεν έχει δείξει διάθεση να αναλάβει το κόστος μιας εισβολής στο ιρανικό νησί Χαργ, όπου βρίσκεται βασική πετρελαϊκή εγκατάσταση. Σε αντίθεση με προέδρους όπως ο Λίντον Τζόνσον ή ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος, αποφεύγει προς το παρόν την πλήρη κλιμάκωση.

Επιπλέον, σε αντίθεση με τον φίλο του Βλαντίμιρ Πούτιν, δεν απάντησε στη στρατηγική του ήττα με ολοκληρωτικό πόλεμο κατά αμάχων. Παρά τη σοβαρή τραγωδία στην αρχή του πολέμου, όταν αμερικανική επίθεση έπληξε ιρανικό σχολείο σκοτώνοντας 168 παιδιά και 14 δασκάλους, ο Τραμπ απέφυγε περαιτέρω χτυπήματα σε κρίσιμες υποδομές.

Το ερώτημα που παραμένει ανοικτό

Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει περιορίσει την κλιμάκωση, επιλέγοντας στοχευμένα αντίποινα. Η «χορογραφία» της σύγκρουσης δείχνει μια αναμέτρηση που σιγοβράζει, χωρίς να έχει ξεφύγει από τον έλεγχο.

Ωστόσο, ακόμη κι αν η ένταση δεν εξελιχθεί σε ολοκληρωτικό πόλεμο, ο Τραμπ καλείται να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα που, όπως σημειώνει το CNN, τον απασχολεί εδώ και πέντε μήνες: πώς θα βγει από τον πόλεμο;