Ενα ουσιαστικό βήμα προς την επανεκκίνηση της διαδικασίας για το Κυπριακό έγινε χθες στη Λευκωσία, με τη συμφωνία για τη διάνοιξη δύο νέων σημείων διέλευσης και, κυρίως, την απόφαση να πραγματοποιηθεί νέα συνάντηση των δύο ηγετών με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εντός των επόμενων εβδομάδων.
Η τρίωρη συνάντηση του προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη με τον τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, υπό την αιγίδα της προσωπικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα, Μαρίας Ανχελα Ολγκίν, απέδωσε καρπούς διατηρώντας ζωντανή την προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών, που παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες από το 2017.
Η σημαντικότερη πρακτική συμφωνία αφορά τη διάνοιξη των σημείων διέλευσης Λουρουτζίνας – Λυμπιών και Κάμπου – Καραβοστασίου. Οπως ανακοίνωσαν τα Ηνωμένα Εθνη, τα δύο περάσματα θα λειτουργήσουν ταυτόχρονα, χωρίς ωστόσο να προσδιοριστεί ημερομηνία. Πρόκειται για εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τις τοπικές κοινότητες, καθώς το ζήτημα των διελεύσεων αποτελούσε επί μακρόν σημείο διαφωνίας.
Η συμφωνία δεν περιορίστηκε στα οδοφράγματα. Οι δύο πλευρές αποφάσισαν επίσης την ανταλλαγή αρχειακού υλικού μέσω της Τεχνικής Επιτροπής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, την προώθηση κοινών περιβαλλοντικών έργων και την επανέναρξη του δικοινοτικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Imagine». Συμφωνήθηκαν ακόμη η δημιουργία μηχανισμού ταχείας ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και η αποκατάσταση μαρωνιτικών εκκλησιών και του αρμενικού μοναστηριού.
Πριν από τη συνάντηση, ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε αναδείξει την ετοιμότητα της Λευκωσίας, δηλώνοντας ότι είχε ήδη αποδεχθεί όλες τις προτάσεις που υπέβαλε η Ολγκίν και ανέμενε θετικές απαντήσεις από την τουρκική πλευρά.
Τόνισε μάλιστα ότι οι προτάσεις αυτές περιλαμβάνονταν στις 19 εισηγήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η προσπάθεια δεν περιορίζεται στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά αφορά «και τη μεθοδολογία και την ουσία» του Κυπριακού. Μετά τη συνάντηση εμφανίστηκε ικανοποιημένος, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες είχαν εξελιχθεί θετικά.
Το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα, ωστόσο, μεταφέρεται πλέον στην επόμενη συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες. Η Λευκωσία επιδιώκει να αξιοποιηθεί η πρόοδος για τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης 5+1, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας, και να ανοίξει ο δρόμος για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η παρέμβαση Ερντογάν
Την ώρα, όμως, που στη Λευκωσία εξελισσόταν η διπλωματική προσπάθεια, δημοσιοποιούνταν δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, οι οποίες ανέδειξαν για ακόμη μία φορά το θεμελιώδες εμπόδιο στον δρόμο προς τη λύση: τη θέση της Άγκυρας.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του από το Αζερμπαϊτζάν, ο τούρκος πρόεδρος επανέλαβε την επιμονή του στη λύση δύο κρατών, υποστηρίζοντας ότι «πρέπει πλέον να γίνει αποδεκτή η πραγματικότητα» της ύπαρξης δύο χωριστών κρατών στην Κύπρο. Χαρακτήρισε μάλιστα τα προηγούμενα μοντέλα επίλυσης «σπατάλη χρόνου και ενέργειας», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει το ψευδοκράτος.
Η χρονική σύμπτωση ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Την ώρα που ο ΟΗΕ επιχειρούσε να επαναφέρει το Κυπριακό σε τροχιά διαπραγματεύσεων, η Αγκυρα επαναβεβαίωνε μια θέση αντίθετη προς τη συμφωνημένη βάση λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Ετσι, παρά τη χθεσινή πρόοδο, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει: είναι διατεθειμένη η Τουρκία να επιτρέψει μια διαδικασία που θα οδηγεί πέρα από τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και προς πραγματικές διαπραγματεύσεις;