Οι δασικές πυρκαγιές καιο οι υψηλές θερμοκρασίες συνθέτουν κάθε καλοκαίρι στην Ελλάδα ένα επικίνδυνο σκηνικό, με τον κίνδυνο καταστροφών να αυξάνεται σημαντικά. Η πρόληψη και η έγκαιρη ενημέρωση καθίστανται ζωτικής σημασίας, καθώς συγκεκριμένες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες για την εκδήλωση πυρκαγιών.
Οι δασικές πυρκαγιές κορυφώνονται συνήθως κατά τους θερινούς μήνες, όταν η βλάστηση έχει ξεραθεί, οι θερμοκρασίες αγγίζουν υψηλά επίπεδα και οι δυνατοί άνεμοι ευνοούν τη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για μεγάλες καταστροφές.
Σύμφωνα με ανάλυση του Meteo, η πιο επικίνδυνη περίοδος για την έναρξη μεγάλων πυρκαγιών εντοπίζεται στις έξι εβδομάδες από το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουλίου έως και το τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου. Κατά το διάστημα αυτό έχουν καταγραφεί οι 23 μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές στη χώρα από το 2007 έως σήμερα.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι ο συνδυασμός ξηρής καύσιμης ύλης, έντονης ζέστης και ισχυρών ανέμων δημιουργεί ιδανικές πυρομετεωρολογικές συνθήκες για την ταχεία εξάπλωση της φωτιάς. Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή κατά τις συγκεκριμένες εβδομάδες.
Ωστόσο, δεν λείπουν οι εξαιρέσεις από τον κανόνα. Η μεγάλη πυρκαγιά στην Πάρνηθα το 2007 εκδηλώθηκε στα τέλη Ιουνίου, ενώ το 2021 μια καταστροφική φωτιά ξέσπασε στον Σχίνο Κορινθίας στα μέσα Μαΐου.
Επίσης, το 2024, μια μεγάλη πυρκαγιά στην Κορινθία σημειώθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου, επιβεβαιώνοντας ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην «καρδιά» της αντιπυρικής περιόδου.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τις καιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα οι μεγάλες πυρκαγιές να εμφανίζονται όλο και συχνότερα, τόσο νωρίτερα όσο και αργότερα μέσα στη χρονιά.
Σημειώνεται ότι, για την ανάλυση του Meteo εξετάστηκαν όλες οι πυρκαγιές που έκαψαν περισσότερα από 40.000 στρέμματα, συμπεριλαμβανομένης της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι η σωστή προετοιμασία, η πρόληψη και η άμεση αντίδραση παραμένουν τα βασικά όπλα απέναντι στον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών.
Φωτιά σε Αττικοβοιωτία: Πώς το «πολωμένο μελτέμι» συνέβαλε στο καταστροφικό φαινόμενο
Οι Ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες που επικράτησαν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων φωτιών σε Αττική και Βοιωτία, σύμφωνα με διευκρινίσεις που έδωσε ο Θοδωρής Κολυδάς την Τετάρτη.
Ο γνωστός μετεωρολόγος εξηγεί τι είναι το πολωμένο μελτέμι, πότε εμφανίστηκε και πώς συνέβαλε στη μεγάλη πυρκαγιά που κατέκαψε πάνω από 100.000 στρέμματα γης.
Αυτό το φαινόμενο καταγράφηκε και στις φωτιές που έπληξαν την Αττική και τη Βοιωτία, τις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου. Οι ριπές του ανέμου ξεπέρασαν τα 72 χιλιόμετρα την ώρα, καθιστώντας το επεισόδιο ένα από τα εντονότερα που έχει αντιμετωπίσει η χώρα τα τελευταία 50 χρόνια.
Ο Θοδωρής Κολυδάς σημειώνει ότι το «πολωμένο μελτέμι» δρα ως φυσικός μηχανισμός δροσιάς, συγκρατώντας τις ακραίες θερμοκρασίες. Ωστόσο, παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο εξάπλωσης πυρκαγιών και προκαλεί δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα.
Η επιστημονική ανάλυση του φαινομένου
Σύμφωνα με τον μετεωρολόγο, η ελληνική βιβλιογραφία, ήδη από την εργασία του Κωνσταντακόπουλου (1959), περιγράφει τέτοια επεισόδια ως «πολωμένο μελτέμι». Η ανάλυση των δεδομένων ERA5 επιβεβαιώνει ότι το φαινόμενο των τελευταίων ημερών του Ιουλίου 2026 ανήκει σε αυτή την κατηγορία.
Οι ριπές του ανέμου ξεπέρασαν τα 72 km/h, κατατάσσοντας το επεισόδιο ανάμεσα στα ισχυρότερα των τελευταίων σχεδόν πέντε δεκαετιών. Ακόμη σημαντικότερη ήταν η διάρκεια των ισχυρών βόρειων ανέμων, οι οποίοι διατηρήθηκαν για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, επηρεάζοντας ουσιαστικά το θερμοκρασιακό καθεστώς της ανατολικής Ελλάδας.
Το πολωμένο μελτέμι δεν είναι απλώς ένα μετεωρολογικό φαινόμενο. Αποτελεί φυσικό μηχανισμό δροσισμού, περιορίζοντας τις ακραίες θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα και τον κίνδυνο ταχείας εξάπλωσης πυρκαγιών. Η κατανόηση και η έγκαιρη αναγνώρισή του αποτελούν πολύτιμα εργαλεία για τη μετεωρολογική πρόγνωση, την πολιτική προστασία και τις θαλάσσιες δραστηριότητες.