Σε ισχύ τέθηκε ο νέος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία, με στόχο να επιταχυνθεί η πρόσβαση των αρμόδιων αρχών σε δεδομένα που είναι κρίσιμα για ποινικές έρευνες.
Οι νέοι κανόνες αναμένεται να διευκολύνουν τη διασυνοριακή δικαστική συνεργασία, καθώς περισσότερες από τις μισές ποινικές έρευνες στην ΕΕ περιλαμβάνουν πλέον αιτήματα πρόσβασης σε ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία, όπως μηνύματα κειμένου, ηλεκτρονικά μηνύματα και επικοινωνίες μέσω εφαρμογών.
Γιατί αλλάζει το ισχύον πλαίσιο
Η πρόσβαση σε ηλεκτρονικά δεδομένα συχνά παρουσιάζει σημαντικές νομικές και τεχνικές δυσκολίες.
Τα δεδομένα μπορεί να είναι αποθηκευμένα σε άγνωστη τοποθεσία, ενώ οι διακομιστές των παρόχων υπηρεσιών μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες. Παράλληλα, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα ενιαίες προθεσμίες για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι πάροχοι υποχρεούνται να διατηρούν δεδομένα ή να απαντούν σε αιτήματα των δικαστικών αρχών.
Η διαδικασία μπορεί έτσι να αποδειχθεί χρονοβόρα και να καθυστερήσει τις ποινικές έρευνες και την απονομή δικαιοσύνης.
Ευρωπαϊκή Εντολή Προσκόμισης
Με το νέο πλαίσιο εισάγονται δύο νέα εργαλεία δικαστικής συνεργασίας.
Το πρώτο είναι η Ευρωπαϊκή Εντολή Προσκόμισης, μέσω της οποίας οι δικαστικές αρχές ενός κράτους-μέλους μπορούν να ζητούν απευθείας από πάροχο υπηρεσιών σε άλλο κράτος-μέλος την παράδοση ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων.
Ο πάροχος θα πρέπει να ανταποκριθεί εντός 10 ημερών, ενώ σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης η προθεσμία περιορίζεται στις 8 ώρες.
Διατήρηση των δεδομένων για 60 ημέρες
Το δεύτερο εργαλείο είναι η Ευρωπαϊκή Εντολή Διατήρησης.
Μέσω αυτής, οι δικαστικές αρχές μπορούν να ζητούν από τους παρόχους να διατηρούν ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία για 60 ημέρες, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα δεν θα χαθούν ή διαγραφούν μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες για την πρόσβαση σε αυτά.
Ο ρόλος της Eurojust
Η Eurojust θα στηρίζει τις εθνικές αρχές στην αξιοποίηση των δύο νέων εργαλείων.
Μεταξύ άλλων, θα παρέχει νομικές συμβουλές, θα συντονίζει ταυτόχρονα αιτήματα δικαστικής συνεργασίας και θα συμβάλλει στην αποφυγή συγκρούσεων δικαιοδοσίας.
Παράλληλα, θα συνδράμει στην έκδοση, διαβίβαση και εκτέλεση των εντολών, καθώς και στη σύνταξη των σχετικών πιστοποιητικών.
Η Eurojust θα παρέχει επίσης συμβουλές για ζητήματα που αφορούν προνόμια και ασυλίες, την ελευθερία του Τύπου και την ελευθερία της έκφρασης.
Το έργο SIRIUS
Στο νέο πλαίσιο εντάσσεται και το έργο SIRIUS, το οποίο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2017 και υλοποιείται από κοινού από την Eurojust και την Europol, με χρηματοδότηση της Υπηρεσίας Μέσων Εξωτερικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σε συνεργασία με παρόχους υπηρεσιών, το SIRIUS παρέχει τεχνογνωσία και εργαλεία σε ερευνητές και εισαγγελείς, με στόχο να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία που βρίσκονται εκτός της χώρας όπου διεξάγεται η έρευνα.