Η Βαλεντίνη Γιαννοπούλου, χορεύτρια, ερμηνεύτρια, χορογράφος, αναπτύσσει με την ομάδα χοροθεάτρου της Khelanem πρωτότυπα έργα που εξερευνούν τη μυθολογία, την κίνηση, τη φωνή και τη θεατρική παρουσία. Ανάμεσα στα εργαλεία της χορογραφικής της μεθόδου η Βαλεντίνη Γιαννοπούλου εντάσσει και την εμπειρία της από τη συνεργασία της με τη βρετανική ομάδα βιωματικού θεάτρου (immersive theatre) Punchdrunk, συμμετέχοντας στις παραγωγές τους «Sleep No More Shanghai» και το «The Burnt City» στο Λονδίνο. «Ονειρεύομαι ένα θέατρο όπου ο χορός γίνεται γλώσσα που μας ενώνει, μας συγκινεί, μας υπενθυμίζει την κοινή ανθρώπινη εμπειρία», λέει η δημιουργός του έργου «MyCenae», επιχειρώντας μια σύγχρονη ανάγνωση των μύθων του Οίκου των Ατρειδών, που θα παρουσιάσει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
Η χορογραφία «MyCenae» είναι ένας συναισθηματικός χορός μάνας – κόρης που κατευθύνεται σε αντιπαράθεση ή σε συμφιλίωση;
Το «MyCenae» μιλά για την αντιπαράθεση ανάμεσα στη μητέρα και την κόρη. Η καθεμία προσπαθεί να υπερασπιστεί τη δική της εκδοχή για τη δικαιοσύνη. Με ενδιέφερε αυτή η σχέση γιατί μέσα της συνυπάρχουν η αγάπη, ο θυμός, η σύγκρουση και η ανάγκη να ακουστεί ο πόνος του άλλου. Στο έργο υπάρχουν τρεις διαφορετικές σχέσεις μητέρας και κόρης: η Κλυταιμνήστρα με την Ηλέκτρα, την Ιφιγένεια και τη Χρυσόθεμη. Η σύγκρουση ανάμεσα στην Κλυταιμνήστρα και την Ηλέκτρα οδηγεί στην εκδίκηση, όμως η εκδίκηση δεν φέρνει απαραίτητα λύτρωση, αφήνει πίσω της ένα νέο τραύμα. Ως κόρη, θεωρώ σημαντικό να βρεθεί κάποιος απέναντι στους φόβους του, ώστε να μπορέσει να ορίσει τη δική του φωνή.
Αποτυπώνουν τα σώματα των ανθρώπων ό,τι έχουν ζήσει και αισθανθεί;
Το σώμα αποτυπώνει με τον δικό του τρόπο τις εμπειρίες που έχει ζήσει, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι πάντα ορατό στους περισσότερους ανθρώπους. Η σκηνική μου γλώσσα εξερευνά αυτά τα αποτυπώματα μέσα από ασκήσεις, αυτοσχεδιασμούς, επανάληψη και, κάποιες φορές, μέσα από εμπόδια. Παρατηρώ το σώμα σαν ένα βιβλίο που αφηγείται την ιστορία του, έναν φορέα μνήμης, συναισθήματος και αλήθειας.
Τι αφήνει μεγαλύτερο ίχνος; Η στέρηση ή η επιθυμία;
Η στέρηση, η έλλειψη, είναι συχνά αυτό που γεννά την επιθυμία. Η δημιουργική μου έρευνα ξεκίνησε από την έννοια της έλλειψης. Η απουσία αφήνει το αποτύπωμά της στις γυναίκες των Μυκηνών και με οδήγησε να εστιάσω στη βαθιά τους επιθυμία. Οπως συμβαίνει με κάθε άνθρωπο που δίνει τον δικό του αγώνα, έτσι κι εκείνες προχωρούν χωρίς να σκέφτονται πάντα το κόστος που μπορεί να έχει αυτό για το σώμα ή τη ζωή τους. Η Κλυταιμνήστρα και η Ηλέκτρα είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα: εκδικούνται για να εκπληρώσουν την επιθυμία τους, πληρώνοντας το τίμημα των επιλογών τους.
Τι σημαίνει «Khelanem»;
Η ονομασία Khelanem προέρχεται από την ανέμη του αργαλειού και τον άνεμο. Το Khelan έρχεται από τα γαλλικά Ciel Élan («ορμητικός ουρανός»). Οι δύο λέξεις μαζί παραπέμπουν στην έννοια της δημιουργίας. Τυχαία ανακάλυψα ότι όλο μαζί, σε μια ινδική γλώσσα, σημαίνει «παίζω»! Μια άλλη εκδοχή είναι το παιχνίδι των ήχων στα «ελληνογαλλικά»: Quel anem? Ποιος άνεμος, ποια ανέμη;
Γύρω από ποια ιδέα αναπτύσσετε τη γλώσσα του χοροθεάτρου στην ομάδα σας;
Η γλώσσα του χοροθεάτρου μας αναπτύσσεται γύρω από αυτό που κινεί τον άνθρωπο και την προσωπική του εμπειρία. Στις πρόβες αναζητώ πώς μια εσωτερική κατάσταση μπορεί να μεταφραστεί σε κίνηση και πώς η ένταση δημιουργεί μια σκηνική σχέση. Μέσα από τον μύθο των Ατρειδών εξερεύνησα την απουσία, τη δικαιοσύνη και τη φωνή του κάθε χαρακτήρα, αναζητώντας έναν τρόπο να συναντηθεί το συναίσθημα του ερμηνευτή με την ιστορία του θεατή. Μέσα από το χοροθέατρο προσπαθώ να δημιουργήσω έναν κόσμο που κάνει τον θεατή να αναρωτηθεί, να ταξιδέψει και να αναζητήσει τη δική του αλήθεια.
Ο σύγχρονος χορός έχει στραφεί σε μία πρακτική επιδόσεων και εντυπωσιασμού και έχει αφήσει στην άκρη το ψάξιμο στο εσωτερικό του εαυτού;
Υπάρχουν τάσεις στον σύγχρονο χορό που έχουν στραφεί προς την επίδοση και τον εντυπωσιασμό. Πιστεύω όμως ότι είναι σημαντικό να στραφούμε στον εσωτερικό μας εαυτό, όχι για να μείνουμε εκεί, αλλά για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε αυτή την εμπειρία προς τα έξω. Για μένα, ο χορός γίνεται ουσιαστικός όταν το σώμα μπορεί να εκφράσει κάτι αληθινό και να δημιουργήσει μια πραγματική συνάντηση με τον θεατή.
Το είδος του εμβυθιστικού θεάτρου με το οποίο έχετε ασχοληθεί πώς επηρέασε τη χορευτική σας πρακτική;
Η εμπειρία μου στους Punchdrunk άλλαξε τον τρόπο που βλέπω την κίνηση και τη σχέση της με τον θεατή. Στο εμβυθιστικό θέατρο δεν υπάρχει η κλασική απόσταση ανάμεσα στους ηθοποιούς και το κοινό. Οι θεατές βρίσκονται μέσα στον χώρο της παράστασης και πολλές φορές ερχόμαστε σε άμεση επαφή μαζί τους. Αυτό με έμαθε πώς να οδηγώ έναν άνθρωπο μέσα σε έναν κόσμο που δημιουργώ, όχι μόνο μέσα από την ιστορία, αλλά κυρίως μέσα από το σώμα, την κίνηση και την ατμόσφαιρα. Οι μάσκες που φορούσε το κοινό άλλαζαν εντελώς αυτή τη σχέση. Δημιουργούσαν μια αίσθηση κινηματογραφική, όπου ακόμη και η πιο μικρή κίνηση, μια ανάσα ή ένα βλέμμα μπορούσαν να πουν πολλά. Ταυτόχρονα, επειδή η δράση δεν γινόταν μόνο σε ένα σημείο αλλά παντού γύρω μας, έμαθα να σκέφτομαι την κίνηση σε όλο τον χώρο και από κάθε πλευρά. Το ότι παίζαμε την παράσταση κάθε μέρα, για τρεις ώρες, σε επαναλαμβανόμενους κύκλους, για δύο χρόνια στη Σαγκάη και έναν χρόνο στο Λονδίνο, ήταν μια πολύ απαιτητική εμπειρία. Κάθε μέρα έπρεπε να ανακαλύπτω κάτι καινούργιο μέσα στην ίδια χορογραφία, γιατί μόνο έτσι μπορούσε να παραμένει ζωντανή και αληθινή. Αυτή η εμπειρία επηρέασε βαθιά τον τρόπο που δουλεύω σήμερα. Από τότε με ενδιαφέρει μια κίνηση που είναι αληθινή, που δεν γίνεται απλώς για να είναι όμορφη, αλλά γιατί έχει έναν λόγο να υπάρχει.
Σπουδές στην Ευρώπη, συμμετοχή σε παραγωγές που παρουσιάστηκαν στην Ασία, χορογραφία βασισμένη σε αρχαίο τραγικό μύθο. Τι κρατάτε από αυτές τις εμπειρίες;
Κρατάω την προσπάθεια που χρειάστηκε κάθε έργο, τις ατελείωτες ώρες προπόνησης και πρόβας, τη γνωριμία με ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών και τις μεγάλες προσωπικότητες του χώρου από τις οποίες διδάχθηκα πολλά. Πάνω απ’ όλα, κρατάω την αναζήτηση της δικής μου αλήθειας και τη δυνατότητα να τη μοιράζομαι με τον θεατή. Γιατί τελικά αυτό που με ενδιαφέρει μέσα από την τέχνη είναι η στιγμή της συνάντησης, όταν μια προσωπική εμπειρία μπορεί να αγγίξει κάτι κοινό σε έναν άλλον άνθρωπο.