Ενας πολιτικός φόβος πλανιέται σήμερα πάνω από το Μέγαρο Μαξίμου και το κυβερνητικό στενό επιτελείο που ασχολείται με τον εκλογικό σχεδιασμό. Και αυτός δεν είναι άλλος από το λεγόμενο «σύνδρομο των ευρωεκλογών». Με πιο απλά λόγια ο φόβος είναι ότι στην πρώτη κάλπη – όποτε κι αν αυτή προσδιοριστεί με απόφαση του Πρωθυπουργού – ένα μεγάλο μέρος του κοινού θα διαμορφώσει εκλογική συμπεριφορά έκφρασης και καταγραφής της δυσαρέσκειάς του. Και μάλιστα επιμερισμένης σε διάφορους πολιτικούς σχηματισμούς με αποτέλεσμα η Νέα Δημοκρατία να σημειώσει χαμηλές πτήσεις.
Είναι ενδεικτικό ότι η τελευταία για παράδειγμα μέτρηση της Opinion Poll που δημοσιοποιήθηκε την 4η Μαΐου καταγράφει ότι το 50,7% ερωτώμενων θα ψηφίσει με όρους πολιτικής σταθερότητας. Την ίδια στιγμή όμως καταγράφει και ένα όχι αμελητέο 34,9% που θα πάει στην κάλπη με γνώμονα τη διαμαρτυρία. Μερίδα πολιτικών επιστημόνων και αναλυτών σημειώνουν ότι αυτό το σενάριο ενισχύεται από το γεγονός ότι το εκλογικό κοινό δεν έχει εκφραστεί ακόμα από τον Ιούνιο του 2024 που είχαμε τις ευρωεκλογές. Και όταν ένας κόσμος για καιρό δεν εκφράζεται – την ίδια ώρα που συσσωρεύονται μια σειρά ζητημάτων που έχουν να κάνουν με τη φθορά από πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής – αποτελεί από μόνο του ένα κρίσιμο μείγμα για το πού θα μπορεί δυνητικά να πάει η πρώτη κάλπη. Την ίδια ώρα το γεγονός ότι ήδη διαμορφώνεται ένα κλίμα ότι οι κάλπες θα είναι καταγραφής και μετά σε δεύτερο ή σε τρίτο βαθμό και κυβερνησιμότητας επίσης ενισχύει εκείνα το εκλογικό κοινό και ακροατήριο το οποίο απλώς θα επιχειρήσει να στείλει σαφές μήνυμα θυμού στη σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία.
Οι αναποφάσιστοι
Η έννοια της χαλαρής ψήφου βέβαια συνδέεται παραδοσιακά με τις ευρωκάλπες. Το παράδειγμα όμως των εθνικών εκλογών του Μάη του 2012 αποτελεί ένα προγενέστερο πολιτικό γεγονός που επιφυλάσσει εκπλήξεις για τον πρώτο και τον δεύτερο. Τότε βέβαια ορμητικά εισερχόταν στο πολιτικό τοπίο ο Αλέξης Τσίπρας και υπήρχε υποδοχέας αποδοκιμασίας στον δικομματισμό των ΝΔ – ΠΑΣΟΚ. Σήμερα κάτι αντίστοιχο θα επιμεριστεί στο ΠΑΣΟΚ αλλά και στα νέα τρία εγχειρήματα που είναι υπό διαμόρφωση (Αλέξης Τσίπρας, Μαρία Καρυστιανού, Αντώνης Σαμαράς).
Το φάντασμα των ευρωεκλογών επιτείνει και ο αριθμός των αναποφάσιστων αλλά και ενός νέου δημογραφικά εκλογικού σώματος. Σε αντίδοτο ενός ενδεχομένου χαλαρής ψήφου ο Πρωθυπουργός επιλέγει το δίλημμα της σταθερότητας αλλά και της ενότητας του χώρου του. «Παραμένουμε η μόνη δύναμη σιγουριάς, ασφάλειας και προοπτικής που θέλει να κρατήσει την πατρίδα σε τροχιά προόδου και σε μια τρίτη τετραετία, κυρίως γιατί η ΝΔ έχει πολλά να κάνει για την Ελλάδα του 2030», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ΚΟ της Νέας Δημοκρατίας της Πέμπτης. Η έμφαση που επίσης έδωσε εδώ στην ίδια την ιδιότητα του βουλευτή έχει τη σημασία της. Μια χαλαρή ψήφος σε μια πρώτη κάλπη θα μπορούσε να ανακοπεί από τον αγώνα για σειρά κατάταξης των βουλευτών ανά εκλογική περιφέρεια. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν αυτό που θα συγκρατούσε και την αποχή των γαλάζιων ψηφοφόρων ή τη διαρροή στα δεξιά της ΝΔ.
Αν οι εκλογές του 2019 ήταν για τον Μητσοτάκη αναμέτρηση στρατηγικής απαλλαγής της χώρας και ευφυούς προσεταιρισμού του αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύματος, οι εκλογές που θα έλθουν θα είναι βαθιά παραταξιακές και με ματιά στο κοινό του κόμματος. Το σενάριο των «ευρωεκλογών» στις επικείμενες κάλπες θα μπορούσε να ανασυνθέσει το πολιτικό σκηνικό. Ακόμη και να μεταβάλει το αφήγημα των πολιτικών δυνάμεων από την πρώτη στη 2η κάλπη.
Το ενδεχόμενο μιας κάλπης
Από τη μεριά των δυνάμεων της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης, σκανάρεται και το ενδεχόμενο μιας κάλπης που θα προσομοιάζει στις δημοτικές εκλογές της Αθήνας. Εκεί δεν απαιτήθηκε εξάλλου μια μάχη ηγεμονίας αλλά ένα επίδικο αποδοκιμασίας της προηγούμενης αρχής. Το σενάριο της χαλαρής ψήφου θα δυσκολέψει – σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές – την αιχμή που θα θέσει το πρώτο κόμμα στις επόμενες κάλπες. Για άλλους πάλι, θα ενισχύσει την επισφάλεια για τη διακυβέρνηση της χώρας και άρα θα συσπειρώσει γύρω από τον πρώτο.
Αυτά απαιτούν η ΝΔ να πάει με ενότητα και χωρίς φυγόκεντρες δυνάμεις στην πρώτη κάλπη, κάτι που επίσης θα δυσκόλευε το σενάριο ενός κόμματος του Αντώνη Σαμαρά. Οπως και να ‘χει για να ξορκίσει το Μαξίμου μια παράσταση «ευρωεκλογών» θα επιλέξει στρατηγική συσπείρωσης και πολεμικής στους αντιπάλους, ίσως και θέτοντάς τους στο ίδιο κάδρο. Οι μαύρες τρύπες σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και ειδικές ομάδες εκλογικού κοινού (αγρότες κ.λπ.) είναι ήδη στο ραντάρ των κυβερνώντων.