Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό ως προϋπόθεση για να ανοίξει εκ νέου η συζήτηση περί αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας είναι η διπλωματική φόρμουλα που αναδείχθηκε στο παρασκήνιο της Συνόδου για το Κλίμα στην Αττάλεια (COP31).
Η Λευκωσία θεωρεί ότι η διασύνδεση των δύο διαδικασιών μπορεί να δημιουργήσει ένα πρακτικό κίνητρο για την Άγκυρα, χωρίς να προσφέρει εκ των προτέρων ανταλλάγματα στην Τουρκία.
Σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες, το ζήτημα συζητήθηκε εκτενώς μεταξύ του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι είχαν μάλιστα δύο επαφές στο περιθώριο της COP31.
Ενδιάμεσα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενημέρωσε και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία και την προγραμματισμένη μετάβαση του Ραφαέλε Φίτο στην Τουρκία.
Η συνάντηση με Φιντάν
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ειδικός εκπρόσωπός της για το Κυπριακό θα συναντηθεί στις 20 Νοεμβρίου στην Άγκυρα με τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Εκεί αναμένεται να διαβιβάσει το μήνυμα ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να αρχίσει συζητήσεις για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, εάν επαναρχίσουν οι ουσιαστικές συνομιλίες για το Κυπριακό. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, στην προετοιμασία της επίσκεψης συνέβαλε η ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι.
Η διαφορά, όπως είπε στα «ΝΕΑ» επίσημη πηγή στη Λευκωσία, έχει ιδιαίτερη σημασία: δεν προσφέρεται στην Τουρκία άμεση αναβάθμιση της συμφωνίας ούτε αυτόματη έγκριση από τα ευρωπαϊκά όργανα.
Προσφέρεται η έναρξη μιας διαπραγματευτικής διαδικασίας, η οποία απαιτεί χρόνο και πολιτικές αποφάσεις. Αυτό ακριβώς το χρονικό περιθώριο, εκτιμά η Λευκωσία, επιτρέπει να εξελίσσονται παράλληλα οι δύο διαδρομές, με την πρόοδο στο Κυπριακό να καθορίζει και τα επόμενα βήματα στα ευρωτουρκικά.
Η κυπριακή συναίνεση επομένως, συνέχισε η ίδια πηγή, δεν είναι λευκή επιταγή, αλλά μέρος μιας σταδιακής, υπό όρους προσέγγισης. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας, άλλωστε, παραμένουν παγωμένες από το 2018 και δεν αποτελούν το αντικείμενο της συγκεκριμένης προσφοράς.
Ο στόχος του Γκουτέρες
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, από την πλευρά του, επιδιώκει επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων πριν λήξει η θητεία του, στο τέλος του έτους. Μετά τη συνάντηση της Δευτέρας, υπό τη Μαρία Ανχελα Ολγκίν, κατά την οποία συμφωνήθηκαν δύο νέα σημεία διέλευσης, αναμένεται να επιδιώξει νέα τριμερή συνάντηση, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι κινήσεις οικοδόμησης εμπιστοσύνης μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Το διπλωματικό παρασκήνιο της Αττάλειας εξελίχθηκε παρά τις προκλήσεις στο πρωτόκολλο: ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απουσίασε από την υποδοχή του Κύπριου προέδρου, ενώ άμεση ευρωπαϊκή παρέμβαση απέτρεψε, σύμφωνα με πληροφορίες, τη χρήση της ονομασίας «Νότια Κύπρος» στη σήμανση της κυπριακής αντιπροσωπείας. Παράλληλα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης συνομίλησε κοινωνικά με τον Τουφάν Ερχιουρμάν. Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, δεν είναι τα επικοινωνιακά, θετικά και αρνητικά, της Συνόδου αλλά οι συνομιλίες της Άγκυρας.