Το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έθεσε σε δημόσια διαβούλευση νομοσχέδιο, το οποίο παρέχει στην Πολιτεία ένα επιπλέον σημαντικό μέσο για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, με έμφαση στην παράνομη απασχόληση αλλοδαπών. Το σχέδιο νόμου φέρει τον τίτλο: «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 και λοιπές διατάξεις».
Βασικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία του Μητρώου Απασχόλησης, το οποίο θα διασυνδέεται με τα μητρώα του υπουργείου Μετανάστευσης, όπου καταγράφονται όσοι υπήκοοι τρίτων χωρών διαμένουν νόμιμα στη χώρα και διαθέτουν άδεια εργασίας.
Όπως ανέφερε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, απαντώντας σε ερωτήματα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, «με το νομοσχέδιο, το οποίο βρίσκεται αυτήν τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση και οδεύει προς τη Βουλή των Ελλήνων για συζήτηση και ψήφιση, κάνουμε δύο πράγματα.
Το πρώτο που κάνουμε είναι να βάζουμε κανόνες και όρια χρήσης σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, ειδικά σε ό,τι αφορά την παραγωγικότητα της αγοράς εργασίας, πλην όμως είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχουν κανόνες και να υπάρχουν και φίλτρα προστασίας για τους εργαζομένους και για την αγορά εργασίας. Το πρώτο, λοιπόν, που κάνει αυτό το νομοσχέδιο είναι ότι βάζει πολλή περισσότερη διαφάνεια στο πώς λειτουργούν αυτά τα “ μαύρα κουτιά”. Πώς λαμβάνουν τις αποφάσεις για το τι αρμοδιότητες έχει ένας εργαζόμενος, πώς προάγεται ένας εργαζόμενος, πώς αμείβεται ένας εργαζόμενος και πώς λήγει και η συνεργασία.
Το δεύτερο το οποίο κάνει το νομοσχέδιο αυτό είναι να βάλει μία τάξη, συνολικά, σε ό,τι αφορά όλη αυτήν την αγορά. Την αγορά, ακριβώς, που αφορά στις πλατφόρμες και στους εργαζόμενους στις πλατφόρμες. Μία τάξη και σε ό,τι αφορά την προστασία των εργαζομένων αλλά και σε ό,τι αφορά την προστασία των αποδεκτών των υπηρεσιών αυτών. Να ξέρουμε δηλαδή ποιος ακριβώς εργάζεται, ποιος μπαίνει στο σπίτι μας».
Απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με φαινόμενα αδιαφάνειας που παρατηρούνται στην αγορά εργασίας, όπως κάποιος να μπορεί να εκτελεί παραδόσεις χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό τρίτου, χωρίς να εμφανίζεται ως εργαζόμενος, η κα Κεραμέως διαπιστώνει ότι όντως τέτοια φαινόμενα παρατηρούνται, αλλά πλέον θα αντιμετωπίζονται με το νέο νομοθετικό πλαίσιο.
Όπως σημειώνει: «Έχετε δίκιο. Αυτή τη στιγμή το σύστημα βλέπει μόνο τους μισθωτούς, όσους έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης, και δεν βλέπει όλους τους λεγόμενους αυτοαπασχολούμενους. Αυτό αλλάζει με το νομοσχέδιο. Πώς; Θεσπίζουμε ένα νέο υπομητρώο στην ΕΡΓΑΝΗ, στο οποίο θα είναι υποχρεωτική η καταγραφή όλων όσοι παρέχουν εργασία στις πλατφόρμες. Είτε έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης είτε είναι αυτοαπασχολούμενοι. Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια στον χώρο αυτόν της αγοράς εργασίας, τη μεγαλύτερη προστασία των εργαζομένων και τη μεγαλύτερη προστασία και των αποδεκτών των υπηρεσιών».
Όπως σημειώνει η κα Κεραμέως αναφορικά με τους ελέγχους για την αδήλωτη απασχόληση, «έλεγχοι υπάρχουν πάντοτε και η αρμόδια Αρχή, η Ανεξάρτητη Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας, μαζί και με άλλες Αρχές που είναι επιφορτισμένες με το καθήκον αυτό, έχουν τα τελευταία χρόνια αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ελέγχων και εφαρμόζουν ολοένα και περισσότερες κυρώσεις. Άρα, η αγορά εργασίας αλλάζει όχι μόνο μέσα από τα θεσμικά εργαλεία και μέσα από τη νομοθέτηση, αλλά πολύ μεγάλη σημασία έχει και η εφαρμογή και οι έλεγχοι οι οποίοι γίνονται από τα αρμόδια όργανα».
Αναφορικά με την καινοτομία που εισάγει το νομοσχέδιο και η οποία αφορά το μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, η κα Κεραμέως εξηγεί: «Πράγματι, αλλάζει το τεκμήριο. Δηλαδή, τι θα πει αυτό; Ότι δημιουργείται ένα τεκμήριο, το οποίο είναι μαχητό, δηλαδή μπορεί να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι οι εργαζόμενοι είναι καταρχήν μισθωτοί και όχι αυτοαπασχολούμενοι. Υπάρχει, όμως, απόλυτη ελευθερία. Μία επιχείρηση, σε συνεργασία με αυτόν που θα παρέχει τις υπηρεσίες, μπορεί να αποφασίσει ποιον από τους δύο δρόμους θα επιλέξει. Τον δρόμο της μισθωτής απασχόλησης ή τον δρόμο του αυτοαπασχολούμενου. Εάν, όμως, κάποιος προβλέπεται ως αυτοαπασχολούμενος, ο ίδιος όμως θεωρεί ότι στην πράξη είναι μισθωτός, μπορεί να πάει στο δικαστήριο και τότε η πλατφόρμα είναι εκείνη, η επιχείρηση, που θα πρέπει να αποδείξει ότι είναι αυτοαπασχολούμενος και όχι μισθωτός. Εξ ου και το τεκμήριο υπέρ της μισθωτής απασχόλησης».
Κατά πόσον, όμως, τούτο είναι εφικτό ή και ευχερές για πάρα πολλούς αλλοδαπούς οι οποίοι απασχολούνται σε αυτές τις πλατφόρμες, ερωτάται η κα Κεραμέως.
Όπως σημειώνει: «Είναι μία πολύ σημαντική διάσταση ευρύτερα για τη λειτουργία αυτής της αγοράς. Επειδή λέτε για αλλοδαπούς, όμως, μου δίνετε την ευκαιρία να σας πω και το εξής: Δουλεύουμε μία διαλειτουργικότητα με το υπουργείο Μετανάστευσης, ούτως ώστε όλοι εκείνοι που θα εμφανίζονται στο Μητρώο αυτό που σας ανέφερα προηγουμένως, το οποίο θα καταγράφει όλους όσοι παρέχουν εργασία, εάν τυχόν δεν είναι νόμιμα στη χώρα, το σύστημα θα σου το δείχνει αυτό. Μία σημαντική διαλειτουργικότητα για την προστασία όλων. Μία μεγάλη καινοτομία, ένα μεγάλο βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια σε αυτόν τον χώρο εργασίας».
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκος Μηλαπίδης, αναφέρεται στον καίριο ρόλο που αναμένεται να διαδραματίσει το νέο Μητρώο Απασχόλησης στην πάταξη του φαινομένου της αδήλωτης εργασίας, καθώς και στην αντιμετώπιση της παράνομης απασχόλησης από αλλοδαπούς.
Όπως επισημαίνει ο κ. Μηλαπίδης, «με τη νέα νομοθεσία, η οποία εισάγεται στη Βουλή πολύ σύντομα για ψήφιση, δημιουργείται νέο Μητρώο Απασχόλησης ειδικά για τις πλατφόρμες, το οποίο θα έχει και την κατηγορία των μισθωτών και την κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων. Το Μητρώο αυτό θα τηρείται στο υπουργείο Εργασίας, αλλά θα είναι προσβάσιμο και από την Επιθεώρηση Εργασίας και από την Ανεξάρτητη Αρχή για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, σε ό,τι αφορά την αλγοριθμική διαφάνεια. Άρα, με ένα Μητρώο επιπλέον θα καταγράφεται όλη η εργασία στις πλατφόρμες -και μισθωτή και αυτοαπασχόληση- η Επιθεώρηση θα μπορεί να ελέγχει πολύ καλύτερα ποιος είναι επιλέξιμος να δουλέψει, καθώς έχει υποχρέωση και η πλατφόρμα αλλά και ο διαμεσολαβητής, υπεργολάβος, να δηλώσει ποιος εργάζεται στις τάξεις του και προσφέρει υπηρεσίες. Η Ανεξάρτητη Αρχή για θέματα αλγοριθμικής διαφάνειας πάλι θα μπορεί να έχει πρόσβαση στο Μητρώο. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά θα οριοθετηθεί και θα μπορέσουμε να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την αδήλωτη ή την υποδηλωμένη εργασία. Να προσθέσω σε αυτό ότι, πέρα από αυτό που περιέγραψα ως Μητρώο, θα υπάρξει διαλειτουργικότητα με τα μητρώα του υπουργείου Μετανάστευσης, όπου καταγράφονται η νόμιμη απασχόληση και όσοι μετανάστες διαμένουν νόμιμα στη χώρα και έχουν άδεια εργασίας, ούτως ώστε, επειδή είναι αλήθεια ότι μία μεγάλη μερίδα ανθρώπων που σήμερα εργάζονται στις πλατφόρμες ή συνδέονται με τις πλατφόρμες είναι μετανάστες, να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι διαμένουν νόμιμα στη χώρα και έχουν άδεια εργασίας και, άρα, μπορούν να τους επιλέξουν ως συνεργάτες τους».
Πάνω από 45 εκατομμύρια φαίνεται αυτή τη στιγμή να απασχολούνται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα δούμε πώς ο κλάδος αναπτύσσεται και στη χώρα μας, καθώς όλο και περισσότερες υπηρεσίες κάνουν χρήση αλγορίθμων και εντάσσονται στις ψηφιακές πλατφόρμες.