Την ύπαρξη ενός κοινού σχεδίου της Ουκρανίας και των διεθνών εταίρων της, με στόχο να αναγκαστεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν να τερματίσει τον πόλεμο, ανακοίνωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Χωρίς να αποκαλύψει τις επιμέρους προβλέψεις του σχεδίου, ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Κίεβο και οι σύμμαχοί του έχουν καταλήξει στις ενέργειες που απαιτούνται για την αύξηση της πίεσης προς τη Μόσχα.
«Ο Πούτιν δεν θέλει να σταματήσει αυτόν τον πόλεμο, αλλά θα αναγκαστεί να τον σταματήσει. Έχουμε σχέδιο και γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε», δήλωσε ο Ζελένσκι, μιλώντας σε εκδήλωση για τη νεολαία της Ουκρανίας. Όπως τόνισε, πρόκειται για μια συντονισμένη στρατηγική που έχει διαμορφωθεί σε συνεργασία με τις χώρες οι οποίες υποστηρίζουν το Κίεβο.
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ειρηνευτικές προσπάθειες παραμένουν χωρίς αποφασιστική πρόοδο. Η Ρωσία εξακολουθεί να συνδέει τον τερματισμό των επιχειρήσεων με όρους που η ουκρανική πλευρά απορρίπτει, ενώ το Κρεμλίνο δηλώνει ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει τους στόχους του και με στρατιωτικά μέσα.
Παράλληλα, η Ουκρανία έχει ήδη καταθέσει στους Αμερικανούς διαπραγματευτές προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της αεράμυνάς της και στην άσκηση μεγαλύτερης πίεσης προς τη Ρωσία.
Η μάχη με τον χρόνο
Βασική επιδίωξη της ουκρανικής ηγεσίας είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τον τερματισμό του πολέμου πριν από την έλευση του χειμώνα. Πρόκειται, ωστόσο, περισσότερο για πολιτικό και στρατηγικό στόχο παρά για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα που έχει γίνει αποδεκτό από τη Μόσχα. Ο επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι έχει χαρακτηρίσει μια συμφωνία έως τον χειμώνα «ρεαλιστικό» ενδεχόμενο, αναγνωρίζοντας συγχρόνως τις σοβαρές δυσκολίες των διαπραγματεύσεων.
Για το Κίεβο, ο διαθέσιμος χρόνος συνδέεται άμεσα με την κατάσταση στο πεδίο. Ο Ζελένσκι επανέλαβε ότι η σταθερότητα της πρώτης γραμμής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε διαπραγμάτευση. Εάν οι ουκρανικές δυνάμεις διατηρήσουν τις θέσεις τους, υποστήριξε, η πολιτική ηγεσία θα μπορέσει να συζητήσει από ισχυρότερη θέση. Αντίθετα, μια σοβαρή στρατιωτική υποχώρηση θα μπορούσε να οδηγήσει το Κίεβο σε ανεπιθύμητες παραχωρήσεις.
Μια δήλωση που αποτυπώνει το βασικό δίλημμα της ουκρανικής στρατηγικής: η προοπτική της διαπραγμάτευσης δεν αναιρεί την ανάγκη συνέχισης των πολεμικών επιχειρήσεων. Για την κυβέρνηση Ζελένσκι, η στρατιωτική αντοχή αποτελεί τον μηχανισμό μέσω του οποίου μπορεί να αποκτηθεί διπλωματική ισχύς.
Αεράμυνα και επιθέσεις στη Ρωσία
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο του Κιέβου καταλαμβάνει η ενίσχυση της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας. Ο Ζελένσκι ζητά περισσότερα συστήματα και αναχαιτιστικούς πυραύλους από τους συμμάχους, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον πόλεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποδομών συνεχίζονται.
Μετά από ρωσικό πλήγμα στο λιμάνι Ισμαήλ στον Δούναβη, ο Ουκρανός πρόεδρος απηύθυνε νέα έκκληση προς τις ΗΠΑ για την αποστολή πυραύλων Patriot. Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη και ένα μικρό μέρος των αμερικανικών αποθεμάτων θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την προστασία των ουκρανικών πόλεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία δεν προτίθεται να περιοριστεί στην άμυνα. Ο Ζελένσκι υποστηρίζει ότι οι συνέπειες του πολέμου πρέπει να γίνουν αισθητές και στο εσωτερικό της Ρωσίας, ώστε να αυξηθεί η πίεση προς τη ρωσική ηγεσία. «Πρέπει να μεταφέρουμε τον πόλεμο πίσω στο έδαφος της Ρωσίας», ανέφερε, προαναγγέλλοντας τη συνέχιση των επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς.
Οι ουκρανικές δυνάμεις στοχεύουν κυρίως διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ναυτικές μονάδες και δίκτυα εφοδιασμού που θεωρούνται κρίσιμα για τη ρωσική πολεμική μηχανή. Η Μόσχα καταγγέλλει τα πλήγματα, ιδιαίτερα όταν προκαλούνται απώλειες μεταξύ αμάχων, ενώ το Κίεβο υποστηρίζει ότι επιδιώκει να περιορίσει την ικανότητα της Ρωσίας να συνεχίζει την εισβολή.
Ένα σχέδιο χωρίς λεπτομέρειες
Παρά τη βαρύτητα των δηλώσεων Ζελένσκι, το περιεχόμενο του κοινού σχεδίου δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια. Δεν είναι γνωστό εάν περιλαμβάνει νέα πακέτα κυρώσεων, πρόσθετες παραδόσεις όπλων, εγγυήσεις ασφαλείας, αξιοποίηση δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ή συγκεκριμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες.
Η φράση «θα αναγκάσουμε τον Πούτιν» περιγράφει επομένως περισσότερο τη στρατηγική πρόθεση του Κιέβου παρά ένα εξασφαλισμένο αποτέλεσμα. Η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από τη συνοχή των δυτικών συμμάχων, την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο μέτωπο και την προθυμία των μεγάλων δυνάμεων να αυξήσουν το κόστος που υφίσταται η Ρωσία.
Το ουκρανικό μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: το Κίεβο δεν θεωρεί ότι η Μόσχα θα επιλέξει από μόνη της την ειρήνη. Πιστεύει ότι μόνο ο συνδυασμός στρατιωτικής αντίστασης, πληγμάτων σε στρατηγικούς στόχους, ισχυρότερης αεράμυνας, οικονομικών κυρώσεων και συντονισμένης διεθνούς διπλωματίας μπορεί να μεταβάλει τους υπολογισμούς του Κρεμλίνου.