Για τους τρόπους «μέτρησης» της δημοκρατίας, που υποχωρεί διεθνώς και το κανονιστικό πλαίσιο της τεχνητής νοημοσύνης, που πρέπει να συνάδει με τα ανθρώπινα δικαιώματα, μίλησε στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», ο Ανσελμο Λι, πρώτος πρέσβης της Νότιας Κορέας για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Εχει διατελέσει πρόεδρος της Pax Romana στη Γενεύη, εκτελεστικός διευθυντής του Forum-Asia και του Ιδρύματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Κορέας, καθώς και γενικός διευθυντής Πολιτικής και Εκπαίδευσης στα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Κορέας (NHRCK) και σύμβουλος στον οργανισμό διεθνούς βοήθειας της Κορέας (KOICA).
Ο Ανσελμο Λι, συνιδρυτής επίσης των δικτύων της κοινωνίας των πολιτών Asia Development Alliance (ADA) και Asia Democracy Network (ADN), μετέχει στο Athens Democracy Forum, με θεματική «Building Order Out of Chaos», που διεξάγεται αυτές τις ημέρες (29 Σεπτεμβρίου-1 Οκτωβρίου), σε συνεργασία με τους «Νew York Times», στο Ωδείο Αθηνών, την Ακαδημία Αθηνών και τη Στοά του Αττάλου.
Κύριε πρέσβη, έχετε συμμετάσχει ενεργά στην ατζέντα του ΟΗΕ για το 2030, και ιδιαίτερα στον στόχο βιώσιμης ανάπτυξης 16 – «Ειρήνη, Δικαιοσύνη και Ισχυροί Θεσμοί». Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης 16 υπονομεύεται από κράτη που δίνουν προτεραιότητα στα διπλωματικά συμφέροντά τους, έναντι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πώς αντιμετωπίζετε αυτήν την απόκλιση ως πρέσβης της Νότιας Κορέας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ειρήνη και τη δημοκρατία;
Δεν θεωρώ τη διπλωματία και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως αμοιβαία αποκλειόμενα στοιχεία. Η βιώσιμη διπλωματία πρέπει να βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ η ουσιαστική πρόοδος στα ανθρώπινα δικαιώματα συχνά απαιτεί υπομονετική, συνετή και επίμονη διπλωματική εμπλοκή. Από τη θέση του πρέσβη προωθώ μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που βασίζεται στη σχέση μεταξύ ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ειρήνης και δημοκρατίας. Κατανοώ αυτά τα τρία στοιχεία όχι απλώς ως πρόσθεση, αλλά ως πολλαπλασιασμό. Αν το ένα μειωθεί στο μηδέν, η βιωσιμότητα των άλλων δύο αποδυναμώνεται επίσης σοβαρά.
Στην πράξη αυτό τι σημαίνει;
Να ακούμε τα θύματα και την κοινωνία των πολιτών, να υποστηρίζουμε το διεθνές δίκαιο και τη λογοδοσία και να διατηρούμε τον διάλογο ακόμη και με κυβερνήσεις με τις οποίες διαφωνούμε. Η διπλωματία απαιτεί μερικές φορές διακριτικότητα και στρατηγική υπομονή, αλλά η σύνεση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αδιαφορία ή σιωπή απέναντι σε σοβαρές παραβιάσεις. Ο ΣΒΑ 16 μας υπενθυμίζει ότι η ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη, δικαιώματα και υπεύθυνους θεσμούς δεν μπορεί να είναι βιώσιμη.
Ποια κριτήρια είναι απολύτως αναγκαία για τη μέτρηση της δημοκρατίας; Σε ποια ήπειρο παρατηρείτε να βρίσκεται η δημοκρατία αυτή τη στιγμή σε μεγαλύτερη υποχώρηση και παρακμή;
Η δημοκρατία δεν πρέπει να μετράται μόνο με τη διεξαγωγή εκλογών. Χρειαζόμαστε μια πολυδιάστατη προσέγγιση που να καλύπτει τουλάχιστον πέντε τομείς: ελεύθερες και ανταγωνιστικές εκλογές, συνταγματικούς ελέγχους και ισορροπίες, κράτος δικαίου και δικαστική ανεξαρτησία, πολιτικές ελευθερίες, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και αστικός χώρος με ουσιαστική συμμετοχή, ένταξη και πολιτική ισότητα.
Η παρακμή της δημοκρατίας είναι πλέον ένα παγκόσμιο φαινόμενο, επομένως θα ήταν παραπλανητικό να την αποδώσουμε σε μία μόνο ήπειρο. Ο μακροχρόνιος αυταρχισμός και η διάβρωση της δημοκρατίας παραμένουν σοβαρές σε μέρη της Ασίας, της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής, της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Ταυτόχρονα, πρόσφατες εκθέσεις δείχνουν ιδιαίτερα σημαντική επιδείνωση σε ορισμένες καθιερωμένες δυτικές δημοκρατίες.
Η Νότια Κορέα έχει συμμετάσχει ενεργά σε πρωτοβουλίες του ΟΗΕ για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης, κατά τρόπο που να συνάδει με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πώς μπορούν τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να ενωθούν πίσω από ένα κοινό παγκόσμιο πλαίσιο όταν υπάρχουν χώρες που αντιδρούν, θεωρώντας ότι ένα κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσε να καταπνίξει την καινοτομία;
Ενα παγκόσμιο πλαίσιο δεν χρειάζεται να επιβάλει ένα πανομοιότυπο ρυθμιστικό σύστημα σε κάθε χώρα. Θα πρέπει να θεσπίσει μια κοινή ελάχιστη βάση βασισμένη στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιτρέποντας παράλληλα στις χώρες να θεσπίσουν μέτρα εφαρμογής κατάλληλα για τις περιστάσεις τους. Αυτή η βάση θα πρέπει να περιλαμβάνει την ανθρώπινη εποπτεία, την ασφάλεια, τη διαφάνεια, την ιδιωτικότητα, την απαγόρευση των διακρίσεων, τη λογοδοσία και την πρόσβαση σε ένδικα μέσα.
Η ρύθμιση θα πρέπει επίσης να είναι αναλογική και να βασίζεται στον κίνδυνο. Οι εφαρμογές χαμηλού κινδύνου δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις ίδιες απαιτήσεις με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που επηρεάζουν την υγειονομική περίθαλψη, την απασχόληση, την αστυνόμευση, τις εκλογές ή τις στρατιωτικές αποφάσεις. Η καινοτομία και η ρύθμιση δεν είναι αντίθετες έννοιες. Οι προβλέψιμοι κανόνες μπορούν να αυξήσουν την εμπιστοσύνη, να μειώσουν την αβεβαιότητα και να ενθαρρύνουν τις υπεύθυνες επενδύσεις.
Οι αρχές τεχνητής νοημοσύνης του ΟΟΣΑ συνδέουν ομοίως την καινοτόμο και αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αξιών. Μια παγκόσμια συμφωνία πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει την ανισότητα. Οι αναπτυσσόμενες χώρες χρειάζονται ισότιμη πρόσβαση στην υπολογιστική ικανότητα, τα δεδομένα, τη χρηματοδότηση, την τεχνολογία και τις δεξιότητες. Χωρίς αυτή τη διάσταση, η παγκόσμια διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να προστατεύσει τις κοινωνίες από ορισμένους κινδύνους, ενισχύοντας παράλληλα το υπάρχον ψηφιακό χάσμα.
Βοηθήσατε, κύριε πρέσβη, στη δημιουργία ενός συνασπισμού ΜΚΟ ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ασία για την προστασία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις διώξεις από αυταρχικά κράτη. Πώς θα περιγράφατε την τρέχουσα κατάσταση του αστικού χώρου και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι στην Ασία;
Η Ασία περιλαμβάνει τόσο ανθεκτικές δημοκρατίες όσο και μερικά από τα πιο περιοριστικά πολιτικά συστήματα στον κόσμο. Ο αστικός χώρος, επομένως, ποικίλλει σημαντικά, αλλά η συνολική περιφερειακή τάση είναι ανησυχητική.
Σε πολλές χώρες, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζουν περιοριστικούς νόμους περί εγγραφής και ξένης χρηματοδότησης, αυθαίρετες κρατήσεις, δικαστική παρενόχληση, ταξιδιωτικούς περιορισμούς, ψηφιακή επιτήρηση, διαδικτυακή λογοκρισία και κατηγορίες ότι η νόμιμη διεθνής συνεργασία απειλεί την εθνική ασφάλεια. Η διεθνική καταστολή αυξάνεται επίσης. Ταυτόχρονα, οι νέοι, οι γυναίκες, οι δημοσιογράφοι και τα κινήματα βάσης συνεχίζουν να δημιουργούν νέες μορφές συμμετοχής των πολιτών, ιδίως μέσω ψηφιακών δικτύων.
Η εμπειρία μου με το FORUM-ASIA με δίδαξε ότι η περιφερειακή αλληλεγγύη πρέπει να είναι πρακτική, όχι απλώς δηλωτική. Οι αποτελεσματικοί συνασπισμοί απαιτούν αξιόπιστη και ασφαλή επικοινωνία, ταχείες ειδοποιήσεις, νομική και οικονομική βοήθεια έκτακτης ανάγκης, προσωρινή μετεγκατάσταση, κοινή τεκμηρίωση και συντονισμένη δράση συνηγορίας μέσω του ΟΗΕ και περιφερειακών θεσμών. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι δεν αποτελεί παραχώρηση εκ μέρους των κυβερνήσεων. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα και ουσιαστική προϋπόθεση για τη διακυβέρνηση που λογοδοτεί, τις ειρηνικές κοινωνίες και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Συνεπώς, μια επίθεση εναντίον ενός υπερασπιστή δικαιωμάτων θα πρέπει να προκαλεί έγκαιρη και συλλογική αντίδραση από την ευρύτερη περιφερειακή και διεθνή κοινότητα.